Cultura

In april 1937 opende Martijn Nathans de Algemeene en Joodsche Boekhandel “Cultura” in de Wagenstraat nr. 76 in Den Haag. In 1938 werd de winkel verplaatst naar de Fredrik Hendriklaan nr. 278. Het is niet zo vreemd dat de winkel de oorlog niet overleefde. Nathans vertrok overigens al in 1939 naar Groningen. Hij is waarschijnlijk in Sobibor omgekomen.

Couvreur

Voor boekenliefhebbers was het antiquariaat van J. J. Couvreur in de Wagenstraat nr. 142A en later in de Papestraat nr. 19A in Den Haag decennia lang een begrip. Antiquariaten benutten deze etiketten meestal niet, maar Couvreur wel. Hij was de zoon van de Bredase antiquaar J. Couvreur. Al in 1926 wordt de zaak vermeld. In de jaren ’80 kwam ik met enige regelmaat bij Couvreur in de Papestraat. Niet ieder bezoeker werd toegestaan de bovenverdieping te betreden. Dat was slechts voorbehouden aan vaste klanten. Je kon er mooie vondsten doen. Couvreur was ook redelijk actief als uitgever. Tussen 1926 en 1985 gaf hij een dertigtal titels uit, waaronder de omvangrijke  “Geschiedenis van Scheveningen van Vermaas en diverse werken op esoterisch gebied, zoals “De geheime leer” van Blavatsky.  

Na sluiting van de Haagse zaak ging zijn zoon Ed Couvreur verder met antiquariaat Aldus in Zoetermeer.

Curieus is de vermelding op dit etiket “Alg. Boekencentrale”.  

Coberka

Sedert 1932 was aan de Dierenselaan nr. 174 in Den Haag boek- en kantoorboekhandel “Coberka” gevestigd. De naam was een samentrekking van de beginletters van de naam van de eigenaar COrnelis BErtus de Kleyn. In 1933 had hij ook een leesbibliotheek onder deze naam aan de Nijkerklaan nr. 14. Deze leesbibliotheek was ook enige tijd gevestigd aan de Sibergstraat nr. 9. De leesbibliotheek werd in 1940 opgeheven. In de jaren ‘40 gaf De Kleyn ook diverse Haagse ansichtkaarten uit. In 1951 werd de winkel, die zich ook wel afficheerde als “vulpenzaak”, overgenomen door C. Gimbel, die in de jaren ’30 een boek- en kantoorboekhandel bezat aan het Binnendamsterdiep in Groningen. De naam “Coberka” werd gehandhaafd  en de zaak ontwikkelde zich tot een drukbeklante wijkboekhandel. Getraceerd tot 1962.    

Couvée

Marinus Mattheus Couvée (1834-1916) vestigde zich als boekhandelaar/kunsthandelaar in november 1856 aan de Lange Poten K427 (=23) in Den Haag, in het pand dat daarvoor aan M. C. de Graaf Jr. behoorde. Hij had het vak geleerd bij zijn broer D. J. Couvée, die een boekhandel in Leiden dreef. De zaak ontwikkelde zich snel en voorspoedig, waardoor het in 1868 noodzakelijk werd een groter pand te betrekken aan de Lange Poten nr. 41. Couvée organiseerde een doorlopende tentoonstelling van schilderijen, prenten en kunstvoorwerpen in zijn winkel. In 1875 verleende koning Willem III hem het predikaat “Koninklijke  Nederlandse Boek- en Kunsthandel M. M. Couvée”. Couvée was vele jaren voorzitter en penningmeester van de ’s-Gravenhaagsche Boekhandelaars-Vereeniging.  In 1904 werd hij benoemd tot erelid. Tot 1875 werden de vergaderingen van de vereniging gehouden in het lokaal “De Leesinrichting” van Couvée in de Oude Molstraat. De verschillende generaties Couvée volgden elkaar in de zaak op. In 1892 werd de zoon van de grondlegger J. W. Couvée deelgenoot in de zaak en in 1898 zette hij de winkel voor eigen rekening voort. In 1917 deed een kleinzoon van de oprichter zijn intrede: Marius Couvée.  De winkel werd in 1918 noodgedwongen verplaatst naar Parkstraat nr. 4. Andere familieleden die geen interesse in de boekhandel hadden, wensten het pand aan de Lange Poten te gelde te maken. J. W. Couvée trad toen uit de zaak en zijn zoon Marius zette de zaak voort met een nieuwe compagnon W. Nijhuis. De boekhandel werd eerst verplaatst naar de Laan van Meerdervoort nr. 35 (de Parkstraat was geen goede locatie) en in 1929 werd verhuisd naar de Passage nr. 66. Er werden 2 filialen geopend: één in de Klimophof nr. 14 (in 1928 verplaatst naar de Goudsbloemlaan nr. 3, onder leiding van W. van Hoeve en later G. Boswinkel). Ook een jongere zoon van J. W. Couvée was hier enige tijd werkzaam: Eduard Dirk Couvée. Het 2^e filiaal zat in de Theresiastraat nr. 108A en werd geleid door J. B. van Seters. In 1931 volgde echter een faillissement. Van Seters begon in het pand aan de Theresiastraat zijn eigen boekhandel, waarover later in deze serie meer.  E. D. Couvée vestigde zich vervolgens in 1935 in de Van Hoytemastraat nr. 68. In 1961 treedt als vennoot en winkelchef zijn dochter Ellen Couvée op. Ook zij was meer dan 20 jaar bestuurslid van de ‘s-Gravenhaagsche Boekhandelaars-Vereeniging en daarna erelid. Tijdens de bezetting verbleef de winkel overigens enige tijd noodgedwongen in de Hoogstraat nr. 11. Vanaf 1987 mocht de zaak zich hofleverancier noemen. In 1996 zette Ko de Bruyn de zaak onder de oude naam voort. Na een brand in 2014 werd boekhandel Couvée in zijn oude gedaante niet meer voortgezet, maar Conny Kalkhoven, eigenaresse van boekhandel Benoordenhaeghe, zet Couvée tot op de dag van vandaag voort in de Van Hoytemastraat nr. 66 onder de naam boekhandel Couvée-Benoordenhaeghe.

