Ebert Hilversum

De boek- en kantoorboekhandel van de familie Ebert behandelde ik al eerder in de serie Amsterdamse boekhandels. In 1906 deelde de toenmalige eigenaar van het Amsterdamse bedrijf, Johan Ebert Jr., mee dat zijn zoon Jan Willem Ebert voor eigen rekening een boekhandel begon in Hilversum. De zaak ging al heel snel opereren onder de naam “N.V. Hilversumsche Boekhandel, v/h J. W. Ebert”. Het eerste adres was ’s-Gravelandscheweg nr. 28. Later verhuisde de winkel naar de ’s-Gravelandschweg nr. 46a-b (ook wel nr. 46a). Vanaf ca. 1916 wordt er van de oorspronkelijke Amsterdamse vestiging niet veel meer vernomen en dan draait het bij de firma Ebert duidelijk om Hilversum. In de jaren ’20 worden er filialen geopend in Bussum op de Nassaulaan nr. 21 en in Utrecht op de Biltstraat nr. 12. Vanaf ca. 1920 beschikte de zaak ook over een leesinrichting/leesbibliotheek onder de naam “Hildebrand” op het adres waar eerder de boekhandel zat: ’s-Gravelandscheweg nr. 28 (opgeheven in 1935). Net zoals in Amsterdam trad Ebert ook in Hilversum af en toe op als uitgever. Een voorbeeld: “Wat een volgende oorlog zal zijn”, door W. L. van Warmelo (1931). Toen Jan Willem Ebert in 1939 overleed, ging de zaak over in handen van Pieter Laghuwitz. Vanaf 1947 wordt als eigenaar J. de Vries genoemd. Eind jaren ’50 was er in Hilversum ook nog een 2e vestiging op het adres Meidoornstraat nr. 1. In de laatste periode werd de winkel gedreven door C. J. Kramer. De zaak heeft, voor zover ik heb kunnen nagaan, tot ca. 1963 bestaan.

Does Hilversum

De spiegel- en lijstenmakerij, boekbinderij, kunst- en plaathandel van de heren J. Does Sr. en Jr. was vanaf ca. 1913 gevestigd op het adres Havenstraat nr. 79 in Hilversum. In juli 1920 werd de zaak verplaatst naar de Havenstraat nr. 48. Op de 3 etiketten is de bemanning van de zaak goed te volgen: eerst J. Does (de vader), daarna vader en zoon samen J. Does & Zn en later J. Does Jr. De zoon heeft het tot ca. 1949 volgehouden.

Bomas HIlversum

H. Bomas had in de jaren ’80 van de 19e eeuw een boek- en papierhandel op het adres Vaartweg nr. 5 in Hilversum. In juni 1889 deed hij de zaak over aan de heer Flörke.

Boelens Hilversum

In 1927 vestigde M. Boelens zich met een sigarenwinkel op het adres Koningsstraat nr. 94 in Hilversum. De zaak werd later uitgebreid met een kantoorboekhandel en leesbibliotheek (8 cent per deel, 3 delen voor 20 cent). Vanaf 1940 verbleef de winkel op het adres Hooge Laarderweg nr. 127. De zaak onderscheidde zich met een moderne etalage-automatiek voor sigaretten en sigaren. Men beschikte ook over een vulpenreparatie-inrichting. In 1952 werd het 25-jarig jubileum gevierd. Hoe lang de zaak nog bestaan heeft, is mij niet bekend.

