Strijland Haarlem

De boek- en kantoorboekhandel/leesbibliotheek van M. Strijland wordt voor het eerst vermeld in 1910. De zaak is dan gevestigd op de Schoterweg nr. 23 in Haarlem. In de jaren ’20 bevindt de winkel zich op Schoterweg nr. 23 en 24a. Eind jaren ’30 verhuisde de zaak opnieuw, nu naar Schoterweg nr. 7 (later nr. 5-7). De leesbibliotheek werd in 1948 opgeheven. De boekhandel heeft zeker nog tot 1964 bestaan.

Steur Haarlem

Albert Gerard (Ab) van der Steur was een telg uit een oud kleermakersgeslacht en zelf tot 2002 eigenaar van de oudste kledingzaak van Nederland (sinds 1789). Ik herinner me ooit een prachtige foto gezien te hebben waarop hij in kleermakerszit op een tafel zat. In 1974 begon hij naast de kledingzaak een gespecialiseerd antiquariaat. De basis daarvoor vormde een grote collectie die hij overnam van de Haagse genealoog en antiquaar Gerard Halwasse. De zaak presenteerde zich als “Historisch Antiquariaat A. G. van der Steur” op het adres Nieuwe Gracht nr. 17 (aanvankelijk alleen als verzendantiquariaat, later 4 dagen per week open). Het antiquariaat had de volgende specialisaties: genealogie, heraldiek, archiefwezen, topografie en portretgrafiek. In 1989 opende Van der Steur samen met zijn partner Theo Hopman zijn antiquariaat op het adres Kruisstraat nr. 3 en 5 (3 verdiepingen). Van der Steur gaf met regelmaat (geweldige) catalogi uit en was naast zijn werk als kleermaker/antiquaar ook zeer actief als publicist op zijn interessegebieden en als (mede-)organisator van de Dutch Antiquarian Book Fair in Haarlem en de Antiquarian Book and Print Fair in Amsterdam. Na zijn overlijden in 2012 werd de zaak in Den Haag voortgezet door zijn dochter: Antiquariaat Arine van der Steur op de Balistraat nr. 81B (bezoek alleen op afspraak). Maar ook de zoon van Ab, Ard van der Steur (voormalig minister), het bloed kruipt waar het niet gaan kan, is naast zijn andere werkzaamheden actief als antiquaar onder naam “Goltzius” in Lisse (verkoop alleen via internet).

Stap Haarlem

In november 1887 werd J. M. Stap vennoot en tevens directeur van de N.V. “Haarlemsche Boek- en Muziekhandel” (opgericht in januari 1886). Zijn mede-vennoten zijn I. J. Pollé en G. van den Berg. De zaak was gevestigd op het adres Groote Houtstraat nr. 63. Al vrij snel daarna werd Stap eigenaar van de zaak; de N.V. werd toen opgeheven. De naam “Haarlemsche Boek- en Muziekhandel” werd nog geruime tijd gehandhaafd, wel met de toevoeging J. M. Stap. Maar uiteindelijk werd de naam gewijzigd in “Boek-, muziek en kunsthandel J. M. Stap”. De zaak functioneerde ook als agentschap van het “Nieuws van de dag”. Eind 1939 gaat de boekhandel van Stap, samen met die van H. N. Mul, op in de “Centrale Boekhandel”, een filiaal van de firma Loosjes, wel op het vertrouwde adres Groote Houtstraat nr. 63.

Stam Haarlem

De Technische Boekhandel H. Stam kwam al eerder ter sprake in de serie over Amsterdamse boekhandels (na te lezen op www.boekhandelsetiketjes.blogspot.com). De zaak werd in 1921 in Amsterdam opgericht door Hendrik Stam (1896-1963) en groeide in de loop der tijd uit tot een omvangrijk concern. Verspreid over het land (én buitenland) werden diverse filialen geopend. Het filiaal in Haarlem, waarvan hier enkele etiketten afgebeeld zijn, is er al in 1928, gevestigd op het adres Santpoorterstraat nr. 70, hoek Mr. Cornelisstraat 108. De Haarlemse vestiging had ook een leesbibliotheekafdeling. Als filiaalhouders worden o.a. genoemd W. J. Richel (1955) en K. Postma (1959). In de jaren ’60 waren het hoofdkantoor en de uitgeverij van de N. V. H. Stam in Haarlem gevestigd op de Zijlweg nr. 1.

Spoon Haarlem

Op het adres Zijlstraat nr. 71 in Haarlem volgden eind 19e eeuw de boekhandelaren elkaar in rap tempo op. Vóór 1886 bevond zich op dit adres de boekhandel van A. J. Knoop. In juni 1886 deed zijn weduwe mevr. A. J. Knoop-Bakker de boek-, muziek- en papierhandel over aan E. Binnendijk. Al in januari 1888 verkocht Binnendijk de winkel aan L. Spoon, van wie hier een etiket is afgebeeld. Spoon vermeldde nog steeds de naam van A. J. Knoop. Inmiddels was er ook een leesbibliotheek (met leesportefeuilles) in de zaak aanwezig. Spoon zette de zaak voort tot 1895. Vanaf dat jaar was op Zijlstraat nr. 71 de boek-, muziek- en kunsthandel, annex leesbibliotheek van P. Kuipers gevestigd. Kuipers verkocht de zaak in december 1900 alweer aan G.W. Groeneveld.

Spiering Haarlem

Joh. Spiering zette eind jaren ’50 op het adres Warmoesstraat nr. 16 in Haarlem de kantoorboekhandel/leesbibliotheek van Willem F. M. H. Lasschuit voort, die daar vanaf ca. 1942 gevestigd was. De zaak presenteerde zich vanaf dat moment als “Spiering’s kantoorboekhandel/leesbibliotheek”. De leesbibliotheek werd in 1962 opgeheven.

Sol Haarlem

Op 1 juni 1900 opende D. Sol een “algemeene boekhandel” op het adres Koningstraat nr. 1 in Haarlem. Hij werd bij zijn toekomstige clientèle van harte aanbevolen door twee boekhandelaren waar hij eerder werkzaam was: de firma Brinkgreve in Deventer en door de heer Braat van de firma Blussé & Van Braam in Dordrecht. Hoe lang de zaak bestaan heeft, is mij niet bekend.

