Bijbel-In Hilversum

Er zijn in Nederland verschillende evangelische boekhandels geweest met de naam “Bijbel-In”. In Delft, Haarlem, Vlaardingen én, nog steeds in Hilversum. Deze evangelische boekhandels ressorteren vaak onder een stichting en draaien meestal grotendeels op vrijwilligers. De “Bijbel-In” in Hilversum werd in 1973 opgericht. Tot 2020 worden er 2 dicht bij elkaar gelegen adressen vermeld, te weten Groest nr. 86 en Hilvertshof nr. 115. Naast boeken verkoopt de zaak, zoals gebruikelijk in evangelische boekhandels, ook CD’s, wenskaarten, cadeau’s en religieuze voorwerpen. In 2020 verhuisde de winkel naar de Schoutenstaat nr. 15. In 2023 werd het 50-jarig jubileum gevierd.

Benjamin Hilversum

De boekhandel van de firma E. Benjamin wordt voor het eerst vermeld in 1903 op het adres Koningsstraat nr. 145 in Hilversum. Er was ook een leesinrichting en leesbibliotheek aan de zaak verbonden met de naam “Elck wat wils” (catalogus 10 cent, 5 cent per dag per deel). Vanaf 1906 wordt in advertenties vaak bij de naam van de zaak F. W. Schaaf vermeld (vermoedelijk de nieuwe? eigenaar). In 1911 verhuist de winkel naar de Havenstraat nr. 7, bij de Kerkstraat. Dan is er sprake van een leesbibliotheek in 4 talen (3000 nummers) en een leesinrichting met vrije keuze uit 75 tijdschriften eveneens in 4 talen. De zaak functioneerde ook als agentschap van de “Nieuwe Courant”. Gesignaleerd tot 1924.

Astra Hilversum

Rond 1902 opende Albert Hendrik Kroes op het adres Leeuwenstraat nr. 2 (ook wel nr. 2a) in Hilversum een boekhandel/drukkerij. Na verloop van tijd (in ieder geval in 1906) kreeg de zaak de naam “Astra”. Er was ook een leesbibliotheek aan de zaak verbonden (2 cent per dag, stuiver per week). Per 1 januari 1907 werd de zaak overgenomen door A. Beek Jr. die wel de naam “Astra (Fa. A. H. Kroes)” handhaafde. Het bedrijf presenteerde zich toen als boek-, papier-, muziek- en kunsthandel. In mei 1907 verscheen bij Astra een “Wandelkaart voor Gooi en Eemland, waarop de streek van Naarden tot Soest”. In 1908 kondigde Beek aan dat hij iedere zaterdagavond aanwezig was in café “Voorwaarts” in Utrecht voor de verkoop van goede en goedkope boeken. Een en ander kon niet voorkomen dat de zaak in 1910 failliet verklaard werd.

Amsterdamsche Hilversum

De “Amsterdamsche Boekhandel” op het adres Langestraat nr. 22 in Hilversum moet al vóór 1925 bestaan hebben, want op 7 november 1925 wordt de heropening aangekondigd. De zaak kende ook een leesbibliotheek-afdeling, “Amsterdamsche Leesbibliotheek”, waar voor 8 cent zonder statiegeld boeken geleend konden worden. De eigenaar van de zaak was vermoedelijk P. H. Tengler. In 1935 ging de winkel over in handen van J. W. Francken die hem voortzette als “Francken’s Kantoorboekhandel”. In 1936 werd de zaak al weer overgenomen door een “niet erkende” leesbibliotheekhouder.

ALTEC Hilversum

Boekhandel “ALTEC” was tussen 1937 en 1958 gevestigd op de Naarderstraat nr. 61 in Hilversum. Vanaf eind 1941 wordt als huisnummer nr. 61-63 vermeld. De naam ALTEC wordt verklaard door het feit dat het hier om een ALgemene TECnische boekhandel/annex leesbibliotheek ging van christelijke signatuur. De zaak werd in april 1937 opgericht door mej. Joh. Glas. In 1940 wordt G. J. Boom als eigenaar vermeld, maar vanaf 1949 kent de boekhandel weer 2 eigenaren, G. J. Boom en J. Boom-Glas.

Zee Den Helder

De leesbibliotheek van Geri van der Zee in de Balistraat nr. 62 in Den Helder. Nadere gegevens ontbreken.

Walrecht Den Helder

Op zaterdag 2 juni 1928 opende H. Walrecht een “moderne leesbibliotheek” op het adres Zuidstraat nr. 69 in Den Helder. Daarnaast verkocht hij school, schrijf- en tekenbehoeften, sigaren, tabak en sigaretten. De combinatie leesbibliotheek/rookwaren kwam heel veel voor. H. Walrecht vermeldt dat hij ex-filiaalhouder is van A. Hillen. In 1929 is hij vertegenwoordiger van de Singer-Maatschappij. In 1930 verkocht hij de zaak al weer aan mevr. C. Bening-Haas die hier al eerder ter sprake kwam.

