Anderson

De uit Engeland afkomstige A. Anderson begon in 1833 een boekbinderij, annex “Hollandsche en Engelsche Boekhandel” op de Vijzelstraat nr. 126 in Amsterdam. De zaak zou in de 19e eeuw diverse keren verhuizen. Begin jaren ’50 wordt als adres vermeld Hartenstraat nr. 603, vanaf 1855 Hoek Stilsteeg en Achterburgwal Wijk G, nr. 85 en in de jaren ’70 Rusland, Wijk B, nr. 168. Dan is er van een boekhandel geen sprake meer. In 1889 is het adres Kerkstraat nr. 176, “tusschen de Spiegel- en de Vijzelstraat”. Het adres waar het bedrijf het langst verbleef, was Kerkstraat nr. 130-134, een voormalig koetshuis. Na het overlijden van de heer Anderson (ca. 1855) zette zijn weduwe samen met haar zoon het bedrijf voort: “Boekbinderij Wed. A. Anderson & Zn.” Na het overlijden van zijn moeder wilde de zoon de zaak niet voortzetten en verkocht de binderij toen aan Bernardus Gerardus Hilhorst (1854-1927), die al jaren als voorman bij het bedrijf werkzaam was. De binderij was o.a. gespecialiseerd in Engelse prachtbanden. Hilhorst was mede-oprichter van de Nederlandse Bond van Boekbinders. Verschillende generaties Hilhorst zouden elkaar in het bedrijf opvolgen. De nadruk zou in de loop van de 20e eeuw steeds meer komen te liggen op de drukkerij-afdeling van het bedrijf. Twee zoons van B. G. Hilhorst, Willem en Floris zetten de binderij/drukkerij voort. In 1971 nam de zoon van Floris, Floor Hilhorst, samen met zijn vrouw Anja de drukkerij over en veranderde de naam in “Drukkerij Anderson”. In 1992 nam de zoon van Floor, Frank Hilhorst, de leiding in handen. Het bedrijf breidde onder zijn leiding sterk uit en verhuisde in 2001 naar het Airport Business Park, San Franciscostraat nr. 58-60 in Lynden. Weer later vestigde de drukkerij zich op de Visseringweg nr. 32 in Diemen.

Amsterdamsche Boekhandel

In september 1903 werd de “N.V. Amsterdamsche Boekhandel” opgericht. Het ging om een boekhandel, annex leesbibliotheek, leesinrichting en advertentiebureau. Men kon er ook terecht voor bind- en drukwerk. De winkel was gevestigd op de P. C. Hoofstraat nr. 112 in Amsterdam (“3 minuten van het concertgebouw”). Als vennoten worden genoemd A. M. van den Broecke en Chr. W. Koole. In 1905 wordt de zaak verplaatst naar de P. C. Hooftstraat nr. 125. In 1908 wordt een afdeling modern antiquariaat geopend. In 1910 wordt de naam van de N.V. veranderd in “N.V. Amsterdamsche Boekhandel Koole & Messchaert”. (verwijzend naar een nieuwe vennoot P. A. Messchaert). Chr. W. Koole trad in 1913 uit de N.V. In 1915 wordt een filiaal geopend in Hilversum op de Langestraat nr. 54. Eind jaren ’20 is de zaak in handen van Taeko Edelman (1876-1943), die ook “Edelman’s Export Boekhandel” drijft. Het bedrijf is dan kort op 2 adressen gevestigd: P. C. Hoofstraat nr. 125 en Ceintuurbaan nr. 151. Vanaf ca. 1931 concentreren de activiteiten zich op de Ceintuurbaan. In 1935 is er sprake van een faillissement, maar zoals zo vaak, kwam er ook hier een doorstart. Vanaf 1943 verblijft de zaak enige tijd op het adres Utrechtschestraat nr. 65. De leiding is dan in handen van J. Bart. In de jaren ’50 tenslotte wordt als eigenaar J. J. Janssen genoemd.

muziekbeurs Amsterdam

De muziekbeurs “Amsterdam” werd in 1964 opgericht op de Trompenburgstraat nr. 111 (zijstraat van de Rijnstraat) in Amsterdam-Zuid. Men was gespecialiseerd in klassieke bladmuziek. Het assortiment omvatte: binnen- en buitenlandse bladmuziek, muziekliteratuur, onderwijsmateriaal, partituren, orkestmateriaal, kleine muziekinstrumenten en metronomen. De zaak gaf ook zelf bladmuziek uit en er was een aparte afdeling antiquariaat. Tot wanneer de zaak bestaan heeft, is mij niet bekend.