Sommige van de hier afgebeelde etiketten behoren m.i. tot de mooiste in mijn verzameling.

Cooten

J. J. van Cooten nam in 1954 de boekhandel/leesbibliotheek inde Raaphorstlaan nr. 58 in Den Haag over van de oprichtster, mej. Z. van Sloten. In de jaren '60 nam hij opnieuw een boekhandel van Mej. Van Sloten over nu aan de Valeriusstraat nr. 80 "Valerius' Boekhandel"(zie daar). De heer Van Cooten was in 1969 secretaris van de ’s-Gravenhaagsche Boekhandelaars-Vereeniging.  Verdere gegevens ontbreken.

Cleef

De familie Van Cleef kwam in de 18^e eeuw uit het Pruisische Barmen bij Wuppertal naar Den Haag. Men bewoonde in Barmen de hof “Het Clef” (=de helling). Pieter van Cleef (1710-1777) opende in 1739 een boekhandel/annex uitgeverij op het Spui nr. 28/28a. Hij ontwikkelde zich tot één van de meest prominente boekhandelaars van zijn tijd. Al in het eerste jaar publiceerde hij “Les amusemens de la Holllande”. De boekhandel was o.a. gespecialiseerd in Hoogduitsche boeken. Na zijn overlijden in 1777 werd hij opgevolgd door zijn oudste zoon Isaac van Cleef (1748-1803). Deze gaf o.a. het werk uit van Betje Wolff en Aagje Deken. In 1794 nam hij de zaak over van zijn neef Pieter van Thol, boekverkoper op het Binnenhof. Toen Isaac in 1803 overleed, zette zijn oudste zoon Pieter de zaak voort onder de naam “De Erven Isaac van Cleef”. Al spoedig werd hij terzijde gestaan door zijn jongere broer Jan Eliza van Cleef (1785-1828). Zij specialiseerden zich in het uitgeven van militaire boeken onder de naam “De Gebroeders Van Cleef”. In 1808 openden de broers een filiaal in Amsterdam in de Warmoesstraat (geleid door Jan Eliza). In 1824 hield van Cleef samen met 2 collega’s een belangrijke boekenveiling (de collectie van Johan Meerman). Toen Jan Eliza in 1828 overleed, zette Pieter de Amsterdamse vestiging nog voort tot 1836, waarna de zoon van Jan Eliza, Isaac Elisa Jan het roer overnam.

Inmiddels mocht de firma zich tooien met de door Lodewijk Napoleon toegekende titel ”Koninklijk Boekhandelaar”. Toen Pieter van Cleef in 1851 overleed werd hij opgevolgd door zijn zoon Pieter Marinus (1816-). Deze opende een 2^e pand aan de Bagijnestraat nr. 13. Hij werd mede-oprichter van de ’s-Gravenhaagsche Boekhandelaars-Vereeniging. De Amsterdamse vestiging werd in 1852 overgedaan aan Adrianus Franciscus Loyé. Pieter van Cleef had geen nazaten. In 1871 werd de zaak overgenomen door werknemer W.J. van Randwijk. In 1883 associeerde  deze zich met Cornelis van Wermeskerken die al jaren bij het bedrijf werkzaam was. In 1908 werd Van Wermeskerken enige eigenaar. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Jacobus Cornelis van Wermeskerken. Deze liet de panden aan het Spui afbreken; er kwam één nieuw pand voor in de plaats, dat bekend werd als “De Vijf Poortjes”. In 1960 werd de uitgeverij-tak overgedaan aan Van Goor. De boekhandel werd door J.C. van Wermeskerken voortgezet samen met zijn zoons Lambertus en Cornelis. In 1961 verhuisde de winkel naar de Lange Houtstraat nr. 34. Directeur werd Cornelis van den Berg, die al sinds 1929 bij het bedrijf werkzaam was. Maar deze begon in 1962 zijn eigen boekhandel in Voorburg. Bij Van Cleef werd hij opgevolgd door Wouter Wagner, de kleinzoon van Wouter Nijhoff. In november 1967 werd boekhandel Van Cleef opgeheven.

Naast de vele militaire uitgaven (zoals de studieboeken voor de Koninklijke Militaire Academie in Breda) werd door van Cleef naast zeer veel andere titels ook uitgegeven het befaamde “Recepten van de Haagsche Kookschool” (40 drukken).   

Chatenier

Handelsdrukkerij, boekbinderij en leesbibliotheek J. du Chatenier werd midden 19^e eeuw opgericht door Johannes Samuel du Chatenier (1827-1898). Hij werd opgevolgd door zijn zoon (wat in die tijd in het zakenleven nog zeer gebruikelijk was) Jacob du Chatenier (1872-1962). In 1907 was de zaak gevestigd aan de Van Ravensteynstraat in Den Haag.