Knijnenberg Krommenie

Op 17 november 1873 richtte Aart Knijnenberg een boekbinderij, annex boekhandel op in Krommenie. In 1884 kon een faillissement ternauwernood afgewend worden. In 1901 voegt de zoon van de oprichter, Cornelis Knijnenberg, een drukkerij aan de zaak toe. Het bedrijf floreert en in 1905 wordt er aan de Zuiderhoofdstraat nr. 74 (ook wel nr. 72-76 na uitbreidingen) een nieuw pand in gebruik genomen. Waar de zaak daarvoor verbleef, is mij niet bekend. In 1916 neemt Cornelis (1879-1950) de leiding van zijn vader over. De zaak functioneerde ook als agentschap van “De Zaanlander”. Rond 1933 wordt een leesbibliotheek-afdeling geopend die tot 1959 bestaan heeft. Het bedrijf hanteerde in die tijd de spreuk “een oude firma met een jonge geest”. In de jaren ’50 was Knijnenberg uitgever van “De Krommenieër”. Cornelis Knijnenberg werd in 1939 opgevolgd door zijn zoons, Aart en Simon, die op hun beurt in 1968 de leiding overdroegen aan Cornelis Knijnenberg Sz. (drukkerij) en Johan Kniinenberg Az. (boekhandel). De rechtsvorm van de firma verandert in de loop der jaren van CV, via NV naar BV. In de jaren ’70/’80 en’90) had de firma meerdere filialen, in Heiloo (Herenweg nr. 140), Heemskerk (Kerkweg nr. 24) , Santpoort (Bloemendaalsestraatweg nr. 127-129) en in Castricum op het adres Torenstraat nr. 36. In de jaren ’80 breidt de drukkerij aanzienlijk uit, o.a. door overname van handelsdrukkerij Calff & Meischke in Amsterdam. De boek- en kantoorboekhandel in Krommenie is dan gevestigd op de Heiligeweg nr. 6. In de jaren ’90 nemen Cornelis Knijnenberg Sz. en Johan Knijnenberg Az. afscheid van het bedrijf. In 2003 gaat Knijnenberg BV failliet.

Out Koog aan de Zaan

Op 2 augustus 1860 kocht Pieter Out (1830-1911) van Gerrit Frederiks Huisman een kleine winkel aan de Hoogstraat in Koog aan de Zaan en richtte daar een boekhandel op. De zaak zou in meer dan een eeuw uitgroeien tot een boekhandel/groothandel in schoolbehoeften/leermiddelen, exporthandel, binderij, drukkerij en leesbibliotheek. Het pand in de Hoogstraat werd diverse keren verbouwd en uitgebreid (Hoogstraat nr. 30, 32, 34). In 1907 werd er op deze locatie een heel nieuw pand uit de grond gestampt . Rond 1897 werd al een 2e pand betrokken op het Zaagpad nr. 1 en tussen 1930 en 1967 had men een filiaal op de Breestraat nr. 61. Maar nu eerst de eigenaren. Per 1 januari 1894 werd Gerrit Jan Honig (1864-1955), die in 1885 als leerling bij het bedrijf in dienst getreden was, compagnon in de zaak. Rond die tijd werd de firma geleid door 2 zoons van de oprichter, Dirk Out en Pieter Johannes Out, die de drukkerij voor zijn rekening nam. Toen in 1911 en 1912 beide zoons overleden, kwam de zaak in handen van Gerrit Jan Honig. Magazijn en kantoor van de firma waren in de jaren ’10 gevestigd in het gebouw “Oost-Indische Compagnie” aan het Noordeinde. In juni 1932 werd het bedrijf een naamloze vennootschap, “N.V. P. Out”. De leiding ging toen over in de handen van de zoon van Gerrit Jan Honig, Jan Willem Adriaan Honig (1899-1967), ook wel “Jan weet alles” genoemd. In 1934 werd er een leesbibliotheek-afdeling geopend, die in 1959 werd gesloten. In september 1960 werd het 100-jarig bestaan gevierd met een receptie in “De Waakzaamheid”. Door de groei van de groothandel in leermiddelen besloot men in oktober 1969 de boekhandel te sluiten. Na het overlijden van Jan Willem Adriaan Honig kwam de leiding in handen van zijn zoon Gerrit Jan Honig. In 1972 werd de drukkerij omgezet in een besloten vennootschap. In juni 1974 trok Gerrit Jan Honig zich terug en toen werd het bedrijf korte tijd gerund door een driemanschap: Andries Josephus Galiart, Thomas Mathezing en Jan Hendrik Schipper. In januari 1980 werd Johannes Smit eigenaar van het bedrijf. In 1984 werd afscheid genomen van de naam Out. Daarna was er sprake van J. Smit Beheer- en Beleggingsmaatschappij BV in IJmuiden.