Schipper Haarlem

In augustus 1902 draagt W. Küppers zijn boekhandel op het adres Jansstraat nr. 14 in Haarlem over aan zijn “bediende” J. Schipper, die de zaak onder eigen naam voortzet. Küppers gaat vanaf dat moment al zijn aandacht wijden aan het redactiewerk voor zijn “Nieuwe Haarlemsche Krant”. J. Schipper laat er geen misverstand over bestaan dat het bij zijn winkel om een rooms-katholieke boekhandel gaat. Een tekst uit een advertentie: “Katholieken! Leest geen liberale bladen meer. Voor uw zaken hebt gij deze niet meer nodig. Gij kunt volstaan met de Maasbode. Agent voor Haarlem J. Schipper”. Uiteraard bood de zaak naast boeken ook religieuze artikelen aan, zoals bijv. Beuroner beelden en kruisen. In mei 1908 werd de winkel verplaatst naar de Groote Houtstraat nr. 26. In 1911 werd de firma een naamloze vennootschap, met als vennoten/directeuren J. Schipper en H. J. Ganzeboom Jr. In 1917 verbleef de zaak nog korte tijd op het adres Zijlstraat nr. 96, maar in 1918 werd de winkel opgeheven.

Rooij Haarlem

In 1865 opende P. M. Geijer, als broodwinning voor zijn twee ongehuwde dochters, een kantoorboekhandel op het adres Anegang nr. 14 in Haarlem. In 1900 deden de inmiddels bejaarde dames de zaak over aan Anton de Rooij, die de winkel onder eigen naam voortzette: “Fa. Anton de Rooij”. In 1910 trok De Rooij zich terug. Het bedrijf werd toen overgenomen door Jos van der Elsen, die de naam Anton de Rooij handhaafde. De nieuwe eigenaar begon naast de kantoorboekhandel met een lichtdrukinrichting/drukkerij/binderij, die later verhuisde naar de Schagchelstraat nr. 14 (“Eerste Haarlemse Electrische Lichtdrukinrichting Fa. Anton de Rooij”). In 1939 werd op dat adres een geheel nieuw pand voor dit doel ingericht. In 1924 plaatste de kantoorboekhandel een curieuze advertentie: “wie voor f. 25.- a contant koopt, ontvangt gratis een rijwielbelastingplaatje: wij betalen uw rijwielbelasting!”. De kantoorboekhandel op de Anegang werd in de loop der jaren verschillende keren uitgebreid. Rond 1960 vierde Jos van der Elsen zijn 50-jarig jubileum. De zaak werd inmiddels door zijn zoons geleid.

Rookmaaker Haarlem

De boek- en kunsthandel van Jacs. Rookmaaker wordt voor het eerst vermeld in 1870. De zaak bevindt zich op de Groote Houtstraat nr. 11 in Haarlem. In oktober 1872 nam Rookmaaker, na diens overlijden, de boekhandel over van Eugène Emile von München en voegde deze zaak toe aan zijn eigen boekhandel. Vanaf dat moment luidde de naam “Boek- en kunsthandel Von München & Rookmaaker”. De zaak had ook een leesbibliotheek-afdeling mét leesinrichting, één van de grotere van Haarlem. In 1894 bood Rookmaaker in een advertentie de volgende publicatie aan: “Een woord en een vraag tot mannen en vrouwen van karakter, van oordeel en van geweten”. Een titel die wellicht ook nu nog op belangstelling zou kunnen rekenen. In januari 1896 verkocht Jacs. Rookmaaker zijn zaak aan G. F. Gunning die de winkel onder eigen naam voortzette.

Renting Haarlem

Voor zover ik heb kunnen nagaan heeft de leesbibliotheek van G. A. Renting in Haarlem maar kort bestaan. In 1959 wordt de zaak voor het eerst vermeld in de Lijst van Leesbibliotheekhouders, dan op het adres Deckerstraat nr. 1. In januari 1960 verhuisde “Renting’s Leesbibliotheek” naar de Santpoorterstraat nr. 57. Dat heeft niet lang geduurd, want al vrij snel daarna blijkt zich op dit adres L. van Hengel te bevinden met zijn leesbibliotheek/boekhandel (hier eerder voorbijgekomen).

Reinke Haarlem

De in 1914 in Duitsland geboren Wilhelmina G. (Willa) Reinke opende in 1950 een boekhandel op het adres Gierstraat nr. 87 in Haarlem. “Internationale Boekhandel Willa Reinke”, pour le gourmet littéraire. De enthousiaste eigenaresse (een boekverkoopster in hart en nieren) verwierf zich een naam bij een brede klantenkring. Rond het aanbod van literatuur en kinderboeken werden in de zaak regelmatig activiteiten/presentaties georganiseerd. De boekhandel had de rechtsvorm van een commanditaire vennootschap, met als vennoten Willa Reinke, C. C. van Lankeren Matthes-van der Schoot en C. H. Bartels. In juli 1962 verhuisde de winkel naar een nieuw pand aan de overkant in de Gierstraat op nr. 64. Willa Reinke overleed in mei 1985. De zaak werd nog tot het jaar 2000 voortgezet.

Reinhardt Haarlem

In augustus 1869 beveelt Hendrik Reinhardt (1832-1905) zich als boekbinder bij zijn toekomstige clientèle aan. Hij encadreert platen, plakt en vernist landkaarten en bindt allerlei soorten banden. Het adres luidt dan Frankenstraat Wijk 3, nr. 818 in Haarlem. Rond 1895 worden als adressen vermeld: Kleine Houtstraat nr. 62 rood en Helmbrekersteeg nr. 5 (later nr. 4 -werkplaats).Vanaf 1899 is er sprake van “Boekbinderij H. Reinhardt & Zonen”. In 1902 wordt dat duidelijk gemaakt met de oprichting van een vennootschap tussen Hendrik Reinhardt Sr., Hendrik Reinhardt Jr. en Willem Hendrik Reinhardt. Na het overlijden van de oprichter wordt de vennootschap in 1907 weer ontbonden. Dan wordt de zaak voorgezet door Willem Hendrik onder dezelfde naam. Het bedrijf heeft zeker tot 1960 bestaan; dan wordt als eigenaar W. H. N. Reinhardt vermeld.

