Graaf Haarlem

De boekhandel/drukkerij/leesbibliotheek van B. de Graaf Azn. was in de jaren ’30 gevestigd op de Santpoorterstraat in Haarlem. Tot 1937 op nr. 49, daarna tot ca. 1942 op nummer 52.

Goldschmeding Haarlem

Gerardus Alexander Goldschmeding begon zijn carrière als muziekhandelaar bij de zaak van Pieter Flaes en Georg Diedrich Brünjes in Amsterdam. Na een 28-jarig dienstverband kon hij na het overlijden van Brünjes in 1872 de zaak op de Warmoesstraat, buurt J, nr. 566 (na omnummering nr. 118) overnemen. In totaal 4 generaties Goldschmeding zouden in de volgende bijna 115 jaar! de zaak leiden. Gerardus werd opgevolgd door 4 zonen, Johannes, Leendert, Gerardus en Antoon Goldschmeding. Zij gingen in 1898 een vennootschap aan (G. A. Goldschmeding N. V.). Het werd één van de grootste muziekhandels van Nederland, met name befaamd om het aanbod van piano’s en orgels. In diverse plaatsen werden in de loop der jaren filialen geopend, o.a. in Hilversum, Rotterdam, Goes, Kampen, Purmerend en dus ook in Haarlem. Naast muziekinstrumenten werden later ook radio’s (1936) en televisies in het assortiment opgenomen. Het filiaal in Haarlem werd in 1924 geopend op het adres Groote Markt nr. 8 (het Amsterdamse filiaal op de Kalverstraat nr. 56 werd verplaatst naar Haarlem). Men kon er ook instrumenten laten repareren en als potentiële klanten eerst kennis wilden maken met een instrument werden ze daartoe door Goldschmeding in advertenties o.a. als volgt uitgenodigd: “Kom rustig pingelen bij Goldschmeding”. In 1986 besloot de laatste directeur A. C. Goldschmeding de zaak op te heffen. Naar eigen zeggen was één van de belangrijkste oorzaken de toegenomen concurrentie van televisie, film en video.

Gillissen Haarlem

De bekende Haarlemse boekhandel de Erven Loosjes begon in de jaren ’50 een filiaal op het adres Rijksstraatweg nr. 125. Toen de hoofdvestiging van de firma Loosjes in 1970 werd opgeheven, ging de winkel op de Rijksstraatweg als zelfstandige boekhandel verder (“Loosjes Boeken”). De eigenaren waren Harrij en Tiny Cats. In augustus 1999 namen mevr. N. (Nannie) Gillissen en mevr. A. (Anneke) Lissenberg de zaak over. De naam werd toen “Boekhandel Gillissen & Co.”. Nannie had daarvoor ervaring opgedaan bij Boekhandel Blokker in Heemstede. In juni 2020, na het overlijden van Nannie Gillissen, besloot Anneke Lissenberg met pijn in het hart er mee te stoppen.

Gaarkeuken Haarlem

Michiel Simon Gaarkeuken (roepnaam Chiel) (1903-1943?) woonde samen met zijn moeder op de Oude Raamstraat nr. 11 in Haarlem. Hij was tuinder en fruithandelaar en ging met zijn waren met een handkar langs de deur. Maar vanuit zijn woonhuis bood hij ook boeken te koop en te leen aan. Naast zijn werk was hij zeer actief in verschillende sociaal-anarchistische en anti-militaristische organisaties. De tekst op het afgebeelde etiket getuigt van voldoende zelfvertrouwen (“in een goed boek staat Gaarkeuken”). In de oorlogsjaren werd bijna de hele familie Gaarkeuken omgebracht in concentratiekampen. Chiel werd in januari 1943 overgebracht naar de psychiatrische inrichting “Het Apeldoornsche Bosch” (waar ook zijn neef Magiel al verbleef). Nog diezelfde maand werd deze kliniek ontruimd en de bewoners werden gedeporteerd naar Auschwitz. Precieze gegevens zijn er niet bekend, maar het is vrijwel zeker dat Chiel Gaarkeuken daar nog hetzelfde jaar werd vermoord.

Fröhlich Haarlem

De christelijke oude en nieuwe boekhandel van F. J. (Franciscus Jozephus) Fröhlich moet al vóór 1880 bestaan hebben, want in december 1880 deelt de eigenaar mee dat de zaak vanaf nu is gevestigd op de Bakenessergracht nr. 99 in Haarlem. In 1886 gaat Fröhlich failliet, maar zoals zo vaak na faillissementen in die tijd, wordt er in oktober van dat jaar al weer een doorstart gemaakt op de Oudegracht nr. 15. De firma wordt dan als Fröhlich & Co voortgezet door C. van der Ham (zeer waarschijnlijk een zwager van Fröhlich). Het bedrijf geeft heel veel ansichtkaarten van Haarlem en omgeving uit. Er is ook enige tijd een leesbibliotheek aan de zaak verbonden, dan op Zijlstraat nr. 69. In 1906, de winkel was inmiddels gevestigd op de Zijlstraat nr. 90, ging de zaak opnieuw failliet. De voorraad wordt geveild bij het bekende veilinghuis G. Theod. Bom in Amsterdam. Toch duikt de zaak vanaf ca. 1913 weer op, maar Fröhlich is dan alleen nog actief als 2e hands boekhandelaar. Na zijn overlijden in 1915 wordt van de zaak niets meer vernomen.

Evangelische Haarlem

Leesbibliotheek Evangelische Boekhandel op het adres Koningstraat nr. 42 in Haarlem. Nadere gegevens ontbreken.

Eureka Haarlem

Over boekhandel “Eureka” in Haarlem heb ik weinig gegevens kunnen vinden. De zaak was tussen ca. 1941 en ca. 1970 gevestigd op het adres Kruisweg nr. 13, hoek Stationsplein. Eén van de rode etiketten laat zien dat de winkel ook op nr. 48 (bij het station) heeft gezeten. Het moet om een 2e hands boekhandel gegaan zijn, want in advertenties vraagt de zaak met enige regelmaat “oude boeken en encyclopedieën“ te koop. Later lijkt het toch ook om een reguliere boek- en kunsthandel te gaan. Eigenaar was P. Metselaar.