Boekenwurm Hilversum

Het Amsterdamse boekhandelsgeslacht Pfann opende vanaf eind jaren ’30 in Amsterdam, maar ook verspreid over het land, diverse vestigingen, vaak onder de naam “De Boekenwurm”. De vestiging in Hilversum, waarvan hier 3 stempels zijn afgebeeld, werd rond 1937 geopend op het adres Langgewenscht nr. 42. Vanaf 1941 bevond de zaak zich op het adres Groest nr. 17b (ook wel nr. 17), hoek Leeuwenstraat. De Boekenwurm kocht 2e hand boeken in , maar ook fondsrestanten en timmerde vooral aan de weg met 2e hands school- en studieboeken. Het antiquariaat heeft tot ca. 1988 bestaan, maar was vanaf 1979 niet meer in het bezit van Pfann. De Boekenwurm was onder de nieuwe eigenaren A. Neek en D. F. Koemans gespecialiseerd in boeken over auto’s. Hieronder uitgebreidere informatie over het “Pfann-imperium” die ik eerder plaatste. Tussen 1919 en 2006 waren 3 generaties Pfann in Amsterdam actief als boekhandelaar/antiquaar. Hendrik Daniël Pfann I (1889-1957), van oorsprong banketbakker, begon in 1919 met een boekenstal op het Amstelveld. Daarvóór had hij al een zaak in Haarlem. In 1924 begon hij een antiquariaat naast de ingang van de Oude Manhuispoort (Oude Manhuispoort nr. 1A). Zijn zaak werd toen bij het publiek aanbevolen door de bekende uitgever/veilinghouder G. Theod. Bom. Behalve de winkel had hij ook een kast (later 3) in de poort (kast 1-2-3). Pfann was gespecialiseerd in dure 17e en 18e eeuwse boeken en prenten. De naam van het antiquariaat luidde toen “In ’t Oude Boeckhuys”. Uit een advertentie: “In ’t Oude Boeckhuys kunt gij lesen, wie de nieuwe mensch sal wesen”. Pfann stond bekend als een bevlogen boekhandelaar , een echte liefhebber. Eind jaren ’20 wordt als 2e vestiging genoemd O.Z. Achterburgwal nr. 227 en in november 1936 wordt er een vestiging geopend op de Grimburgwal nr. 13. Daar zou het trouwens niet bij blijven. In de jaren ’50 werd een zaak geopend op de Kalverstraat nr. 173, die alleen ’s winters functioneerde, want in de zomer zat er een ijssalon in het pand. Rond deze tijd werd de naam van de zaak gewijzigd in “De Boekenwurm”. Na het overlijden van Hendrik Pfann I in 1957 zette Hendrik Daniël (Henk) Pfann Jr II (1911-1974) de zaak voort. Onder zijn leiding, maar ook al eerder in de jaren ’40 en ’50, zouden er diverse vestigingen bij komen, allemaal onder de naam “De Boekenwurm”. Een opsomming: Hilversum (vanaf 1937 – Groest nr. 17B), Den Haag (jaren ’60 – Korte Poten nr. 9), Apeldoorn (jaren ’50 – Hoofdstraat nr. 18), Amsterdam (Rosenboomsteeg nr. 10 en Nieuwe Looiersstraat nr. 114) en Haarlem (na 1966). In 1964 werd een groot pand betrokken op Spui nr. 1, hoek Rokin. De naam: “Antiquariaat H. D. Pfann”. Henk Pfann deed ook veel met ramsch en was duidelijk een concurrent van De Slegte. Hij importeerde ook boeken uit Engeland. Met Hendrik Daniël (Henk) Pfann Jr. III (1940-2006) deed de 3e generatie zijn intrede. Hij werd ook actief als uitgever. Bekend werd de herdruk op pocketformaat van de Atlas van Fouquet. Onder het pseudoniem Mosis Sneeuw leverde hij Loesje-achtige teksten aan het Parool. In de jaren ’70 werd de zaak enkele keren getroffen door een brand en in 1977 werd een flink deel van de voorraad geveild bij Van Gendt Auctions. In oktober 1979 besloot Henk Pfann de winkels (incl. Spui nr. 1) te sluiten. Door gebeurtenissen in de privé-sfeer kampte hij met psychische problemen. Ook het pakhuis op de Herengracht werd ontruimd. Maar hij ging nog wel tot 2006 door in de Oude Manhuispoort. Hij was een bekende Amsterdammer en viel o.a. op door het feit dat hij zich altijd met een bakfiets in de vorm van een bijbel door de stad verplaatste.

Boeken-centrale Hilversum

M. J. Hendriks exploiteerde in de jaren ’50 een leesbibliotheek genaamd “Boeken-centrale” en een kantoorboekhandel op het adres Kleine Drift n. 29 in Hilversum. De zaak werd in 1963 opgeheven.

Blommesteijn Hilversum

Boekhandel M. Blommesteijn heb ik al behandeld in de reeks boekhandels in Bussum, waar een filiaal van de zaak gevestigd was. Omdat de hoofdvestiging zich in Hilversum bevond, herhaal ik hier tekst en afbeeldingen nog een keer.