Quist Haarlem

In oktober 1893 opende J. Quist Bzn. een christelijke boekhandel/papier- en kantoorboekhandel op het adres Kleine Houtstraat nr. 23, bij de Anegang. Quist gaf enkele jaren een publicatie uit waarin een jaaroverzicht werd gegeven van het werk der Middernachtzending in Haarlem. De zaak was ook gespecialiseerd in boeken over homeopathie. In april 1898 verhuisde de winkel naar de Warmoesstraat nr. 21. In 1904 deed Quist zijn zaak over aan H. J. van der Munnik (hier eerder ter sprake gekomen), die de boekhandel onder eigen naam voorzette.

Oostenbroek Haarlem

Gerrit Oostenbroek (1819-…) begon in maart 1862 met een machinale boekbinderij met stempelpers/brocheerinrichting op het adres Koudenhorn nr. 545 in Haarlem. Toen hij in 1865 de boekbinderij van A. Asmussen kon overnemen, breidde hij zijn aanbod aanzienlijk uit (kerkboeken, luxe stempelbanden voor de handel, hele en halve engelse en franse banden). De binderij verhuisde toen naar Klein Heiligland Wijk 3, nr. 461. In 1874 gaat Gerrit een vennootschap aan met zijn zoon Gerrit Anthonie (1852-…). Vanaf dat moment heet de zaak “Boekbinderij G. Oostenboek & Zoon”. De firma mocht zich “hofboekbinder van H.M. de Koningin” noemen. Rond 1915 verhuisde het bedrijf naar de Magdalenasteeg nr. 4 (ook wel nr. 2), bij de Gierstraat. In 1914 trad de binderij eenmalig op als uitgever van het “Gedenkboek gewijd aan het 25-jarig bestaan van de Haarlemsche Football Club “Haarlem” 1889-1914 Gedenkboek 25 jaar Roodbroek”. De binderij werd in 1922 opgeheven.

Muusse Haarlem

De leesbibliotheek/kantoorboekhandel van C. Muusse jr. ging rond 1938 van start op de Middenweg nr. 118 in Haarlem. In 1940 verhuisde de zaak naar de Rijksstraatweg nr. 137. Muusse was in de jaren ’50 bestuurslid van de Algemene Nederlandse Bond van Leesbibliotheekhouders (ANBL). De zaak gaf ook regelmatig ansichtkaarten uit. Gesignaleerd tot in de jaren ’60.

Munnik Haarlem

In 1904 nam H. J. van der Munnik de boekhandel van J. Quist Bz. over op de Warmoesstraat nr. 21 in Haarlem. Hij had het vak geleerd bij boekhandel Bredée in Rotterdam, de firma Meijer en Schaafsma in Leeuwarden en Sombeek in Zaandam. In de jaren 1905/1906 trad Van der Munnik ook diverse malen op als uitgever. Zo verscheen in 1906: “Voor den winteravond : novellenbundel bevattende 12 boeiende schetsen van onze beste schrijvers en schrijfsters” (85 cent). De welgemeende aanbevelingen in 1904 bij zijn toekomstige clientèle door zijn vroegere werkgevers konden kennelijk niet voorkomen dat de zaak maar een kort leven beschoren was. Na 1907 wordt boekhandel Van der Munnik nergens meer vermeld. Concurrentie van boekhandel Vernout verderop in de straat?

Munck Haarlem

Op 2 oktober 1926 opende P. L. de Munck een boek- en kantoorboekhandel/leesbibliotheek op het adres Pieter Kiesstraat nr. 20 zw. In 1932 verplaatste hij de zaak naar de Zijlweg nr. 54 zw. Het bedrijf heeft tot ca. 1969 bestaan. In de jaren ’80 en ’90 van de 19e eeuw was er in Haarlem ook al een boek-, kunst- en muziekhandel met dezelfde naam: boekhandel J. J. C. de Munck. Of er een (familie)relatie bestond met bovengenoemde P. L. de Munck heb ik niet kunnen vaststellen.

Mul Haarlem

In april 1883 vestigde H. N. (Huybert Nicolaas) Mul (1856-1936) zich als boek- en muziekhandelaar/uitgever op het adres Kruisstraat nr. 41 in Haarlem. Hij had daarvoor ervaring opgedaan bij P. N. Sombeek in Zaandam , W. C. de Graaff in Haarlem en P. Gouda Quint in Arnhem. Tussen 1885 en 1923 gaf de zaak diverse publicaties uit, waaronder een aantal proefschriften. Een aantal juridische uitgaven werd samen met de Haarlemse firma G. G. Vonk gepubliceerd. In 1892 verhuisde de zaak naar het aangekochte pand op Kruisstraat nr. 25. In de jaren ’20 wordt als mede-eigenaar Pieter Mul vermeld. Dan is er sprake van de ”boek-, muziek-, papier- en kunsthandel/advertentiebureau H. N. Mul”. Begin jaren ’30 presenteert de zaak zich enkele jaren als Internationale Boekhandel H. N. Mul, met als eigenaren C. P. Mul en J. J. Alta. In 1934 krijgt de firma de rechtsvorm van een commanditaire vennootschap. De oprichter overleed in 1936 en in 1940 ging boekhandel Mul samen met boekhandel Stap (waarop ik later hoop terug te komen) op in de “Centrale Boekhandel, v/h H. N. Mul & v/h J. M. Stap”. Dit was een filiaal van de firma De Erven Loosjes.

Mühlhaus Haarlem

W. C. Mühlhaus had tussen 1933 en 1951 een boek- en kantoorboekhandel, annex leesbibliotheek op het adres Gen. Cronjéstraat nr. 84 in Haarlem.

