Klees Haarlem

Op 14 mei 1887 opende L. Ph. G. (Ludovicus Philippus Gerardus) Klees een papier- en muziekhandel op het adres Gierstraat nr. 45 in Haarlem. Klees zou zich daarnaast tussen 1894 en 1906 ook nadrukkelijk presenteren als uitgever van bladmuziek. In 1894 verscheen: “Drei Bitten : Lied für eine Alt- oder Baritonstimme mit Klavierbegleitung Opus 6”, door T. Pijper (gedicht van Emanuel Geibel). In juni 1898 wordt de firma Klees failliet verklaard, maar zoals zo vaak vindt er al kort daarna een doorstart plaats. In januari 1909 meldt de eigenaar dat hij zich “door voortdurende ongesteldheid” gedwongen ziet de zaak op te heffen. Zijn muziek-klanten beveelt hij de zaak van Henri Coebergh aan (hier eerder behandeld).

Keune Haarlem

J. A. Keune opende in augustus 1937 een “sigarenzaak”op het adres Van Oosten de Bruynstraat nr. 213 (b/d Schouwtjesbrug, naast de E.M.O.) in Haarlem. “Meer dan 100 merken sigaren en meer dan 100 merken sigaretten”. Toch bleef er kennelijk nog ruimte genoeg over om een leesbibliotheek aan de zaak toe te voegen, een combinatie die je vaker tegenkomt. J. A. Keune werd later als eigenaar opgevolgd door mej. M. R. H. Blokker. De zaak werd in 1950 opgeheven.

Kennemer Haarlem

De “Kennemer Boekhandel” in Haarlem werd in 1996 opgericht door Rob Luckerhof en Faminda Breeuwsma in het hart van de Kleverparkbuurt op het adres Kleverparkweg nr. 5. In 1998 werd een groter pand betrokken op nr. 3. De opening werd verricht door Jan Wolkers. In 2007 werd in het naastgelegen pand een aparte kinderboekafdeling geopend onder de naam “Kennemer Boekhandel Jeugd”. De zaak is aangesloten bij de inkoopcombinatie Libris. Op 1 oktober 2019 werd de winkel overgenomen door bedrijfsleider Vincent Elzinga. De zaak faciliteert ook de Kennemer Leesclub en organiseert met grote regelmaat boekpresentaties en signeersessies.

Kaptijn Haarlem

M. J. W. Kaptijn had vanaf 1934 samen met A. A. Koelemeij een leesbibliotheek onder de naam “De Pelikaan” op het adres O. Indiëstraat nr. 37 in Haarlem. Deze leesbibliotheek werd in 1937 opgeheven. Maar Kaptijn gaf het niet op, want in 1940 is “M. J. W. Kaptijn’s Leesbibliotheek” gevestigd op de Van Nesstraat nr. 44 (“8 cent per deel, ’s avonds een goed boek uit Kaptijn’s leesbibliotheek”). In de loop van de jaren ’40 vinden we Kaptijn terug met een kantoorboekhandel (en leesbibliotheek??) op het adres Rijksstraatweg nr. 125. Rond 1950 kwam hier een eind aan, want toen vestigde de firma Erven Loosjes op dit adres een filiaal.

Jutting Haarlem

Per 1 oktober 1921 vestigde M. J. (Marius Johan) van Benthem Jutting zich als boekhandelaar op het adres Iordensstraat nr. 61 in Haarlem. Daarvóór had hij in Amsterdam samen met Jan Tjabring een drukkerij (Tjabring & Jutting). In 1922 gaat Van Benthem Jutting een samenwerking aan met de technische boekhandel van G. van Herwijnen uit Dordrecht. Dan is er sprake van de “Technische en Algemeene Boekhandel Jutting & Van Herwijnen” (zie het etiket) op het adres Tetterodestraat nr. 50. De zaak staat onder leiding van Van Benthem Jutting. Per 17 augustus 1925 wordt het bedrijf al weer verplaatst van de Tetterodestraat naar de Meester Cornelisstraat nr. 108, tegenover de MTS (niet slecht voor een technische boekhandel zou je zeggen). De samenwerking met Van Herwijnen was kennelijk geen succes, want de winkel gaat nu verder als “Jutting’s Technische en Algemeene Boekhandel” (tevens postagentschap). De zaak werd begin 1928 opgeheven.

Jacobijn Haarlem

Het afgebeelde etiket vermeldt weliswaar dat er naast strips ook pockets en wenskaarten in het assortiment zaten, maar “De Jacobijn” op het adres Jacobijnestraat nr. 10 in Haarlem presenteerde zich toch in de eerste plaats als stripspeciaalzaak. R. E. (Ron) Braakman begon met deze winkel in 1974 naast de tabakzaak van zijn vader. Later werden de 2 winkels gecombineerd (Jacobijnestraat nr. 8-10). Ron Braakman had goede contacten met striptekenaars. Ter gelegenheid van de opening van zijn zaak in 1974 maakte Stefan de Groot een mooie tekening waarop Ron en zijn vrouw Marijke in de deuropening van de winkel poseren. Niemand minder dan Joost Swarte ontwierp het logo van de zaak en hij maakte ook de afbeelding op de papieren en plastic tassen waarin Ron de strips aan zijn klanten meegaf. Tot wanneer de zaak bestaan heeft, is mij niet bekend.