M. Blommesteijn nam rond 1901 de al uit 1859 daterende boekhandel van Johs Geradts in Hilversum over. Hij bleef nog geruime tijd vermelden “v/h Johs Geradts”. Het ging om een boek- en papierhandel/handelsdrukkerij /advertentiebureau. De boekhandel bevond zich op de Kerkstraat nr. 40. De drukkerij was enige tijd gevestigd op de Kerkstraat nr. 6, b/d Groest. De zaak gaf ook enkele publicaties uit. Zo verscheen in 1902 “Boerenorganisatie door middel van Raiffeisenbanken”, door J. H. van Laak. Rond 1928 verhuisde de boekhandel naar Kerkstraat nr. 14 en in 1947 werd een filiaal geopend in Bussum, aanvankelijk op het adres Veerstraat nr. 37, maar al snel daarna op de Brinklaan nr. 83a. Het Bussumse filiaal heeft tot ca. 1961 bestaan. In 1964 prijst Blommesteijn zich aan als “de grootste rooms-katholieke boekhandel van het Gooi”. De beide zaken werd altijd geleid door leden van de familie Blommesteijn. Enkele namen: F. J. Blommesteijn (haalde in 1940 het diploma Vakbekwaamheid Kantoorboekhandel), Henricus Johannes (Harry) Blommesteijn (overleed in 1958), J.M. Blommesteijn- Meesters en in de laatste periode L. J. M. Kamer (aangetrouwd). In de jaren ’60 werd de zaak een naamloze vennootschap. In juli 1970 werd het faillissement uitgesproken.

Bijbel-In Hilversum

Er zijn in Nederland verschillende evangelische boekhandels geweest met de naam “Bijbel-In”. In Delft, Haarlem, Vlaardingen én, nog steeds in Hilversum. Deze evangelische boekhandels ressorteren vaak onder een stichting en draaien meestal grotendeels op vrijwilligers. De “Bijbel-In” in Hilversum werd in 1973 opgericht. Tot 2020 worden er 2 dicht bij elkaar gelegen adressen vermeld, te weten Groest nr. 86 en Hilvertshof nr. 115. Naast boeken verkoopt de zaak, zoals gebruikelijk in evangelische boekhandels, ook CD’s, wenskaarten, cadeau’s en religieuze voorwerpen. In 2020 verhuisde de winkel naar de Schoutenstaat nr. 15. In 2023 werd het 50-jarig jubileum gevierd.

Benjamin Hilversum

De boekhandel van de firma E. Benjamin wordt voor het eerst vermeld in 1903 op het adres Koningsstraat nr. 145 in Hilversum. Er was ook een leesinrichting en leesbibliotheek aan de zaak verbonden met de naam “Elck wat wils” (catalogus 10 cent, 5 cent per dag per deel). Vanaf 1906 wordt in advertenties vaak bij de naam van de zaak F. W. Schaaf vermeld (vermoedelijk de nieuwe? eigenaar). In 1911 verhuist de winkel naar de Havenstraat nr. 7, bij de Kerkstraat. Dan is er sprake van een leesbibliotheek in 4 talen (3000 nummers) en een leesinrichting met vrije keuze uit 75 tijdschriften eveneens in 4 talen. De zaak functioneerde ook als agentschap van de “Nieuwe Courant”. Gesignaleerd tot 1924.

Astra Hilversum

Rond 1902 opende Albert Hendrik Kroes op het adres Leeuwenstraat nr. 2 (ook wel nr. 2a) in Hilversum een boekhandel/drukkerij. Na verloop van tijd (in ieder geval in 1906) kreeg de zaak de naam “Astra”. Er was ook een leesbibliotheek aan de zaak verbonden (2 cent per dag, stuiver per week). Per 1 januari 1907 werd de zaak overgenomen door A. Beek Jr. die wel de naam “Astra (Fa. A. H. Kroes)” handhaafde. Het bedrijf presenteerde zich toen als boek-, papier-, muziek- en kunsthandel. In mei 1907 verscheen bij Astra een “Wandelkaart voor Gooi en Eemland, waarop de streek van Naarden tot Soest”. In 1908 kondigde Beek aan dat hij iedere zaterdagavond aanwezig was in café “Voorwaarts” in Utrecht voor de verkoop van goede en goedkope boeken. Een en ander kon niet voorkomen dat de zaak in 1910 failliet verklaard werd.