Loosjes Haarlem

De boekhandel/drukkerij/uitgeverij van de familie Loosjes in Haarlem werd tussen 1783 en 1970 bemand door 5 generaties. In 1783 vestigde Adriaan Loosjes Pz. (1761-1818) zich als uitgever/drukker/boekhandelaar in een pand aan de Damstraat. Hij was zeer actief als schrijver en gaf in de eerste jaren dan ook veel eigen werk uit. Eén van zijn bekendste werken : “Het leven van Maurits Lijnslager” (1808). Hij was ook maatschappelijk zeer actief. Zo kwam op zijn initiatief in 1794 de Haarlemse uitleenbibliotheek tot stand en in 1815 was hij mede-oprichter van de Vereniging ter Bevordering van de Belangen des Boekhandels. Verder verdient vermelding dat hij spontaan uitgaven afstond aan de Nationale Bibliotheek. Na zijn overlijden in 1818 nam zijn enige zoon, Vincent Loosjes (1786-1841), die een drukkerij had in de Lange Veerstraat, de zaak over onder de naam Fa. Wed. A. Loosjes Pz. In juli 1824 werden boekhandel en drukkerij verplaatst naar de Oudegracht, bij de Groote Houtstraat, Wijk 3, nr. 161 rood. Vincent werd na zijn overlijden in 1841 opgevolgd door zijn zoons, eerst Vincent Jr., later Pieter (1836-1910) en Jan Izaac (1839-1881). In de jaren ’60 verhuisde de firma naar de Gedempte Oudegracht nr. 88. Toen Jan Izaac in 1881 overleed zette broer Pieter de zaak alleen voort, maar ging in oktober 1898 een vennootschap aan met zijn zoons Vincent (1869-1931) en Martinus (1870-1951). Vincent leidde de boekhandel/uitgeverij, Martinus de drukkerij. In 1901 trad Vincent uit de vennootschap en zette de uitgeverij onder eigen naam voort. In 1920 werden boekhandel en uitgeverij gescheiden. De boekhandel werd ondergebracht in een NV met als directeur Antonie van Weerden, die al 16 jaar bij het berdrijf werkzaam was. In april 1920 verhuisde de boekhandel naar de Groote Houtstraat nr. 100. De naam luidde voortaan NV Boekhandel De Erven Loosjes. In 1933 werd het 150-jarig bestaan gevierd, o.a. met een tentoonstelling van de publicaties van de oprichter Adriaan Loosjes. Van Weerden kende later als directeur de volgende opvolgers: Johannes Gijsbertus van Doorn (1946-1956) en H. H. Meinema (1956-1962). De uitgeverij was tot in de jaren ’40 actief. In die tijd scoorde men vooral met veel titels van de bekende schijfster van jeugdboeken Cissy van Marxveldt. In de jaren ’50 werd een filiaal geopend op de Rijksstraatweg nr. 125. Beide zaken hebben ook een tijdlang leesbibliotheek-afdelingen gehad die in 1962 werden opgeheven. Toen Loosjes in 1970 op de Groote Houtstraat de deuren sloot, werd het filiaal op de Rijksstraatweg overgenomen door Harry en Tiny Cats die de zaak voortzetten onder de naam “Loosjes Boeken”.

Leusen Haarlem

In juli 1872 opende Ambrosius Leusen een “magazijn van schrijf- en teekenbehoeften, papier en galanteriën” op het adres Groote Houtstraat W 3, nr. 635 in Haarlem. Het was een zaak van rooms-katholieke signatuur. Leusen verkocht ook gebedenboekjes, rozenkruisen en plaatjes en souvenirs voor de 1ste H. Communie. In 1877 gaf de zaak een prachtige steengravure uit als herinneringsplaat van wijlen Mgr. Gerardus Petrus Wilmer, bisschop van Haarlem. Vanaf ca. 1879 wordt als adres vermeld Groote Houtstraat nr. 25. Rond 1887 verandert het adres opnieuw, dan Groote Houtstraat nr. 27, hoek Anegang. In 1888 meldt de firma een “ruime keuze aan nouveautés te hebben ontvangen voor het Sint Nicolaasfeest”. Toen Ambrosius Leusen in november 1897 overleed, zette zijn weduwe mevr. A. Leusen-Van Starrenburg samen met haar kinderen de zaak voort. De winkel werd in 1932 opgeheven.

Van Leeuwen (Wilhelmina Bazar) Haarlem

De Wilhelmina Bazar op het adres Houtplein nr. 6 in Haarlem kwam al eerder ter sprake bij de kantoorboekhandel van de Gebrs. Korstjens. Dit warenhuis met een zeer gevarieerd aanbod werd in 1912 opgericht door W. H. van Leeuwen. De klanten konden er terecht voor wandeltaschjes, sigarenkokers, speelgoed etc. etc. Voor 25 cent kon men er “ledige bierflesjes laten vullen met wasch-ammoniak”. De reden dat de zaak hier voorbij komt, is gelegen in het feit dat de bazar ook briefkaarten, school- en schrijfbehoeften en kantoorartikelen verkocht. Toen de bazar in de jaren ‘30 werd overgenomen door de kantoorboekhandel van de Gebrs. Korstjens kwam de nadruk steeds meer te liggen op technisch speelgoed, met name treinen. De zaak heeft vermoedelijk tot ca. 1972 bestaan.

Leesbibliotheek voor goede boeken Haarlem

G. Schilte begon in 1941 de “Leesbibliotheek voor goede boeken” op het adres v. Wickevoort-Crommelinstraat nr. 53, hoek Ambachtstraat in Haarlem. De zaak heeft tot 1955 bestaan. Schilte bood toen zijn “goed geoutilleerde bibliotheek” ter overname aan. Tussen 1941 en 1955 was het aantal titels in zijn bibliotheek afgenomen van 10.000 tot 7.000. In 1946 meldde de eigenaar: “onze boeken zijn goedgekeurd door de R.K. leeszaal”. Een hele geruststelling!

Lectura Haarlem

“Lectura” was in Nederland de favoriete naam voor een leesbibliotheek. Alleen in Haarlem a l waren er in de loop der jaren minstens 4 leesbibliotheken met deze naam (Kleine Houtstaat nr. 78 / Rijksstraatweg nr. 100 / Warmoesstraat nr. 7 (ook nr. 10) en Pieter Kiesstraat nr. 40). Bij de zaak waarvan hier een stempel wordt getoond, gaat het niet om een leesbibliotheek, maar om een “oude en nieuwe boekhandel”. In de jaren ’30 gevestigd op het adres Jansstraat nr. 28. De nadruk lag wel op de 2e hands handel. Uit een advertentie: “Wij koopen uw oude boeken tegen deskundigen prijs”.