Huijsing Haarlem

In januari 2018 begon Jarco Huijsing een 2e hands boekwinkel op het adres Gierstraat nr. 6 in Haarlem. Op 21 september 2024 sloot hij de zaak. Hij had er nog veel plezier in, maar verschillende factoren brachten hem er toe met de fysieke winkel te stoppen, zoals voortdurende werkzaamheden in de Gierstraat, renovatie van het winkelpand, stijgende energieprijzen, corona etc. Hij is wel doorgegaan met de verkoop via internet (zie het afgebeelde stempel). Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan: Huijsing ging werken bij een ander Haarlems antiquariaat: Hovingh.

Hovingh Haarlem

In 1920 verhuisde Cornelis (Cor) Hovingh (1884-1966) van Zandvoort, waar hij een horlogerie had, naar Haarlem. Daar begon hij in de Vijfhoek, adres Lange Raamstraat nr. 4, hoek Molstraat een handel in postzegels en 2e hands boeken. De zaak had ook een leesbibliotheek-afdeling. Zijn zoon C. (Cees) Hovingh (1915-1986) ging al op 13-jarige leeftijd bij zijn vader in de zaak werken en stond ook met een boekenkraam op de Botermarkt. In december 1938 verhuisde de winkel naar de Gedempte Oudegracht nr. 48zw. Men nam toen afscheid van de postzegels en de leesbibliotheek en concentreerde zich vanaf dat moment op de 2e hands- en antiquarische boeken (C. Hovingh & Zn.). Ondertussen was een jongere broer van Cees, Han Hovingh, een 2e hands boekwinkel begonnen op de Barteljorisstraat nr. 5 onder de naam “Mercurius’. Deze zaak werd in 1941 verplaatst naar de Zijlstraat nr. 93. Toen Han zijn zaak verkocht aan zijn broer Cees verhuisde antiquariaat Hoving naar de Zijlstraat. In december 1966 werd een 2e vestiging geopend op het adres Kleine Houtstraat nr. 50. In 1973 werd de zaak in de Zijlstraat opgeheven. Antiquariaat Hovingh verbleef daarna, tot op de dag van vandaag, op de Kleine Houtstraat. In de loop der tijd werd het dé favoriete 2e hands boekwinkel voor veel boekenliefhebbers in Haarlem en omgeving. In 1984 nam C. W. (Cees Jr.) Hovingh (1945-…) (3e generatie!) de zaak van zijn vader over. Ook hij was al op jonge leeftijd (17) in het bedrijf actief geworden. In maart 2006 verkocht Cees Jr. de zaak, maar de naam Hovingh bleef gehandhaafd. Nieuwe eigenaren werden Arnoud Bosch en Erik Klee. In 2012 werd antiquariaat Hovingh tenslotte verkocht aan Leo Peters, later opgevolgd door zijn zoon Jeroen.

Hooijer Haarlem

Vóór C. B. Hooijer zich in april 1878 als zelfstandig boek-, kunst- en muziekhandelaar in Haarlem vestigde, was hij enige jaren als leerling en bediende werkzaam geweest bij A. Akkeringa in Amsterdam en de firma Schreuder & Van Baak in Leiden. Zijn winkel bevond zich op het adres Zijlstraat nr. 80. Er was ook een leesbibliotheek-afdeling aan de zaak verbonden. In december 1880 gaf Hooijer een “Scheurkalender voor 1881”, door Eva de Vries uit met tekstbijdragen van o.a. Dickens, Goethe en Heine. Maar dat jaar 1881 verliep voor C. B. Hooijer treurig. In april werd de zaak failliet verklaard en in november overleed hij op 30-jarige leeftijd “na een ernstige ongesteldheid van eenige dagen”. Door de erven werd eind 1881/begin 1882 nog een korte poging tot doorstart gemaakt, maar dat was geen lang leven beschoren (“Boekhandel Erve C. B. Hooijer”). De boeken van de leesbibliotheek werden overgenomen door de leesbibliotheek van D. L. Staal in de Lange Wijngaardstraat.