Amsterdamsche Hilversum

De “Amsterdamsche Boekhandel” op het adres Langestraat nr. 22 in Hilversum moet al vóór 1925 bestaan hebben, want op 7 november 1925 wordt de heropening aangekondigd. De zaak kende ook een leesbibliotheek-afdeling, “Amsterdamsche Leesbibliotheek”, waar voor 8 cent zonder statiegeld boeken geleend konden worden. De eigenaar van de zaak was vermoedelijk P. H. Tengler. In 1935 ging de winkel over in handen van J. W. Francken die hem voortzette als “Francken’s Kantoorboekhandel”. In 1936 werd de zaak al weer overgenomen door een “niet erkende” leesbibliotheekhouder.

ALTEC Hilversum

Boekhandel “ALTEC” was tussen 1937 en 1958 gevestigd op de Naarderstraat nr. 61 in Hilversum. Vanaf eind 1941 wordt als huisnummer nr. 61-63 vermeld. De naam ALTEC wordt verklaard door het feit dat het hier om een ALgemene TECnische boekhandel/annex leesbibliotheek ging van christelijke signatuur. De zaak werd in april 1937 opgericht door mej. Joh. Glas. In 1940 wordt G. J. Boom als eigenaar vermeld, maar vanaf 1949 kent de boekhandel weer 2 eigenaren, G. J. Boom en J. Boom-Glas.

Zee Den Helder

De leesbibliotheek van Geri van der Zee in de Balistraat nr. 62 in Den Helder. Nadere gegevens ontbreken.

Walrecht Den Helder

Op zaterdag 2 juni 1928 opende H. Walrecht een “moderne leesbibliotheek” op het adres Zuidstraat nr. 69 in Den Helder. Daarnaast verkocht hij school, schrijf- en tekenbehoeften, sigaren, tabak en sigaretten. De combinatie leesbibliotheek/rookwaren kwam heel veel voor. H. Walrecht vermeldt dat hij ex-filiaalhouder is van A. Hillen. In 1929 is hij vertegenwoordiger van de Singer-Maatschappij. In 1930 verkocht hij de zaak al weer aan mevr. C. Bening-Haas die hier al eerder ter sprake kwam.

Venstra Den Helder

Onno Venstra kwam al uitgebreid aan de orde in de reeks boekhandels in Amstelveen. Ook kwam hij kort ter sprake toen ik de boekhandel van Daan Schreuder in Den Helder besprak. Naar aanleiding van dit etiket van Venstra in Den Helder toch nog even een korte opmerking. Onno Venstra werd in november 1953 eigenaar van de boekhandel van Daan Schreuder op de Koningstraat nr. 27 in Den Helder. Hij bleef de eerste jaren nog vermelden “v/h Daan Schreuder”. In 1955 hief hij de aan de zaak verbonden leesbibliotheek op. In 1960 verhuisde hij naar Amstelveen.

Uijleman Den Helder

Willem Frederik Uijleman (1888-1965) was voor de inwoners van Den Helder in de jaren ’50 een bekende 2e hands boekhandelaar. Althans, dat werd vermeld toen in 1965 in de krant werd meegedeeld dat hij dood was aangetroffen in zijn woning in de 1e Vroonstraat nr. 21. Vermoedelijk ten gevolge van kolendampvergiftiging.

Tuindorp Den Helder

Rond 1932 is er voor het eerst sprake van “Bazar Tuindorp” in Den Helder op het adres Bloemstraat nr. 4. Eigenaar was toen N. A. Arkesteyn. De zaak functioneerde ook als “bestelkantoor voor verhuizingen en sleeperswerk”. Rond 1938 wordt voor het eerst vermeld dat er ook een leesbibliotheek aan de zaak verbonden is. Vanaf 1942 blijkt J. van der Molen de eigenaar, dan op Brakkeveldweg, hoek Bloemstraat nr. 2-4. Naar eigen zeggen ging het om de “grootste leesbibliotheek ter plaatse, meer dan 9000 delen”. Maar het bazar-aanbod was zeker zo belangrijk: koffers, glas- en aardewerk, stoelen, tafels, luchtbedden, kinderstoelen en boxen. In 1971 was naar alle waarschijnlijkheid de leesbibliotheek al lang opgeheven. Dan is er sprake van “Van der Molen’s warenhuis en verhuurinrichting” in een uitgebreid pand op de Brakkeveldweg, hoek Bloemstraat nr. 2-10.