Laurens Coster Haarlem

Boekhandel “Laurens Coster” was actief in de jaren ’40 en ’50 van de vorige eeuw op het adres Kruisweg nr. 38 in Haarlem. Het ging om een 2e hands boekwinkel. De zaak vroeg in advertenties regelmatig “boeken te koop op elk gebied”.

Lasschuit Haarlem

Willem F. M. H. Lasschuit had in de jaren ’40 en ’50 van de vorige eeuw een kantoorboekhandel/leesbibliotheek in de Warmoesstraat in Haarlem. Vanaf ca. 1942 op nr. 19. In de jaren ’50 zat de zaak op nr. 16. Dan wordt als eigenaar Joh. Spiering vermeld.

Lankamp Haarlem

In april 1936 nam H. H. Lankamp de boek-, papier- en kantoorboekhandel, annex leesbibliotheek over van W. Willemsen op het adres Kruisstraat nr. 17a in Haarlem. De zaak van Willemsen (voordien adjunct-directeur van de N.V. v/h Broese & Co in Breda) was op dat adres al vanaf 1919 gevestigd. Willemsen had destijds op zijn beurt de zaak overgenomen van W. Cliteur Bzn. (Firma B. F. Cliteur). Lankamp bleef nog geruime tijd vermelden “v/h W. Willemsen”. In juni 1939 verplaatste hij de zaak naar de Kruisstraat nr. 19. De leesbibliotheek omvatte “engelsche, duitsche, fransche en nederlandsche boeken”. Lankamp presenteerde zich ook als vulpenspecialist (“wist U dat wij vulpennen in 3 dagen repareren?”). Boekhandel Lankamp werd in 1967 opgeheven.

Kuyper Haarlem

De boek, muziek- en kunsthandel/boekdrukkerij/uitgeverij/leesinrichting met tijdschriften van A. Kuyper ging in 1907 van start op het adres Gierstraat nr. 19 in Haarlem. De uitgeverij gaf voornamelijk christelijke publicaties uit. Zo verscheen in 1912: “Licht en kleuren : een kijkje in Gods werkplaats”, door J. Hz. Gunning. Maar Kuyper was in 1910 ook de uitgever van de “Zomerdienst Haarl. A.B.C. spoorboekje, alfabetische reisgids met vermelding van prijzen en afstanden en km.” (10 cent). Rond 1910 verhuisde de zaak naar de Tetterodestraat nr. 59. Laatste vermelding in 1914.

Kuipers Haarlem

Op het adres Zijlstraat nr. 71 in Haarlem hebben eind 19e eeuw achtereenvolgens verschillende boekhandels gezeten. Enkele namen: vóór 1886 de boekhandel van A. J. Knoop, in de jaren 1886/1887 E. Binnendijk en van 1888 tot 1895 de boekwinkel van L. Spoon. In november 1895 vestigde zich op dit adres P. Kuipers, van wie hier enkele etiketten zijn afgebeeld. Het ging om een boek-, muziek- en kunsthandel, annex leesbibliotheek. Kuipers had, voor hij voor zichzelf begon, uitgebreid ervaring opgedaan bij collega’s. Hij werkte enkele jaren bij Laurens van Hulst in Kampen en bij M. M. Couvée in Den Haag en 3 jaar bij Ten Brink in Meppel. Hij was bevriend met de toenmalige eigenaar van boekhandel Kooyker in Leiden, J. C. Huisman Jr., die hem van harte aanbeval bij zijn toekomstige cliëntèle. Kuipers verkocht de zaak in december 1900 aan G. W. Groeneveld, die de winkel onder eigen naam voortzette.

Kuijeren Haarlem

Mej. C. A. Zomer die van 1921 een kantoorboekhandel/leesbibliotheek had op het adres Gen. Cronjéstraat nr. 99 in Haarlem deed de zaak met ingang van 7 januari 1938 over aan Cornelis Johannes van Kuijeren. In januari 1939 veranderde Van Kuijeren de naam van de zaak in “Noorder Boekhandel (C. J. van Kuijeren)”. Maar daar kwam hij al snel van terug. De zaak heeft onder de eigen naam tot ca. 1969 bestaan.

Korstjens Haarlem

Rond 1913 gaat de handelsdrukkerij/binderij/linieerinrichting en kantoorboek- en papierhandel van de Gebrs. Korstjens van start op het adres Barteljorisstraat nr. 30 (later nr. 32) in Haarlem (nabij de Groote Markt). Uit een advertentie: “school-, schrijf- en teekenbehoeften voor scholen, gestichten en andere inrichtingen voor onderwijs”. In de jaren ’30 wordt naast de zaak op de Barteljorisstraat de Wilhelmina-bazar op Houtplein nr. 6, eerder gedreven door oom Jaap,

door de gebroeders voortgezet. Dit was/werd een bekende speciaalzaak voor technisch speelgoed en treinen. Maar men had ook kinderfietsen en autopeds in de aanbieding. De drukkerij/binderij wordt dan al langere tijd niet meer vermeld. De gebroeders Korstjens werden na de oorlog opgevolgd door Adrianus Wilhelmus (Aart) Korstjens (1917-1966). Beide zaken hebben vermoedelijk tot ca. 1972 bestaan.

Koppen Haarlem

Cornelis Johannes Koppen (1901-1957) had vanaf 1945 een electrische boekbinderij/linieerinrichting op het adres Rijksstraatweg nr. 352-356 in Haarlem-N. Vanaf 1950 wordt de boekbinderij niet meer vermeld. Koppen heeft vanaf dat jaar op het zelfde adres een leesbibliotheek/kantoorboekhandel. In januari 1956 begint hij een filiaal in de Spaarnwouderstraat nr. 62, waar voorheen kantoorboekhandel/leesbibliotheek/bazar “De Vlag” gevestigd was. Toen Koppen in 1957 overleed, werd dit filiaal opgeheven. De zaak op de Rijksstraatweg bleef nog tot 1959 open.

