Eilanden

F. v.d. Elst had in de jaren ’60 een leesbibliotheek “De Eilanden” aan de Wittenburgergracht nr. 56. De naam refereert natuurlijk aan het stadsdeel waar de winkel zich bevond. De zaak heeft ook enige tijd op de Kleine Wittenburgerstraat nr. 10 gezeten. Op de foto links het pand aan de Wittenburgergracht.

Egmond

Op het adres Adm. De Ruyterweg nr. 182 in Amsterdam-West hebben ooit 2 leesbibliotheken gezeten. In de jaren ’30 ging het om de boekhandel/leesbibliotheek van J. Oldenbroek. Later, in welke periode is mij niet bekend, had A. van Egmond hier een boek- en kantoorboekhandel/leesbibliotheek.

Egeling

De boek-, papier- en muziekhandel van F. W. Egeling ging in juni 1883 van start op het adres Singel, bij het Koningsplein nr. 498 in Amsterdam. Vanaf het begin was het bedrijf ook zeer actief als uitgever. De zaak gaf vooral veel publicaties uit in de christelijke sfeer, maar ook medische uitgaven, boeken m.b.t. Zuid-Afrika etc. Ook de serie ”Bibliotheek voor zondagschool en huisgezin” werd door Egeling verzorgd. Ik noem één deeltje uit deze serie: “Het naaistertje van Stettin”, door Adelheid von Rothenburg. In juni 1898 verhuisde de zaak naar de Heerengracht nr. 432, bij de Leidschestraat. Rond 1900 werd Egeling’s boekhandel een naamloze vennootschap. Eind 1908 ging de firma in liquidatie. In het pand op de Heerengracht trok toen Kreymborg’s kledingmagazijn.

Eelkema

W. Eelkema startte als boekhandelaar in Friesland. Hij nam in april 1863 de boekhandel/boekbinderij en leesinrichting over van de weduwe P. Burggraaff Jr. in Leeuwarden. Nadat hij deze boekhandel in maart 1868 verkocht had aan A. Akkeringa, opende hij in mei van dat jaar een kantoorboekhandel/binderij/leesbibliotheek in 4 talen aan de Haarlemmerdijk UU, nr. 250, bij de Buiten Dommerstraat in Amsterdam. Al in november 1868 verhuisde de winkel naar de Warmoesstraat , over de Sint Annastraat, J nr. 565 (na de omnummering nr. 116). In 1882 verhuisde de zaak opnieuw, nu naar de Warmoesstraat, bij de Papenburgsteeg nr. 134. In augustus 1883 verkocht Eelkema het bedrijf aan J. J. Hofstede die onder eigen naam verder ging. In de jaren ’70 en ’80 gaf Eelkema verschillende proefschriften uit. Vanaf 1886 duikt boekhandelaar W. Eelkema weer op, nu in Den Haag op de Spuistraat nr. 32.

Edelman

In 1906 werden er in Amsterdam een drietal onderwijzers ontslagen vanwege onenigheid met de schoolleiding. Een zaak die nogal wat ophef veroorzaakte. Eén van hen, K. F. Traanberg nam nog in hetzelfde jaar de boek- en muziekhandel over van D. J. van Enst. Traanberg hield het niet lang vol, want al snel (nog in 1906) verkocht hij de boekhandel in de 2e Jan van der Heydenstraat nr. 96 aan de twee andere ontslagen onderwijzers, Taeko Edelman en Maarten Barendregt. Dat betekende de start van “Boekhandel Edelman & Barendregt” (met leesbibliotheek-afdeling). In 1907 verhuisde de winkel naar het Da Costaplein nr. 14, hoek Allard Piersonstraat in Amsterdam-West. Maar tot 1910 wordt het oude adres ook nog vermeld. Ook in de jaren 1915 tot 1920 worden naast het Da Costaplein nog 2 andere adressen vermeld: Ceintuurbaan nr. 294 en Ceintuurbaan nr. 151. Tussen 1910 en 1917 gaf de zaak het blad “De Nieuwe School” van Theo Thijssen uit. Niet zo vreemd voor ex-onderwijzers! In oktober 1920 werd de zaak verkocht aan A. H. de Ruyter, die de naam Edelman & Barendregt handhaafde. Zoals op één van de stempels te zien is, presenteerde De Ruyter de zaak als boek- en muziekhandel/leesbibliotheek. Het bedrijf was zeer actief met schoolboeken en in de jaren ’30 valt de specialisatie op in boeken in het Esperanto (meer dan 500 titels voorradig). In 1924 werd de Technische Boekhandel v/h J. D. L. Zwart overgenomen. In 1964 werd Edelman & Barendregt overgenomen door K. J. Bas, de eigenaar van “De Moderne Boekhandel” (waarover later meer). In 1967 werd Edelman & Barendregt (samen met 4 ander boekhandels, o.a. in Rotterdam en Alkmaar) lid van de Verbo-groep (Verenigde Boekhandels BV). In de jaren ’70 en ’80 luidt de naam “ADV Schoolboekhandel”. In november 1987 verhuisde de winkel naar de Overtoom nr. 8-8a. Gesignaleerd tot 1993.

Ebert

De firma Ebert heeft in verschillende “gedaanten” meer dan 100 jaar bestaan. Rond 1855 is er sprake van een schrijfpennenfabriek van Johan Ebert in de Beurssteeg E nr. 184 in Amsterdam, magazijn van stalen pennen, potloden, speelkaarten, enveloppen etc. Naast de fabriek ging het dus om een kantoor- en schoolboekhandel. Het bedrijf zou lang bemand blijven door leden van de familie Ebert. In 1860, inmiddels waren ook 2 zoons (Johan Ebert Jr. en W. F. Ebert) in het bedrijf werkzaam, luidt de naam “J. Ebert & Zoon”. Toen in 1874 W. F. Ebert zich associeerde met boekhandel J. G. van Terveen in Utrecht, zette Johan Jr. de zaak alleen voort, maar handhaafde de naam Ebert & Zoon. In de jaren ’70 wordt als adres vermeld Beurssteeg E nr. 10. In 1899 verblijft de winkel op Rokin nr. 6 en in april 1902 wordt het bedrijf verplaatst naar de Heerengracht n. 228, bij de Hartenstraat. Vanaf ca. 1906 is er sprake van een vestiging in Hilversum op de ’s-Gravelandscheweg nr. 28 (later verhuisd naar nr. 46 a-b), geleid door Jan Willem Ebert. Later presenteert deze zaak zich als “De Hilversumse Boekhandel, v/h J. W. Ebert”. De Hilversumse tak heeft tot ca. 1963 bestaan. In de jaren ’20 werden er filialen geopend in Bussum (Nassaulaan nr. 21), Arnhem (Jansstraat nr. 9) en Utrecht (Biltstraat nr. 12). De Amsterdamse tak wordt tot ca. 1916 vermeld en was vooral actief als uitgever. In 1869 verscheen een bundel teksten van J. P. Hasebroek en anderen getiteld “Gaven der liefde”, waarvan de opbrengst ten goede kwam aan het Fonds voor weduwen van protestants-christelijke onderwijzers in Nederland.

Duys

“Bosman’s Boekhandel” in de Ruysdaelstraat nr. 11 in Amsterdam (opgericht in 1924 door Joh. C. Bosman) werd in de jaren ’60 overgenomen door K. L. Duys. Ook de leesbibliotheek-afdeling werd voortgezet. Getraceerd tot 1963.