Strang Den Helder

Joh. P. C. (Jan) Strang begon samen met zijn vrouw Cor in de jaren ’30 een muziekhandel (grammofoonplatenhuis) op het adres Koningdwarsstraat nr. 57 in Den Helder. Hij verkocht ook orgels en piano’s en was alleenvertegenwoordiger van de destijds beroemde “Klavars Kribo-muziek”. In 1940 betrok het echtpaar een pand in het Julianapark nr. 7, n/b Jamin (ook wel Stationspark genoemd). In 1944 werd als 2e adres (filiaal?) Keizerstraat nr. 12 vermeld. Gesignaleerd tot 1964.

Spruit Den Helder

Op 1 juli 1890 nam Pieter Spruit Jr. de boekhandel van H. A. Stadermann over op het adres Dijkstraat nr. 46 in Den Helder. Spruit presenteerde zich daarna als “Boekhandel/binderij/papier- en muziekhandel/kunsthandel en leesbibliotheek P. Spruit Jr.” De zaak functioneerde ook als agentschap van De Telegraaf en gaf minstens 20 ansichtkaarten van Den Helder en omgeving uit. Vanaf 1922 werd de zoon van de oprichter, ook Pieter Spruit genaamd (1894-1967), mede-eigenaar. Vanaf dat moment werd de toevoeging “Jr.” uit de naam weggelaten. Het bedrijf heeft op meerdere adressen gezeten. Op de Kanaalweg nr. 161 (1923/29) en op Kanaalweg nr. 175. In juli 1940 verbleef de zaak kort op het adres Gedempte Gracht nr. 107E in Schagen, maar keerde in augustus al weer terug naar de Kanaalweg. In de jaren ’50 was het adres Keizerstraat nr. 75 en in mei 1961 verhuisde de winkel voor het laatst, dan naar de Beatrixstraat nr. 2-4. De zaak werd vermoedelijk in 1967 opgeheven.

Schreuder Den Helder

Daniel (Daan) Schreuder (1889-1943) trad op z’n 13e in dienst bij de drukkerij van de heer Jaring aan de Kanaalweg in Den Helder. Vóór hij voor zichzelf begon, werkte hij ook nog bij de drukkerij/uitgeverij van C. de Boer Jr. In november 1924 opende hij een boekhandel/leesbibliotheek op het adres 2e Vroonstraat nr. 64 (bij de Koningdwarsstraat). Binnen een half jaar verhuisde hij de zaak naar de Koningstraat nr. 90. Zoals op één van de etiketten te zien is, deed hij o.a. in kantoor- en schoolartikelen, lijsten, platen en modebladen. Rond 1930 verhuisde de winkel naar de Koningstraat nr. 27.Toen Daan Schreuder in december 1943 overleed, bleek uit een krantenartikel dat hij bij het Helderse publiek zeer geliefd was. Zijn weduwe, mevr. C. K. Schreuder-Tielemans, zette de zaak tot 1953 voort. In november van dat jaar verkocht zij de winkel aan O. Venstra, die de eerste jaren nog bleef vermelden “v/h Daan Schreuder”. De leesbibliotheek-afdeling werd in 1955 opgeheven.

Rühland Den Helder

De gebroeders B. H. en A. A. Rühland hadden vanaf ca. 1933 een kantoorboekhandel/papierhandel/boekbinderij (gediplomeerd) op het adres Emmastraat nr. 36, bij de Van Galenstraat (de poort in!) in Den Helder. In 1936 wordt als 2e adres vermeld Oversluisweg nr. 7 in Wormerveer. Naast prent- en kleurboeken, jongens- en meisjesboeken bood men een breed scala aan artikelen aan, zoals hoeden- en overhemdzakken, kleurkrijt, taartcartons etc. Rond 1938 gingen de broers uit elkaar. Daarna wordt alleen A. Rühland nog vermeld. Eind jaren ’30, begin jaren ’40 had hij een papierhandel op de Emmastraat nr. 101 (1939) en Emmastraat nr. 99 (1940/41).