Kleine Bijenkorf Haarlem

Magazijn “De Kleine Bijenkorf” was vanaf de jaren ’30 gevestigd op het adres Gen. Cronjéstraat nr. 75 in Haarlem. Niet te verwarren met het grote warenhuis De Bijenkorf. Het ging hier om een lokale onderneming, gerund door G. Kamp. De zaak komt hier ter sprake omdat er naast speelgoed, huishoudelijke artikelen, gelatine etc. ook kleur- en prentenboeken en “leesboeken” verkocht werden. In november 1935 werd de winkel na een grote verbouwing heropend. Men had toen ook een etalage op Gen. Cronjéstraat nr. 87, naast de brandweer. Men presenteerde zich als “de zaak met de duizenden koopjes”. De firma zou naar verluidt tot ca. 1964 bestaan hebben.

Kiljan Haarlem

Rond 1923 is er voor het eerst sprake van de leesbibliotheek (later ook kantoorboekhandel) van G. Kiljan in Haarlem. De leesbibliotheek was waarschijnlijk de voortzetting van “A. F. v.d. Veen’s leesbibliotheek/kantoor-, schrijf- en schoolbehoeften” en omvatte 12.000 boeken. De zaak heeft op verschillende adressen gezeten:. Tuchthuisstraat nr. 4 (tegenover de Botermarkt), Barrevoetestraat nr. 6 (ook wel nr. 6-6a), waar later (1932) het warenhuis Vivat gevestigd was en de Generaal Cronjéstraat nr. 42. Rond 1930 wordt de zaak overgenomen door C. B. W. van Huët. Daarna is er sprak van “Fa. G. Kiljan (C. B. W. van Huët)”, later “C. B. W. van Huët, v/h Fa. Kiljan”. De winkel had ook speelgoed in het assortiment. Rond 1935 zou de firma een filiaal gehad hebben in Lisse/Hillegom. In 1939 wordt de leesbibliotheek overgenomen door mevr. C. Beekhuis.

Kiekeboek Haarlem

In 1983 werd boekhandel “Kiekeboek” in Haarlem opgericht door A. M. M. (Annemarie) Driehuis. Het was één van de eerste kinderboekwinkels van Nederland. De zaak was tot 2016 gevestigd op het adres Gierstraat nr. 6, tegenover (toen) V&D. In 2013 werd de winkel overgenomen door Jessica Jongkind, die al vanaf 1999 bij Kiekeboek werkzaam was. In november 2016 verhuisde de zaak naar een groter pand op Gierstraat nr. 29. De winkel heeft meer dan 5000 titels op voorraad. Het grote etiket laat zie hoe breed het assortiment is.

Klees Haarlem

Op 14 mei 1887 opende L. Ph. G. (Ludovicus Philippus Gerardus) Klees een papier- en muziekhandel op het adres Gierstraat nr. 45 in Haarlem. Klees zou zich daarnaast tussen 1894 en 1906 ook nadrukkelijk presenteren als uitgever van bladmuziek. In 1894 verscheen: “Drei Bitten : Lied für eine Alt- oder Baritonstimme mit Klavierbegleitung Opus 6”, door T. Pijper (gedicht van Emanuel Geibel). In juni 1898 wordt de firma Klees failliet verklaard, maar zoals zo vaak vindt er al kort daarna een doorstart plaats. In januari 1909 meldt de eigenaar dat hij zich “door voortdurende ongesteldheid” gedwongen ziet de zaak op te heffen. Zijn muziek-klanten beveelt hij de zaak van Henri Coebergh aan (hier eerder behandeld).

Keune Haarlem

J. A. Keune opende in augustus 1937 een “sigarenzaak”op het adres Van Oosten de Bruynstraat nr. 213 (b/d Schouwtjesbrug, naast de E.M.O.) in Haarlem. “Meer dan 100 merken sigaren en meer dan 100 merken sigaretten”. Toch bleef er kennelijk nog ruimte genoeg over om een leesbibliotheek aan de zaak toe te voegen, een combinatie die je vaker tegenkomt. J. A. Keune werd later als eigenaar opgevolgd door mej. M. R. H. Blokker. De zaak werd in 1950 opgeheven.

Kennemer Haarlem

De “Kennemer Boekhandel” in Haarlem werd in 1996 opgericht door Rob Luckerhof en Faminda Breeuwsma in het hart van de Kleverparkbuurt op het adres Kleverparkweg nr. 5. In 1998 werd een groter pand betrokken op nr. 3. De opening werd verricht door Jan Wolkers. In 2007 werd in het naastgelegen pand een aparte kinderboekafdeling geopend onder de naam “Kennemer Boekhandel Jeugd”. De zaak is aangesloten bij de inkoopcombinatie Libris. Op 1 oktober 2019 werd de winkel overgenomen door bedrijfsleider Vincent Elzinga. De zaak faciliteert ook de Kennemer Leesclub en organiseert met grote regelmaat boekpresentaties en signeersessies.

Kaptijn Haarlem

M. J. W. Kaptijn had vanaf 1934 samen met A. A. Koelemeij een leesbibliotheek onder de naam “De Pelikaan” op het adres O. Indiëstraat nr. 37 in Haarlem. Deze leesbibliotheek werd in 1937 opgeheven. Maar Kaptijn gaf het niet op, want in 1940 is “M. J. W. Kaptijn’s Leesbibliotheek” gevestigd op de Van Nesstraat nr. 44 (“8 cent per deel, ’s avonds een goed boek uit Kaptijn’s leesbibliotheek”). In de loop van de jaren ’40 vinden we Kaptijn terug met een kantoorboekhandel (en leesbibliotheek??) op het adres Rijksstraatweg nr. 125. Rond 1950 kwam hier een eind aan, want toen vestigde de firma Erven Loosjes op dit adres een filiaal.

