Loebèr

Bij Loebèr kan je gerust spreken van een boekbindersgeslacht. De beroemdste telg is Johannes Aarnout Loebèr Jr. (1869-1957). Maar zijn grootvader oefende dit beroep ook al uit. Zijn vader J.A. Loebèr Sr. was eveneens actief als boekbinder van 1839 tot ca. 1890. De binderij was gevestigd op Rapenburg 103 in Leiden. Zijn zoon ging bij hem in de leer en was al jong gefascineerd door dit handwerk dat hij tot een kunst verhief. Hij ontwierp en vervaardigde vanaf ca. 1890 fraaie boekbanden in de stijl van de zogenaamde Nieuwe Kunst. Sommige van zijn ontwerpen waren zeer luxueus uitgevoerd, o.a. in gebatikt perkament. Hij bond veel in opdracht van Leidse hoogleraren en studenten, maar ook heel veel voor de Haagse bankier en musicoloog D.F. Scheurleer. Enige tijd gaf hij in het pand aan het Rapenburg ook cursussen.

 

In de loop der jaren ging hij zich steeds meer bezig houden met de bestudering van het handwerk. In 1895 richtte Loebèr Jr. de Vereeniging Kunst Toegepast op Boekbanden op en hij was ook de drijvende kracht achter het vaktijdschrift “De Boekband”, vanaf 1895. Hij stond sterk onder invloed van de Engelse Arts and Crafts Movement en propageerde de woorden van William Morris ‘de handwerker moet kunstenaar, de kunstenaar handwerker worden’. In 1904 vertrok hij naar Elberfeld (Wuppertal) waar hij leraar (later hoogleraar) werd aan de Kunstgewerbeschule.

 

Loebèr publiceerde heel veel over zijn vak, o.a. in Duitse vaktijdschriften. Een bekende publicatie van hem is: “De geschiedenis van den boekband” (Amsterdamse Grafische School, 1935).

Loebèr was behalve boekbinder ook ornament-tekenaar en houtsnijder. Hij had grote belangstelling voor de Indische kunstnijverheid (textiel/bamboe/houtsnijwerk/metaalbewerking) en publiceerde daar tussen 1900 en 1937 heel veel over. De Indische kunstnijverheid  oefende grote invloed uit op zijn eigen werk als ontwerper.

J.A. Loebèr Jr. overleed in 1957 in Elberfeld (Wuppertal).

Litteris

 

Eén van de vele leesbibliotheken die Leiden in de 20^e eeuw rijk was: boek- kantoorboekhandel/leesbibliotheek/speelgoedhandel “Litteris”. Op een adres waarvan je je nu niet kunt voorstellen dat er een boekhandel gezeten heeft, Cobetstraat nr. 83. 20 cent per boek. Actief tussen 1960 en 1964. Eigenaar: H. Stouten.  

Leidse Stripshop

 

In 1981 opent Wim van Dijk de Leidse Stripshop aan de Aalmarkt nr. 4. In 1994 namen Hans Edink en Anna Wagemans de zaak over. In 2007 verhuist de winkel naar Breestraat nr. 141. Het assortiment wordt uitgebreid met prentenboeken. In 2013 wordt Menno Barkema mede-eigenaar. Inmiddels is de naam van de zaak veranderd in Leidse Stripshop Mevrouw Kern. Mevrouw Kern (inmiddels overleden) was een vaste klant en een fanatiek verzamelaarster van strips. Vanaf januari 2017  is Menno Barkema de enige eigenaar. 

Leidse Lectuur Centrale

Laat ik nu altijd gedacht hebben, dat ik de eerste Van Maanen was die in de Leidse regio in boeken handelde. Maar daarin heb ik mij dus deerlijk vergist. Op mijn zoektocht naar de eigenaar van de “Leidse Lectuur Centrale” ontdekte ik dat dit S. (Simon/Siem) van Maanen (geboren 1918) was, een volle neef van mijn vader.

Rond 1949 gestart op het Levendaal nr. 27, hoek Korevaarstraat in Leiden. Het was een leesbibliotheek, maar er werden ook tijdschriften, de nieuwste damesbrei- en modebladen, kleur- en prentenboeken en pockets verkocht. In 1950 is er een tweede vestiging op Breestraat 151. In 1953 stond Van Maanen 10% van de opbrengst van de losse verkoop van tijdschriften af aan het Nationaal Rampenfonds (t.b.v. de slachtoffers van de watersnoodramp). Hij had dus, zoals het een Van Maanen betaamt, het hart op de goede plaats. In 1957 is de naam van de zaak veranderd in Leidse Lectuur Centrale en leesbibliotheek “De Lantaarn”. In 1966 breidde het assortiment uit met een leesportefeuille en speelgoed en voor zover ik heb kunnen nagaan werd er vanaf ca. 1970 alleen nog speelgoed en vuurwerk verkocht.

Eind jaren ’70, begin jaren ’80 maakte ik wel eens een praatje met mijn achterneef, wanneer ik in december vuurwerk bij hem aanschafte. In 1998 werd de speelgoedwinkel overgenomen door Joop Dool.