Venstra Den Helder

Onno Venstra kwam al uitgebreid aan de orde in de reeks boekhandels in Amstelveen. Ook kwam hij kort ter sprake toen ik de boekhandel van Daan Schreuder in Den Helder besprak. Naar aanleiding van dit etiket van Venstra in Den Helder toch nog even een korte opmerking. Onno Venstra werd in november 1953 eigenaar van de boekhandel van Daan Schreuder op de Koningstraat nr. 27 in Den Helder. Hij bleef de eerste jaren nog vermelden “v/h Daan Schreuder”. In 1955 hief hij de aan de zaak verbonden leesbibliotheek op. In 1960 verhuisde hij naar Amstelveen.

Uijleman Den Helder

Willem Frederik Uijleman (1888-1965) was voor de inwoners van Den Helder in de jaren ’50 een bekende 2e hands boekhandelaar. Althans, dat werd vermeld toen in 1965 in de krant werd meegedeeld dat hij dood was aangetroffen in zijn woning in de 1e Vroonstraat nr. 21. Vermoedelijk ten gevolge van kolendampvergiftiging.

Tuindorp Den Helder

Rond 1932 is er voor het eerst sprake van “Bazar Tuindorp” in Den Helder op het adres Bloemstraat nr. 4. Eigenaar was toen N. A. Arkesteyn. De zaak functioneerde ook als “bestelkantoor voor verhuizingen en sleeperswerk”. Rond 1938 wordt voor het eerst vermeld dat er ook een leesbibliotheek aan de zaak verbonden is. Vanaf 1942 blijkt J. van der Molen de eigenaar, dan op Brakkeveldweg, hoek Bloemstraat nr. 2-4. Naar eigen zeggen ging het om de “grootste leesbibliotheek ter plaatse, meer dan 9000 delen”. Maar het bazar-aanbod was zeker zo belangrijk: koffers, glas- en aardewerk, stoelen, tafels, luchtbedden, kinderstoelen en boxen. In 1971 was naar alle waarschijnlijkheid de leesbibliotheek al lang opgeheven. Dan is er sprake van “Van der Molen’s warenhuis en verhuurinrichting” in een uitgebreid pand op de Brakkeveldweg, hoek Bloemstraat nr. 2-10.

Strang Den Helder

Joh. P. C. (Jan) Strang begon samen met zijn vrouw Cor in de jaren ’30 een muziekhandel (grammofoonplatenhuis) op het adres Koningdwarsstraat nr. 57 in Den Helder. Hij verkocht ook orgels en piano’s en was alleenvertegenwoordiger van de destijds beroemde “Klavars Kribo-muziek”. In 1940 betrok het echtpaar een pand in het Julianapark nr. 7, n/b Jamin (ook wel Stationspark genoemd). In 1944 werd als 2e adres (filiaal?) Keizerstraat nr. 12 vermeld. Gesignaleerd tot 1964.

Spruit Den Helder

Op 1 juli 1890 nam Pieter Spruit Jr. de boekhandel van H. A. Stadermann over op het adres Dijkstraat nr. 46 in Den Helder. Spruit presenteerde zich daarna als “Boekhandel/binderij/papier- en muziekhandel/kunsthandel en leesbibliotheek P. Spruit Jr.” De zaak functioneerde ook als agentschap van De Telegraaf en gaf minstens 20 ansichtkaarten van Den Helder en omgeving uit. Vanaf 1922 werd de zoon van de oprichter, ook Pieter Spruit genaamd (1894-1967), mede-eigenaar. Vanaf dat moment werd de toevoeging “Jr.” uit de naam weggelaten. Het bedrijf heeft op meerdere adressen gezeten. Op de Kanaalweg nr. 161 (1923/29) en op Kanaalweg nr. 175. In juli 1940 verbleef de zaak kort op het adres Gedempte Gracht nr. 107E in Schagen, maar keerde in augustus al weer terug naar de Kanaalweg. In de jaren ’50 was het adres Keizerstraat nr. 75 en in mei 1961 verhuisde de winkel voor het laatst, dan naar de Beatrixstraat nr. 2-4. De zaak werd vermoedelijk in 1967 opgeheven.

Schreuder Den Helder

Daniel (Daan) Schreuder (1889-1943) trad op z’n 13e in dienst bij de drukkerij van de heer Jaring aan de Kanaalweg in Den Helder. Vóór hij voor zichzelf begon, werkte hij ook nog bij de drukkerij/uitgeverij van C. de Boer Jr. In november 1924 opende hij een boekhandel/leesbibliotheek op het adres 2e Vroonstraat nr. 64 (bij de Koningdwarsstraat). Binnen een half jaar verhuisde hij de zaak naar de Koningstraat nr. 90. Zoals op één van de etiketten te zien is, deed hij o.a. in kantoor- en schoolartikelen, lijsten, platen en modebladen. Rond 1930 verhuisde de winkel naar de Koningstraat nr. 27.Toen Daan Schreuder in december 1943 overleed, bleek uit een krantenartikel dat hij bij het Helderse publiek zeer geliefd was. Zijn weduwe, mevr. C. K. Schreuder-Tielemans, zette de zaak tot 1953 voort. In november van dat jaar verkocht zij de winkel aan O. Venstra, die de eerste jaren nog bleef vermelden “v/h Daan Schreuder”. De leesbibliotheek-afdeling werd in 1955 opgeheven.

