Ruward

De Haagse boekhandelaar Ruurd Ruward opende in 1979 een filiaal aan de Haagweg nr. 31 in Leiden in een pand van begrafenisondernemer Van der Luit. Of dit de betrekkelijk korte levensduur van deze boekwinkel verklaart, durf ik niet te zeggen. Boekhandel Ruward was een links/progressieve zaak, gespecialiseerd in politieke, sociaal-wetenschappelijke en literaire boeken. De winkel had een uitgebreide poëzie-afdeling. Al na een half jaar in oktober 1979 verhuisde de winkel naar Breestraat nr. 14, in het pand van het voormalige café Zilverspoor. Een jaar later werd opnieuw verhuisd, nu naar Breestraat nr. 9. Toen de winkel niet levensvatbaar bleek, werden in mei 1982 de deuren gesloten. De 2 werknemers, Hilde van Dijk en Arthur Straathof, raakten hun baan kwijt, maar begonnen niet lang daarna met een groep vrijwilligers de progressieve boekhandel Manifest (hier eerder behandeld).

Rutgers

Boekbinderij Rutgers kent een zeer lange, maar qua vestigingsplaats nogal verwarrende geschiedenis (1905-heden). Op 14 januari 1905 maakt boekbinder J.G. Rutgers, gevestigd aan de Kraaierstraat nr. 18 in Leiden,  bekend dat hij de boekbinderij van J.J. de Leu  (Oude Rijn nr. 23) overneemt en dat zijn zaak verplaatst wordt naar de Oude Rijn 88. J.J. de Leu overigens oefende het vak al sinds 1876 in Leiden uit. In september van het zelfde jaar verhuist Rutgers al weer, nu naar de Hooglandse Kerkgracht nr. 33.

De boekbinderij van P.A. Rutgers (zijn broer?) aan de Pieterskerkstraat nr. 18 verhuist eveneens naar de Hooglandse Kerkgracht. In januari 1906 blijkt de binderij van P.A. Rutgers opeens weer aan de Boommarkt 15 te zitten.

Het bedrijf van J.G. Rutgers wordt in de volgende jaren uitgebreid met andere vakgebieden. Op 2 december 1911 presenteert de zaak zich als volgt: “Eerste Electrische Cartonnage- en Kantoorboekfabriek, Boek- en Handelsdrukkerij, Binderij, Brocheer-, Perforeer-, Linieer- en Nummereerinrichting”, nú gevestigd aan de Groenesteeg nr. 10/14/16. De afdeling drukkerij gaat in de loop der jaren een steeds belangrijker plaats innemen. In 1917 bevindt het bedrijf zich in 2 panden aan de Groenesteeg, te weten nr. 10 en nr. 22. Voordat de drukkerij, cartonnagefabriek en boekbinderij Rutgers zich in 1928 voor langere tijd vestigt aan het Galgewater nr. 15/16, bevond de drukkerij zich ook nog enige tijd aan de Haarlemmertrekvaart. Aan het Galgewater zou het bedrijf het tot ca. 1978 uithouden. Na het overlijden van J.G. Rutgers werd hij opgevolgd door zijn zoon B. Th. Rutgers. Deze kwam in de meidagen van 1940 om. Zijn broer J. Rutgers zette de zaak daarna voort. In januari 1955 wordt het 50-jarig bestaan groots gevierd.

In de loop der jaren is de afdeling boekbinderij opgeheven en wordt het bedrijf uitsluitend als drukkerij voortgezet. In 1972 is de drukkerij v/h Rutgers BV een dochteronderneming van de Nederlandse Rotogravure Maatschappij. In 1978 verhuist men naar de Zijldijk 25 in Leiderdorp, waar de drukkerij tot op de dag van vandaag actief is.

In de loop van dit verhaal zijn 10 verschillende vestigingsadressen vermeld. Het curieuze is nu dat op het afgebeelde stempel nog een 11^e adres vermeld wordt: J. Rutgers, boekbinder, Oranjegracht nr. 8, Leiden. Ik heb het verder nergens kunnen traceren, maar het stempel liegt niet!   