Pottekijker Den Helder

De Book & Giftshop “De Pottekijker” in Den Helder was in de jaren ’90 gevestigd in de voormalige pastorie van de hervormde kerk op het adres Weststraat nr. 59.

Noorden Den Helder

Boek- en Offsetdrukkerij/kantoorboekhandel “Het Noorden” was vanaf 1929 gevestigd op het adres Stakman Bossestraat nr. 49 (ook wel nr. 49-51) in Den Helder. In de jaren ’30 verhuisde de zaak naar nr. 55 (ook wel nr. 55-57). In 1952 werd het bedrijf overgenomen door de heer A. Flach. De kantoorboekhandel verbleef toen op nr. 41 en de drukkerij op nr. 43. Het ging naar alle waarschijnlijkheid om een firma van rooms-katholieke signatuur, want toen men in 1948 via een advertentie personeel voor de drukkerij zocht, sprak men de voorkeur uit voor rooms-katholieke sollicitanten. Gesignaleerd tot 1960.

Ottenhof Den Helder

Frans Ottenhof had tussen 1933 en 1940 een leesbibliotheek/boekhandel op het adres Emmastraat nr. 73 in Den Helder. Op zaterdag stond hij ook op de markt met 2e hands boeken.

Michels Den Helder

A.W. (Andreas Wilhelmus) Michels (1880-1961) was in Den Helder en wijde omgeving ongetwijfeld bekender als actieve vakbondsman en politicus dan als boekhandelaar. Na een carrière als matroos bij de Koninklijke Marine werd Michels actief in de matrozenvakbond en in de politiek, o.a. als secretaris van de SDAP, afdeling Den Helder. Hij werd ook redacteur van “Het Anker, weekblad gewijd aan de belangen van het mindere marinepersoneel”. Maar in 1905 zette hij de boekhandel voort van mede-activist A .G.A. Verstegen (voorzitter van de marine-vakbond) op het adres Weststraat nr. 38 in Den Helder. Naar verluidt om zijn bescheiden inkomen met de opbrengst van de boekhandel aan te vullen. “Boekhandel A. W. Michels, v/h A.G. A. Verstegen”. Later (1908/1909) werd de naam boekhandel “Vooruit”. In juli 1919, toen Michels voor de SDAP zitting nam in het College van Gedeputeerde Staten, Noord-Holland, werd de boekhandel opgeheven.

Maas Den Helder

In april 1886 vestigde A. J. Maas zich als boek- en papierhandelaar op het adres Dijkstraat nr. 16 in Den Helder. In 1907 verhuisde de zaak, die zich inmiddels presenteerde als “boek-, muziek- en kunsthandel/binderij/leesinrichting”, naar de Kanaalweg nr. 78. Incidenteel trad Maas ook op als uitgever. Zo verscheen in 1889 een lithografie van Z.M. schroefstoomschip 1e klasse “Koningin Emma der Nederlanden” en in 1907 “Beknopte wis- en zeevaartkunde”, door C. Maas (familie?) en Th. C. W. van Mierlo. Na het overlijden van de oprichter werd er in september 1912 een naamloze vennootschap opgericht met als vennoten R. (Roelof) Maas (directeur), J. Maas, C. Maas. P. Swart en mej. G. Maas. Vanaf dat moment is er sprake van “Boekhandel v/h A. J. Maas”. In juni 1928 wordt de zaak te koop aangeboden “wegens vergevorderde leeftijd van de eigenaar” (Roelof Maas). Er werd geen koper gevonden; in februari 1929 werd een grote opheffingsuitverkoop gehouden en het “prachtige winkelhuis” werd te koop gezet.

Librije Den Helder

Leesbibliotheek “De Librije” op het adres IJsselstraat nr. 15 in Den Helder werd tussen 1959 en 1969 gedreven door mevr. D. van Breest-Smallenburg. In 1969 verkocht zij de zaak.