 

 

 

Leidsche Boekenbeurs

 

Boekhandel/leesbibliotheek “Leidsche Boekenbeurs” op Breestraat nr. 156, op de hoek met het Gangetje is al eerder terloops ter sprake gekomen bij de behandeling van boekhandel R.H. Groeneveld op hetzelfde adres. Dit was de opvolger  van boekhandel Patria. Groeneveld deed zijn zaak in 1936 over aan de “Amsterdamsche Boekenbeurs”. Maar al in 1937 werd de boekhandel verkocht aan K.F. Prins uit Vlaardinger-Ambacht die de zaak dus voortzette onder de naam “Leidsche Boekenbeurs”. Hij had enige tijd ook een filiaal in Noordwijk aan Zee, maar dat werd in 1939 al weer opgeheven.

In zijn leesbibliotheek betaalde men 6 cent per boek. Een knipkaart voor 20 “keeren” kostte één gulden. Prins had ook een agentschap voor diverse geillustreerde tijdschriften. Rond 1950 werd de winkel opgeheven.

Leeuwen 2

J. W. van Leeuwen (1790-1883) startte zijn boek-,  papier- en kunsthandel/uitgeverij/veilingbedrijf in 1812. Hij vestigde zich in de Maarsmansteeg , Wijk IV, nr. 79 en 80 in Leiden (op de etiketjes een paar keer gespeld Maarsmanssteeg). Of dit adres overeenkomt met het latere huisnummer 9 óf 14 is mij niet bekend, maar de etiketjes bewijzen dat hij op beide nummers actief was. Het was een bedrijf van duidelijk rooms-katholieke signatuur. Als uitgever richtte Van Leeuwen zich op het gebied van de godgeleerdheid, kerkelijke geschiedenis en stichtelijke werken. Eén voorbeeld van het genre dat hij uitgaf: “De maand van Maria, of de Meimaand toegewijd aan de allerheiligste Maagd” (1844). Ook als veilinghouder manifesteerde Van Leeuwen zich al heel vroeg. Eén van zijn eerste veilingen betrof de bibliotheek van Henricus Vink die in 1818 onder de hamer kwam. In de jaren ’20  van de 19^e eeuw was er ook een leesbibliotheek aan de zaak verbonden. Tussen 1852 en 1880 is er eveneens een antiquarische afdeling, aanvankelijk op de Breestraat, vanaf 1871 in de Maarsmansteeg (vandaar de 2 huisnummers?).

Van 1860 tot 1863 was Van Leeuwen penningmeester van het (in deze serie al eerder gememoreerde) Leidse boekhandelscollege “Eendragt maakt macht”. In 1861 vliegt op 13 december de katoenfabriek van de firma Heyder & Co. in brand. 1500 mensen komen zonder werk te zitten. Van Leeuwen gaf toen het “Smeekdicht voor vijftienhonderd broodelozen” , geschreven door Agnes Dorothea Damen uit, waarvan de opbrengst ten goede kwam aan de werklozen.

In 1869 werd J.W. van Leeuwen opgevolgd door zijn zoon Cornelis Pieter, die vanaf 1883 G.F. Théonville in dienst had, die in 1901 aan de Steenschuur zijn uitgeverij/drukkerij “Plantijn” opende. Bij het 85-jarig bestaan van boekhandel Van Leeuwen in 1897 liet Cornelis Pieter een fondslijst verschijnen.

De laatste periode van de firma J.W. van Leeuwen is wat vestigingsplaats en eigenaar betreft nogal onduidelijk. In de periode 1890-1897 wordt naast de Maarsmansteeg ook de Hogewoerd nr. 89 vermeld (met een antiquarische afdeling). Tussen 1901 en 1924 duiken advertenties op waarin de naam Van Leeuwen gehandhaafd blijft, maar de eigenaar was toen vermoedelijk K. Fercken (op de Hogewoerd). Vreemd is echter dat daarnaast in 1910 eveneens annonces verschijnen waar achter de naam Van Leeuwen tussen haakjes H.J. Dieben vermeld wordt (in de Maarsmansteeg). De overname door Van Dieben werd hier al eerder vermeld.

Hoe dan ook, boekhandel J.W van Leeuwen heeft meer dan een eeuw bestaan.            

Leeuwen

 

 

In 1925 is er voor het eerst sprake van de Hollandsche Leesbibliotheek van C. van Leeuwen in de Lokhorststraat nr. 27 “recht over de Pieterskerkgracht”. Van Leeuwen start met een voorraad van meer dan 7400 boeken. Kosten: 7 en een halve cent per boek. Hij verspreidt ook een catalogus die 20 cent kost. Van veelgevraagde titels heeft hij wel 3 tot 9 exemplaren in voorraad. Op een gegeven moment opent hij een filiaal in de Lombokstraat nr. 22. In 1936 afficheert hij zich als de grootste leesbibliotheek van Leiden met 24.000 boeken. Inmiddels bevinden zich daaronder ook Engelse en Duitse titels. De prijs is dan 8 cent per boek. Een knipkaart voor 10 boeken kost 70 cent. Enige tijd werd een eigen maandblad uitgegeven onder de titel “De Lichtboei”, waarin ook nieuwe titels werden opgenomen. Al in de 2^e wereldoorlog is de zaak uitgebreid met een postzegelhandel. Waarschijnlijk is de leesbibliotheek rond 1970 opgeheven en ging van Leeuwen alleen met de postzegelhandel door.