Sleutelstad

De vormgeving van het etiket van boekhandel De Sleutelstad aan de Breestraat nr. 123 in Leiden vertoont veel overeenkomst met die van de eerder behandelde Nederlandse Wetenschappelijke Boekhandel, eveneens aan de Breestraat gevestigd op nr.  52. Beide zaken hadden dan ook dezelfde eigenaar. Tussen 1946 en 1952 (jaar van opheffing) adverteerde De Sleutelstad met de slogan “Leiden’s boekhandel van de eerste rang”. Net zo pretentieus als de naam van de andere zaak. Zoals eerder te lezen viel bij de behandeling van de Nederlandse Wetenschappelijke Boekhandel was het einde van het bedrijf betrekkelijk roemloos.

Silvester

De tot op de dag van vandaag succesvolle kinder- en jeugdboekhandel Silvester werd als eerst Leidse jeugdboekhandel in november 1991 geopend op Rapenburg nr. 17. Op initiatief van Chantal Bosch, al snel aangevuld met 2 compagnons Jeannette Noorda en Anneke Brands. Men heeft een grote voorraad boeken voor de leeftijdsklasse van 3 tot 17 jaar. Er worden voorleesmiddagen georganiseerd, schrijvers treden er op en er worden exposities gehouden. Blijkens één van de etiketjes bestaat er sinds enige tijd ook een nevenvestiging in Zoetermeer.

segaar

In deze serie van inmiddels 110 Leidse boekhandels en boekbinders is als adres het Noordeinde zelden voorgekomen.

Op 3 september 1932 werd aan het Noordeinde nr. 26 de papierhandel van C. Segaar geopend, naar eigen zeggen “naar de eischen des tijds ingericht”. In de loop van de jaren ’30 werd de zaak uitgebreid tot een boek- , kantoorboek-  en papierhandel. In 1938 werd geadverteerd met kinderkerstboeken vanaf 19 cent!

In 1954 wordt deze boekhandel voor het laatst vermeld.

Schreuder & Van Baak

Met enige moeite (met een loep) heb ik kunnen ontcijferen van welke boekhandel dit etiket is (Schreuder & Van Baak).

In 1828 had Hermina Hendrina Schreuder een (kantoor)boekhandel aan de Botermarkt nr. 14 in Leiden. In mei 1841 doet zij de zaak over aan Robert van Baak, die de boekhandel voortzet onder de naam Schreuder & Van Baak. De nieuwe eigenaar beveelt zich beleefd aan bij de bestaande clientele en “belooft door eene solide bediening zich in alle opzichten hetzelve waardig te zullen maken”. Hij breidt de zaak uit tot een boek-, kunst- en muziekhandel, annex leesbibliotheek. In de leesbibliotheek werd vooral verstrooiende lectuur opgenomen voor de klandizie uit de gewone middenstand. 

Tot 1874 gaf Schreuder & Van Baak ook vrij veel boeken en prenten uit. Onder andere populaire romans van J. de Vries. Een voorbeeld: “Edmond : oorspronkelijke roman in den trant van Ch. Dickens”. Dit boek beleefde later bij een andere uitgever nog een 2^e druk. De 1^e druk bij Van Baak is in geen enkele Nederlandse bibliotheek aanwezig.

In 1872 deed Van Baak de boekhandel over aan zijn voormalige winkelbediende Johannes Eggers (hier eerder behandeld). 

Van der Schouw

In januari 1868 opende J. van der Schouw een boek- en kunsthandel aan de Breedstraat Wijk IV, nr. 229, bij de Korenbrugsteeg in Leiden (vanaf 1870 Breestraat nr. 110). Voor zijn leesbibliotheek-afdeling had hij een reglement opgesteld waar de klanten zich aan dienden te houden, dat bestond uit 10 artikelen. Artikel 8 luidde: “De werken die men schendt, verscheurt of verliest, is men verplicht tegen den verkoopprijs te vergoeden”.