Rensink

Vanaf 1843 dreef A.A. Rensink een boekhandel aan de Breedestraat, Wijk 4, nr. 243 (latere nummering Breestraat nr. 132). Tussen 1852 en 1856 was er ook een leesinrichting aan de zaak verbonden, waar men tegen een bescheiden vergoeding kranten en tijdschriften kon raadplegen. Zoals niet ongebruikelijk in de 19^e eeuw was deze boekhandelaar ook actief als uitgever (tussen 1851 en 1886). In 1856 gaf hij bijvoorbeeld de volgende titel uit:

“Nog een penningske voor de noodlijdenden door de overstrooming, gevraagd door een twaalfjarig meisje”. Onder de titel werd vermeld: “Ds. Chantepie de la Saussaye ondersteunt de bede van dit lieve kind”. Het ging om een tekst in dichtvorm. Als auteur werd vermeld J.M.V.

In 1896 wordt de winkel overgenomen door A.L. de Vlieger, die nog lang, zoals ook op dit etiket te zien is, bleef vermelden Firma A.A. Rensink. De Vlieger trad ook op als uitgever. In 1910 hield de zaak op te bestaan.  

De Ren

Over de boekhandel van J. de Ren aan de (Lange) Diefsteeg nr. 13 in Leiden kan ik kort zijn, omdat de heer De Ren al eerder ter sprake kwam bij de behandeling van respectievelijk Het Boekhuis en Het Nieuwe Boekhuis  aan de Breestraat nr. 52.

Tussen 1946 en 1953 was boekhandel J de Ren dus gevestigd aan de (Lange) Diefsteeg nr. 13. Als naam wordt afwisselend vermeld Leidsch Boekenhuis  en Leidsch Boekhuis. Toen hij in 1953 verhuisde naar Breestraat nr. 52, waar hij de boekhandel overnam van S. B. van Kloeten, werd als mede-eigenaar R.J. Teenstra vermeld. Vanaf dat moment heette de boekhandel Het Boekhuis, later Het Nieuwe Boekhuis (eerder behandeld in deze reeks, zie daar).

Record

De eigenaar van leesbibliotheek “Record” aan de Apothekersdijk nr. 35 in Leiden, de heer J.A. Otten, gaf er in zijn advertenties blijk van over enig gevoel voor humor te beschikken. Hij passeerde al eerder de revue in deze reeks bij leesbibliotheek “De Hofbuurt” waarvan hij ook eigenaar was.

Enkele voorbeelden:

“’s Morgens havermout en gort, ’s avonds een leesboek van Record!”

“Ga ’s avonds verre reizen maken in uw stoel bij den haard, met een boeiend boek uit onze grote collectie”.

En op het grote etiket: “Ga prettig uit in uw stoel bij den haard! Goedkooper dan de schouwburg of bioscoop en minstens zo boeiend! Met een boek uit leesbibliotheek Record”.

In 1948 bestond zijn voorraad uit 12.000 delen, waarvan 4000 in de engelse taal. In 1965 had hij zelfs een bezorgdienst (er waren nog geen drones!). De leesbibliotheek bestond meer dan 40 jaar, van 1939 tot 1980. Ik kan me de zaak nog goed herinneren.

Read Shop

In 1979 wordt de kantoorboekhandel Boek & Blad aan de Breestraat nr. 107 in Leiden een onderdeel van de franchiseketen De Boekelier. De eigenaar, Harry van Gulik, wordt na zijn overlijden opgevolgd door zijn zoon Sjors. In 2004 kondigt hij aan dat de zaak van naam verandert. Het wordt een onderdeel van de franchiseketen The Read Shop. Deze groep karakteriseert zichzelf als een “laagdrempelige gemakswinkel”. Het assortiment wordt afgestemd op de lokale vraag. De keten bestaat al 27 jaar en heeft op dit moment , verspreid over het land, 170 vestigingen.

Deze Leidse vestiging bestaat inmiddels niet meer.

Punt

Op 25 oktober 1935 opende W. Punt zijn boekhandel op Rapenburg nr. 20 in Leiden. Zijn winkel richtte zich voornamelijk op de universitaire wereld, maar er werden ook schoolboeken voor het middelbaar onderwijs verkocht.

De zaak heeft tot in de jaren '60 bestaan.