Jutting Haarlem

Per 1 oktober 1921 vestigde M. J. (Marius Johan) van Benthem Jutting zich als boekhandelaar op het adres Iordensstraat nr. 61 in Haarlem. Daarvóór had hij in Amsterdam samen met Jan Tjabring een drukkerij (Tjabring & Jutting). In 1922 gaat Van Benthem Jutting een samenwerking aan met de technische boekhandel van G. van Herwijnen uit Dordrecht. Dan is er sprake van de “Technische en Algemeene Boekhandel Jutting & Van Herwijnen” (zie het etiket) op het adres Tetterodestraat nr. 50. De zaak staat onder leiding van Van Benthem Jutting. Per 17 augustus 1925 wordt het bedrijf al weer verplaatst van de Tetterodestraat naar de Meester Cornelisstraat nr. 108, tegenover de MTS (niet slecht voor een technische boekhandel zou je zeggen). De samenwerking met Van Herwijnen was kennelijk geen succes, want de winkel gaat nu verder als “Jutting’s Technische en Algemeene Boekhandel” (tevens postagentschap). De zaak werd begin 1928 opgeheven.

Jacobijn Haarlem

Het afgebeelde etiket vermeldt weliswaar dat er naast strips ook pockets en wenskaarten in het assortiment zaten, maar “De Jacobijn” op het adres Jacobijnestraat nr. 10 in Haarlem presenteerde zich toch in de eerste plaats als stripspeciaalzaak. R. E. (Ron) Braakman begon met deze winkel in 1974 naast de tabakzaak van zijn vader. Later werden de 2 winkels gecombineerd (Jacobijnestraat nr. 8-10). Ron Braakman had goede contacten met striptekenaars. Ter gelegenheid van de opening van zijn zaak in 1974 maakte Stefan de Groot een mooie tekening waarop Ron en zijn vrouw Marijke in de deuropening van de winkel poseren. Niemand minder dan Joost Swarte ontwierp het logo van de zaak en hij maakte ook de afbeelding op de papieren en plastic tassen waarin Ron de strips aan zijn klanten meegaf. Tot wanneer de zaak bestaan heeft, is mij niet bekend.

Huijsing Haarlem

In januari 2018 begon Jarco Huijsing een 2e hands boekwinkel op het adres Gierstraat nr. 6 in Haarlem. Op 21 september 2024 sloot hij de zaak. Hij had er nog veel plezier in, maar verschillende factoren brachten hem er toe met de fysieke winkel te stoppen, zoals voortdurende werkzaamheden in de Gierstraat, renovatie van het winkelpand, stijgende energieprijzen, corona etc. Hij is wel doorgegaan met de verkoop via internet (zie het afgebeelde stempel). Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan: Huijsing ging werken bij een ander Haarlems antiquariaat: Hovingh.

Hovingh Haarlem

In 1920 verhuisde Cornelis (Cor) Hovingh (1884-1966) van Zandvoort, waar hij een horlogerie had, naar Haarlem. Daar begon hij in de Vijfhoek, adres Lange Raamstraat nr. 4, hoek Molstraat een handel in postzegels en 2e hands boeken. De zaak had ook een leesbibliotheek-afdeling. Zijn zoon C. (Cees) Hovingh (1915-1986) ging al op 13-jarige leeftijd bij zijn vader in de zaak werken en stond ook met een boekenkraam op de Botermarkt. In december 1938 verhuisde de winkel naar de Gedempte Oudegracht nr. 48zw. Men nam toen afscheid van de postzegels en de leesbibliotheek en concentreerde zich vanaf dat moment op de 2e hands- en antiquarische boeken (C. Hovingh & Zn.). Ondertussen was een jongere broer van Cees, Han Hovingh, een 2e hands boekwinkel begonnen op de Barteljorisstraat nr. 5 onder de naam “Mercurius’. Deze zaak werd in 1941 verplaatst naar de Zijlstraat nr. 93. Toen Han zijn zaak verkocht aan zijn broer Cees verhuisde antiquariaat Hoving naar de Zijlstraat. In december 1966 werd een 2e vestiging geopend op het adres Kleine Houtstraat nr. 50. In 1973 werd de zaak in de Zijlstraat opgeheven. Antiquariaat Hovingh verbleef daarna, tot op de dag van vandaag, op de Kleine Houtstraat. In de loop der tijd werd het dé favoriete 2e hands boekwinkel voor veel boekenliefhebbers in Haarlem en omgeving. In 1984 nam C. W. (Cees Jr.) Hovingh (1945-…) (3e generatie!) de zaak van zijn vader over. Ook hij was al op jonge leeftijd (17) in het bedrijf actief geworden. In maart 2006 verkocht Cees Jr. de zaak, maar de naam Hovingh bleef gehandhaafd. Nieuwe eigenaren werden Arnoud Bosch en Erik Klee. In 2012 werd antiquariaat Hovingh tenslotte verkocht aan Leo Peters, later opgevolgd door zijn zoon Jeroen.

Hooijer Haarlem

Vóór C. B. Hooijer zich in april 1878 als zelfstandig boek-, kunst- en muziekhandelaar in Haarlem vestigde, was hij enige jaren als leerling en bediende werkzaam geweest bij A. Akkeringa in Amsterdam en de firma Schreuder & Van Baak in Leiden. Zijn winkel bevond zich op het adres Zijlstraat nr. 80. Er was ook een leesbibliotheek-afdeling aan de zaak verbonden. In december 1880 gaf Hooijer een “Scheurkalender voor 1881”, door Eva de Vries uit met tekstbijdragen van o.a. Dickens, Goethe en Heine. Maar dat jaar 1881 verliep voor C. B. Hooijer treurig. In april werd de zaak failliet verklaard en in november overleed hij op 30-jarige leeftijd “na een ernstige ongesteldheid van eenige dagen”. Door de erven werd eind 1881/begin 1882 nog een korte poging tot doorstart gemaakt, maar dat was geen lang leven beschoren (“Boekhandel Erve C. B. Hooijer”). De boeken van de leesbibliotheek werden overgenomen door de leesbibliotheek van D. L. Staal in de Lange Wijngaardstraat.