Rühland Den Helder

De gebroeders B. H. en A. A. Rühland hadden vanaf ca. 1933 een kantoorboekhandel/papierhandel/boekbinderij (gediplomeerd) op het adres Emmastraat nr. 36, bij de Van Galenstraat (de poort in!) in Den Helder. In 1936 wordt als 2e adres vermeld Oversluisweg nr. 7 in Wormerveer. Naast prent- en kleurboeken, jongens- en meisjesboeken bood men een breed scala aan artikelen aan, zoals hoeden- en overhemdzakken, kleurkrijt, taartcartons etc. Rond 1938 gingen de broers uit elkaar. Daarna wordt alleen A. Rühland nog vermeld. Eind jaren ’30, begin jaren ’40 had hij een papierhandel op de Emmastraat nr. 101 (1939) en Emmastraat nr. 99 (1940/41).

Pottekijker Den Helder

De Book & Giftshop “De Pottekijker” in Den Helder was in de jaren ’90 gevestigd in de voormalige pastorie van de hervormde kerk op het adres Weststraat nr. 59.

Noorden Den Helder

Boek- en Offsetdrukkerij/kantoorboekhandel “Het Noorden” was vanaf 1929 gevestigd op het adres Stakman Bossestraat nr. 49 (ook wel nr. 49-51) in Den Helder. In de jaren ’30 verhuisde de zaak naar nr. 55 (ook wel nr. 55-57). In 1952 werd het bedrijf overgenomen door de heer A. Flach. De kantoorboekhandel verbleef toen op nr. 41 en de drukkerij op nr. 43. Het ging naar alle waarschijnlijkheid om een firma van rooms-katholieke signatuur, want toen men in 1948 via een advertentie personeel voor de drukkerij zocht, sprak men de voorkeur uit voor rooms-katholieke sollicitanten. Gesignaleerd tot 1960.

Ottenhof Den Helder

Frans Ottenhof had tussen 1933 en 1940 een leesbibliotheek/boekhandel op het adres Emmastraat nr. 73 in Den Helder. Op zaterdag stond hij ook op de markt met 2e hands boeken.

Michels Den Helder

A.W. (Andreas Wilhelmus) Michels (1880-1961) was in Den Helder en wijde omgeving ongetwijfeld bekender als actieve vakbondsman en politicus dan als boekhandelaar. Na een carrière als matroos bij de Koninklijke Marine werd Michels actief in de matrozenvakbond en in de politiek, o.a. als secretaris van de SDAP, afdeling Den Helder. Hij werd ook redacteur van “Het Anker, weekblad gewijd aan de belangen van het mindere marinepersoneel”. Maar in 1905 zette hij de boekhandel voort van mede-activist A .G.A. Verstegen (voorzitter van de marine-vakbond) op het adres Weststraat nr. 38 in Den Helder. Naar verluidt om zijn bescheiden inkomen met de opbrengst van de boekhandel aan te vullen. “Boekhandel A. W. Michels, v/h A.G. A. Verstegen”. Later (1908/1909) werd de naam boekhandel “Vooruit”. In juli 1919, toen Michels voor de SDAP zitting nam in het College van Gedeputeerde Staten, Noord-Holland, werd de boekhandel opgeheven.

Maas Den Helder

In april 1886 vestigde A. J. Maas zich als boek- en papierhandelaar op het adres Dijkstraat nr. 16 in Den Helder. In 1907 verhuisde de zaak, die zich inmiddels presenteerde als “boek-, muziek- en kunsthandel/binderij/leesinrichting”, naar de Kanaalweg nr. 78. Incidenteel trad Maas ook op als uitgever. Zo verscheen in 1889 een lithografie van Z.M. schroefstoomschip 1e klasse “Koningin Emma der Nederlanden” en in 1907 “Beknopte wis- en zeevaartkunde”, door C. Maas (familie?) en Th. C. W. van Mierlo. Na het overlijden van de oprichter werd er in september 1912 een naamloze vennootschap opgericht met als vennoten R. (Roelof) Maas (directeur), J. Maas, C. Maas. P. Swart en mej. G. Maas. Vanaf dat moment is er sprake van “Boekhandel v/h A. J. Maas”. In juni 1928 wordt de zaak te koop aangeboden “wegens vergevorderde leeftijd van de eigenaar” (Roelof Maas). Er werd geen koper gevonden; in februari 1929 werd een grote opheffingsuitverkoop gehouden en het “prachtige winkelhuis” werd te koop gezet.

Librije Den Helder

Leesbibliotheek “De Librije” op het adres IJsselstraat nr. 15 in Den Helder werd tussen 1959 en 1969 gedreven door mevr. D. van Breest-Smallenburg. In 1969 verkocht zij de zaak.