Kuhne Den Helder

Boekhandel Jan Kuhne in Alkmaar kwam al eerder ter sprake. Zie de tekst hieronder. Hier worden nog enkele etiketten/stempels getoond van het filiaal in Den Helder. “n goed boek…. ’n goede zaak” Alkmaar kende 2 boekhandels onder de naam Kühne. De oudste van de twee werd in 1895 opgericht door A. J. J. Kühne op de Boterstraat. De zaak heeft daar op verschillende huisnummers gezeten, te weten nr. 12, 22 en 28. Het betrof niet alleen een boek- en papierhandel. Er was tevens sprake van een binderij/drukkerij/leesbibliotheek/advertentiebureau. In 1924 wordt als 2e adres St. Jacobstraat nr. 1 vermeld (v.h. Mühren & Stockmann). Het was een winkel van rooms-katholieke signatuur. De leesbibliotheek werd in 1946 opgeheven. Voor het laatst gesignaleerd rond 1970. De andere boekhandel Kühne, “Boekhandel Jan Kühne” ging in 1925 van start. Ook deze zaak heeft op verschillende huisnummers gezeten, maar dan op Verdronkenoord: nr. 133 (tegenover de Vismarkt), nr. 113 (ook wel nr. 113-115) en nr. 62. Eind jaren ’20 wordt tevens als adres vermeld St. Jacobstraat nr. 1, hoek Fnidsen, waar dus eerder A. J. J. Kühne zat. Met name na 1950 hebben diverse leden van de familie Kühne de zaak bemand. Ook deze boekhandel was van r.k. signatuur. Men verkocht ook religieuze artikelen. Rond 1955 werd een filiaal geopend in Den Helder op het adres Spoorstraat nr. 103 (later nr. 1). Vanaf de jaren ’60 is er ook sprake van een tweede vestiging in Alkmaar op het adres Laat nr. 90, bij de Kapelkerk. Het zilverkleurige etiket dateert uit een recentere periode (jaren ’90). Toen lag mogelijk de nadruk meer op kantoorartikelen en kantoorinstallaties.

Kouwenberg Den Helder

G. Kouwenberg bracht ik al eerder ter sprake als eigenaar van leesbibliotheek “De Blauwe Reiger” op het adres Reigerstraat nr. 24 in Den Helder. Rond 1957 had hij een leesbibliotheek onder eigen naam en uit dit stempel blijkt dat hij ook in 2e hands boeken handelde.

Goldschmeding Den Helder

In de serie over Haarlemse boek- en muziekhandels kwam de zaak van Goldschmeding al uitgebreid ter sprake. Zie de tekst hieronder. Ik somde daar een aantal filialen op, maar Den Helder ontbrak. Tussen ca. 1975 en 1986 had Goldschmeding daar een filiaal op het adres Spoorstraat nr. 52. Gerardus Alexander Goldschmeding begon zijn carrière als muziekhandelaar bij de zaak van Pieter Flaes en Georg Diedrich Brünjes in Amsterdam. Na een 28-jarig dienstverband kon hij na het overlijden van Brünjes in 1872 de zaak op de Warmoesstraat, buurt J, nr. 566 (na omnummering nr. 118) overnemen. In totaal 4 generaties Goldschmeding zouden in de volgende bijna 115 jaar! de zaak leiden. Gerardus werd opgevolgd door 4 zonen, Johannes, Leendert, Gerardus en Antoon Goldschmeding. Zij gingen in 1898 een vennootschap aan (G. A. Goldschmeding N. V.). Het werd één van de grootste muziekhandels van Nederland, met name befaamd om het aanbod van piano’s en orgels. In diverse plaatsen werden in de loop der jaren filialen geopend, o.a. in Hilversum, Rotterdam, Goes, Kampen, Purmerend en dus ook in Haarlem. Naast muziekinstrumenten werden later ook radio’s (1936) en televisies in het assortiment opgenomen. Het filiaal in Haarlem werd in 1924 geopend op het adres Groote Markt nr. 8 (het Amsterdamse filiaal op de Kalverstraat nr. 56 werd verplaatst naar Haarlem). Men kon er ook instrumenten laten repareren en als potentiële klanten eerst kennis wilden maken met een instrument werden ze daartoe door Goldschmeding in advertenties o.a. als volgt uitgenodigd: “Kom rustig pingelen bij Goldschmeding”. In 1986 besloot de laatste directeur A. C. Goldschmeding de zaak op te heffen. Naar eigen zeggen was één van de belangrijkste oorzaken de toegenomen concurrentie van televisie, film en video.