Leering Krommenie

Arie Leering was een curieuze figuur en niet gespeend van humor. In 1931 vestigde hij zich in Krommenie en begon een winkel aan de Noorderhoofdstraat nr. 90. Hij verkocht kippen, melk en eieren en hanteerde de spreuk: “Zet de tering naar de nering, koop uw eieren bij Leering”. In de oorlog stapte hij over op de verkoop van bloemen. In de jaren daarna wisselde het aanbod in zijn winkel voortdurend, o.a. koppen met linkse oren, mannen- en vrouwenmosterd etc. Hij verzamelde ook liedjes voor bruiloften en partijen die uitgegeven werden door W. H. de Koning & Zonen in Rotterdam. Titels: “Jan Plezier” en “Bonte serie zangzaad”. De reden dat Leering hier ter sprake komt, is gelegen in het feit dat hij op enig moment ook een leesbibliotheek begon onder de naam “Eldorado”. Hoe lang dit avontuur geduurd heeft, is mij niet bekend.

Koome Koog Zaandijk

De boek- en kantoorboekhandel van J. (Jan) Koome in Koog Zaandijk (later luidt de naam meestal Koog a/d Zaan) wordt voor het eerst vermeld in 1898. De winkel was gevestigd op het adres Raadhuisstraat nr. 60. Er was ook een leesbibliotheek/leesinrichting en een boekbinderij aan de zaak verbonden. De winkel zou ook op de Lagedijk gezeten hebben, maar daar heb ik geen bewijs van gevonden. In 1910 trad Koome ook op als uitgever. Toen verscheen de humoristische roman “De weduwe, om van de man niet te spreken”, door Helen Rowland (vertaald uit het Engels). De leesbibliotheek-afdeling werd in april 1961 opgeheven. Rond 1970 presenteert de zaak zich als “Koogzaandijkse Boekhandel J. Koome”. Gesignaleerd tot 1994.

Knaap Julianadorp

De familie Knaap had in de jaren ’80 en’90 meerdere winkels in de regio rond Julianadorp. De winkel in Julianadorp zelf verkocht naast zonwering, huishoudelijke artikelen en tabak ook (beperkt) boeken, tijdschriften en kaarten. Dat rechtvaardigt opname in deze serie. Later werd het een Bruna-vestiging. Mevr. Knaap stond er in het dorp om bekend dat zij, als er kinderen de winkel binnen kwamen, ze als volgt toesprak: “kijken met je oogjes, handjes op de rug”.

Veddeler IJmuiden

Per 1 maart 1903 verkocht de Haarlemse boekhandelaar A. Vernout zijn filiaal in IJmuiden aan Joh. Veddeler, die daarvóór 10 jaar bij Vernout had gewerkt. Op welk adres “Boek- en Kantoorboekhandel Joh. Veddeler” verbleef, heb ik niet kunnen achterhalen. Gesignaleerd tot 1910.

Uniken

De muziekhandel van E. G. Uniken was in de jaren ’50 gevestigd op de Wijk aan Zeeërweg in IJmuiden. Eerst op nr. 146, later op nr. 45. De zaak presenteerde zich ook als “adviesbureau voor muziekinstrumenten”.