Hogenbijl Haarlem

Johannes Hogenbijl richtte in november 1886, ten behoeve van zijn zoon, H. Hogenbijl een muziekhandel op in Haarlem op het adres Lange Veerstraat nr. 4. Vanaf 1889 luidt het adres Oude Groenmarkt nr. 28, hoek Lange Veerstraat. De zaak zou uitgroeien tot dé muziekhandel van Haarlem. Toen H. Hogenbijl al jong overleed (ca. 1916) nam zijn weduwe de zaak daadkrachtig in handen, maar zoon Hendrik Casper (Henny) Hogenbijl (1907-1981) werd al jong door zijn moeder opgeleid. Men kon bij Hogenbijl terecht voor alle mogelijke instrumenten, snaren, bladmuziek, grammofoonplaten etc. Er was een reparatie-afdeling, als je een instrument aanschafte kon je een jaar gratis les krijgen en er was sprake van een “muziekschool”. Er werden concerten en shows georganiseerd. Haarlemmers spraken van “het platenpaleis Hogenbijl”. Toen de weduwe H. Hogenbijl in 1940 overleed, nam Henny de leiding over. Vanaf 1945 deed hij dat samen met zijn vrouw A. J. (Ada) Flink. In 1976 verkocht Henny de zaak, die daarna nog tot 1984 onder de oude naam werd voortgezet. Het echtpaar Hogenbijl had geen kinderen. Met het geld uit de nalatenschap werd het Hogenbijl Fonds opgericht, dat vanaf 1983 jaarlijks of tweejaarlijks een (forse) prijs toekende aan een verdienstelijke musicus en/of audio-visuele kunstenaar (de Hendrik Casper Hogenbijl Prijs).

Hoogkamer Haarlem

W. F. Hoogkamer opende in 1897 een boek- en kantoorboekhandel/boekdrukkerij op het adres Koningstraat nr. 42 in Haarlem. In de eerste jaren gaf de firma een 4-tal (christelijke) publicaties uit, waaronder in 1902: “De raad van Gamaliël : leerrede naar aanleiding van den in Zuid-Afrika gesloten vrede”. Door A. J. Th. Jonker. In de periode 1929-1959 wordt als eigenaar vermeld mej. J. Zonneveld. De zaak zou tot ca. 1968 bestaan hebben.

Hengel Haarlem

L. van Hengel had begin jaren ’60 een boekhandel/leesbibliotheek op het adres Santpoorterstraat nr. 57 in Haarlem. In 1960 was op dit adres nog Renting’s Leesbibliotheek gevestigd. Van Hengel ging in 1965 failliet.

In januari 1925 begon Willem Frederik (Wim) van Halst met de verkoop van boeken vanuit zijn ouderlijk huis, waar hij toen met zijn moeder woonde, in de Oranjestraat nr. 174 in Haarlem. Al in mei van het zelfde jaar opende hij een echte winkel op het adres Tempeliersstraat nr. 42 (“Algemeene Boekhandel en Leesbibliotheek W. F. van Halst”). De leesbibliotheek omvatte 8000 delen. In september 1929 verplaatste hij de winkel naar de Wagenweg nr. 9. In juni 1934 verhuisde Van Halst opnieuw, nu naar een statig hoekpand op Houtplein nr. 32 (ook wel kortweg Plein 32). De leesbibliotheek bleef nog op de Wagenweg. Toen de zaak in 1936 een naamloze vennootschap werd, verhuisde ook de leesbibliotheek naar het Plein (“Algemeene Boekhandel W. F. van Halst N. V.”). In 1972 ging de leiding van de zaak over in handen van de dochter van Wim van Halst, Christel van Halst en haar man Ruud de Haas. De zaak werd gemoderniseerd, verhuisde naar de Prins Clausstraat nr. 27 en ging zich o.a. specialiseren in studieboeken. Later werd er ook een filiaal geopend in Badhoevedorp op het adres Uiverstraat nr. 27. In 1993 trad de firma Van Halst ook eenmalig op als uitgever van de volgende publicatie: “Op het Eerste Christelijk ben ik gelukkig geweest : het Eerste Christelijk Lyceum te Haarlem 1918-1993”, samengesteld door J. van den Assem en anderen. Vorig jaar werd het 100-jarig bestaan van de boekhandel gevierd. Tot slot het volgende: Wim van Halst was in de 2e wereldoorlog zeer actief in het verzet. In het pand aan het Plein bood hij onderdak aan meerdere onderduikers en hij hield zich ook bezig met het drukken en verspreiden van voedselbonnen. In 2012 werd, ter herinnering aan deze activiteiten, bij het pand Houtplein 32 een gedenksteen geplaatst met o.a. de tekst: “Elk zijn eigen boekerij”.

Hage Haarlem

Rond 1931 begon mevr. Johanna van Hage-Bon (1894-…) een leesbibliotheek/boek-, papier- en muziekhandel in Haarlem. Het eerste adres is vermoedelijk Leidscheplein nr. 50, maar al vroeg in de jaren ’30 wordt als adres vermeld Leidschevaart, hoek Oranjestraat (ook Oranjestraat nr. 1). Op dit adres was ook een zgn. leesinrichting aanwezig met “de beste binnen- en buitenlandse tijdschriften”. In 1940 verhuisde de zaak naar de Zijlweg nr. 84 (daarvoor kort op nr. 85). Vanaf begin jaren ’40 treden verschillende zoons van Johanna als mede-eigenaren op (Alexander van Hage, N. van Hage en Marinus van Hage). Het bedrijf presenteert zich daarna consequent als “Boekhandel Van Hage en Zoon”. Op het oranje etiket staat het curieuze zinnetje “boekverkopers voor de politie”. Ik vermoed dat de zaak ook na 1962 (laatste signalering) nog lang bestaan heeft, want vanaf ca. 1980 blijkt op het vertrouwde adres (Zijlweg nr. 84) de firma Van Hage/Veko, specialist in vakliteratuur, gevestigd te zijn. Veko zou een afkorting zijn van Vernout Kantoorboekhandel ( een andere Haarlemse boekhandel). Het betreft hier een samenwerking tussen Van Hage en Vernout. Van Hage/Veko verbleef tussen 1980 en 2011 op verschillende adressen: Tappersweg nr. 3, Wateringweg nr. 89, Zijlstraat nr.98 en Nieuwe Gracht nr. 37. In 2002 wordt als eigenaar W. Caviët vermeld. In 2011 werd Van Hage/Veko overgenomen door Van Dijk Zakelijk in Houten.