De Amstel / De Anjelier

In de eerste helft van de vorige eeuw zie je met de regelmaat van de klok dat in kleine advertenties leesbibliotheken (of hun boekenbestand) ter overname worden aangeboden. De nieuwe eigenaar heeft dan vaak de gewoonte om het stempel van zijn zaak over dat van de vorige eigenaar te plaatsen. Het hier afgebeelde, wat moeilijk leesbare, stempel is daar waarschijnlijk een voorbeeld van. De boeken van leesbibliotheek “De Anjelier” in de 2e Anjeliersdwarsstraat nr. 11 in Amsterdam kwamen in de jaren ’30 dus vermoedelijk terecht in boekhandel/leesbibliotheek “De Amstel” van G. van ter Beek op de Hoofdweg nr. 77. Deze zaak moet overigens niet verward worden met de eerder behandelde boekhandel/leesbibliotheek “Amstel” (dus zonder De) op de Herculesstraat nr. 134.

Amstel

Op de Herculesstraat nr. 134 in Amsterdam, waar tussen 1930 en 1960 de “Stadionboekhandel” gevestigd was, had Th. P. Frank, in welke periode heb ik helaas niet kunnen vaststellen, zijn boekhandel/leesbibliotheek/leesinrichting “Amstel”. Uit de stempels blijkt dat deze boekhandel ook op de Weesperzijde nr. 46 en nr. 74 heeft gezeten. Nadere gegevens ontbreken.

American Book Centre

In 1972 openden Sam Boltansky en Mitch Crossfield de “American Discount Book Store” in Amsterdam op de Kalverstraat nr. 185, een winkel met uitsluitend engelstalige boeken en tijdschriften. Grotendeels uitgeversrestanten en andere afgeprijsde boeken. In 1974 werd de zaak overgenomen door Lynn Kaplanian-Buller en haar man Avo Kaplanian. Het assortiment verschoof later steeds meer naar nieuwe engelstalige boeken en tijdschriften. De naam veranderde dan ook in “American Book Centre”. In 1976 werd een tweede vestiging geopend in Den Haag, eerst op de Spuistraat nr. 72, later verhuisd naar Lange Poten nr. 23. Er zijn ook vestigingen geweest in Leuven (geopend in 1999 op de Diestsestraat nr. 115), Endhoven en Groningen (Willem Lodewijk Passage). Maar deze 3 zaken bleken op den duur toch niet levensvatbaar. In 2021 werd toch weer een derde vestiging geopend in de Westfield Mall of the Netherlands in Leidschendam (Kornoelje nr. 15). De Amsterdamse zaak was in 2006 verhuisd naar het huidige adres, Spui nr. 12. Na 2012 werden Lynn en Avo Kaplanian opgevolgd door Nadine Kaplanian en haar man Paul. In 2020 had men ook nog een zogenaamde pop-upstore in Amstelveen.

Ambon

Rond 1934 nam Nicolaas Jan Verlaan boekhandel “Ambon” over op het Ambonplein nr. 2 in Amsterdam-Oost. Wie de eerdere eigenaar was, is mij niet bekend. In 1930 is er sprake van een religieuze boekhandel op Ambonplein nr. 18 en het afgebeelde stempel laat zien dat er ook op Ambonplein nr. 10 een boekhandel/leesbibliotheek heeft gezeten. Hoe dan ook, Verlaan verhuisde in 1935 met boekhandel “Ambon” naar de Surinamestraat nr. 6 in Amsterdam-West. Als mede-eigenaar wordt genoemd mejuffrouw M. Dijs. In de jaren ’50 blijkt deze boekhandel, nog steeds eigendom van Verlaan, te zijn gevestigd op de Kinkerstraat nr. 369.