Van der Schouw was een “kleine concurrent” van boekhandel Van der Hoek, die vlakbij hem  aan de Breestraat zat. Zoals veel boekhandelaren in de 19^e eeuw had hij ook een advertentiebureau.

In 1885 wordt J.W. Wierda zijn compagnon en de zaak heet vanaf dat moment Van der Schouw & Wierda. Dat beviel kennelijk niet, want al in 1886 wordt alleen vermeld J.W. Wierda, met daaronder nog wel J. van der Schouw. In 1890 is de naam Van der Schouw verdwenen. Over Wierda later meer in deze serie. In dat zelfde jaar (1890) duikt Van der Schouw op in Den Haag als uitgever van Haagse stadsgidsen. In Leiden had hij al ervaring als uitgever opgedaan, want in 1880 gaf hij bijvoorbeeld het “interessante” proefschrift uit van Victor Albert van den Bossche, getiteld: Iets over bevrachting met stukgoederen”.

Het bovenste etiket stamt uit 1870.

Schatkamer

Het diep gelovige echtpaar Anton en Hilda Noort begonnen in 1974 de christelijke/interkerkelijke boekhandel ”Bijbelhuis De Schatkamer” aan de Schutterstraat nr. 28 (hoek Maredijk) in Leiden. In 1976 verhuisde de winkel naar de Herengracht nr. 29.  De heer Noort was een groot liefhebber van poëzie, met name van het werk van Nel Benschop.

In 1995 nam het echtpaar na 21 jaar afscheid en droeg hun werk over “aan jongere schouders” (zoals zij het formuleerden). De winkel werd daarna bemand door vrijwilligers, onder wie Nelly van der Zon en Magda en Bert Meije uit Leiderdorp. De zaak ging deel uitmaken van de groep zogenaamde Fakkelwinkels. De bedoeling was om door middel van de verkoop van christelijke boeken een bijdrage te leveren aan het uitdragen van het evangelie. Er waren naast boeken ook allerlei hebbedingetjes verkrijgbaar, zoals sleutelhangers voorzien van het Ichthus-teken. In 2008 werd de zaak, inmiddels opererend onder de naam De Fakkel, gesloten. Op de achterkant van het afgebeelde stempel staat “God is getrouw”.

  

Saint Lucas

Carel J.J.G. Vosmaer, zoon van de in 1916 overleden Leidse hoogleraar zoölogie Gualtherus Vosmaer, volgde een gymnasium-opleiding in Gouda en Leiden, ging daarna in Leiden studeren en was tijdens zijn studie redacteur van Virtus Concordia Fides, orgaan van het Leidsch Studencorps. In 1943 dreef hij onder de naam Saint Lucas Society een handel in oude en nieuwe boeken en prenten op het adres Rapenburg nr. 83. Deze merkwaardige naam voor een boekhandel wordt verklaard door het feit dat deze Society ook functioneerde als archief voor Genealogiese Documentatie.  

Carel Vosmaer genoemd naar zijn  beroemde grootvader, de letterkundige, was in de oorlog betrokken bij de zogenaamde Leidse Paroolgroep. Aan de productie en verspreiding van de Leidse editie van dit illegale orgaan hielp Vosmaer actief mee.

Na de oorlog kwam de nadruk bij de Society steeds meer te liggen op de verkoop van kantoorartikelen, creatieve materialen, gereedschappen en postzegels. Vosmaer gaf in 1946 een tweewekelijkse nieuwsbrief uit, getiteld “Rapiarijs”. In advertenties vestigt hij de aandacht op het pand aan het Rapenburg door de toevoeging “het huis met de blauwe zonneschermen”.  In 1958 trad hij eenmalig op als uitgever van een dissertatie. In 1970 wordt de postzegelafdeling en de reprografische afdeling opgeheven.

Na 1975 heb ik geen sporen van deze zaak kunnen vinden. Carel Vosmaer overleed in 1986.