Hogenbijl Haarlem

Johannes Hogenbijl richtte in november 1886, ten behoeve van zijn zoon, H. Hogenbijl een muziekhandel op in Haarlem op het adres Lange Veerstraat nr. 4. Vanaf 1889 luidt het adres Oude Groenmarkt nr. 28, hoek Lange Veerstraat. De zaak zou uitgroeien tot dé muziekhandel van Haarlem. Toen H. Hogenbijl al jong overleed (ca. 1916) nam zijn weduwe de zaak daadkrachtig in handen, maar zoon Hendrik Casper (Henny) Hogenbijl (1907-1981) werd al jong door zijn moeder opgeleid. Men kon bij Hogenbijl terecht voor alle mogelijke instrumenten, snaren, bladmuziek, grammofoonplaten etc. Er was een reparatie-afdeling, als je een instrument aanschafte kon je een jaar gratis les krijgen en er was sprake van een “muziekschool”. Er werden concerten en shows georganiseerd. Haarlemmers spraken van “het platenpaleis Hogenbijl”. Toen de weduwe H. Hogenbijl in 1940 overleed, nam Henny de leiding over. Vanaf 1945 deed hij dat samen met zijn vrouw A. J. (Ada) Flink. In 1976 verkocht Henny de zaak, die daarna nog tot 1984 onder de oude naam werd voortgezet. Het echtpaar Hogenbijl had geen kinderen. Met het geld uit de nalatenschap werd het Hogenbijl Fonds opgericht, dat vanaf 1983 jaarlijks of tweejaarlijks een (forse) prijs toekende aan een verdienstelijke musicus en/of audio-visuele kunstenaar (de Hendrik Casper Hogenbijl Prijs).

Hoogkamer Haarlem

W. F. Hoogkamer opende in 1897 een boek- en kantoorboekhandel/boekdrukkerij op het adres Koningstraat nr. 42 in Haarlem. In de eerste jaren gaf de firma een 4-tal (christelijke) publicaties uit, waaronder in 1902: “De raad van Gamaliël : leerrede naar aanleiding van den in Zuid-Afrika gesloten vrede”. Door A. J. Th. Jonker. In de periode 1929-1959 wordt als eigenaar vermeld mej. J. Zonneveld. De zaak zou tot ca. 1968 bestaan hebben.

Hengel Haarlem

L. van Hengel had begin jaren ’60 een boekhandel/leesbibliotheek op het adres Santpoorterstraat nr. 57 in Haarlem. In 1960 was op dit adres nog Renting’s Leesbibliotheek gevestigd. Van Hengel gig in 1965 failliet.

In januari 1925 begon Willem Frederik (Wim) van Halst met de verkoop van boeken vanuit zijn ouderlijk huis, waar hij toen met zijn moeder woonde, in de Oranjestraat nr. 174 in Haarlem. Al in mei van het zelfde jaar opende hij een echte winkel op het adres Tempeliersstraat nr. 42 (“Algemeene Boekhandel en Leesbibliotheek W. F. van Halst”). De leesbibliotheek omvatte 8000 delen. In september 1929 verplaatste hij de winkel naar de Wagenweg nr. 9. In juni 1934 verhuisde Van Halst opnieuw, nu naar een statig hoekpand op Houtplein nr. 32 (ook wel kortweg Plein 32). De leesbibliotheek bleef nog op de Wagenweg. Toen de zaak in 1936 een naamloze vennootschap werd, verhuisde ook de leesbibliotheek naar het Plein (“Algemeene Boekhandel W. F. van Halst N. V.”). In 1972 ging de leiding van de zaak over in handen van de dochter van Wim van Halst, Christel van Halst en haar man Ruud de Haas. De zaak werd gemoderniseerd, verhuisde naar de Prins Clausstraat nr. 27 en ging zich o.a. specialiseren in studieboeken. Later werd er ook een filiaal geopend in Badhoevedorp op het adres Uiverstraat nr. 27. In 1993 trad de firma Van Halst ook eenmalig op als uitgever van de volgende publicatie: “Op het Eerste Christelijk ben ik gelukkig geweest : het Eerste Christelijk Lyceum te Haarlem 1918-1993”, samengesteld door J. van den Assem en anderen. Vorig jaar werd het 100-jarig bestaan van de boekhandel gevierd. Tot slot het volgende: Wim van Halst was in de 2e wereldoorlog zeer actief in het verzet. In het pand aan het Plein bood hij onderdak aan meerdere onderduikers en hij hield zich ook bezig met het drukken en verspreiden van voedselbonnen. In 2012 werd, ter herinnering aan deze activiteiten, bij het pand Houtplein 32 een gedenksteen geplaatst met o.a. de tekst: “Elk zijn eigen boekerij”.

Hage Haarlem

Rond 1931 begon mevr. Johanna van Hage-Bon (1894-…) een leesbibliotheek/boek-, papier- en muziekhandel in Haarlem. Het eerste adres is vermoedelijk Leidscheplein nr. 50, maar al vroeg in de jaren ’30 wordt als adres vermeld Leidschevaart, hoek Oranjestraat (ook Oranjestraat nr. 1). Op dit adres was ook een zgn. leesinrichting aanwezig met “de beste binnen- en buitenlandse tijdschriften”. In 1940 verhuisde de zaak naar de Zijlweg nr. 84 (daarvoor kort op nr. 85). Vanaf begin jaren ’40 treden verschillende zoons van Johanna als mede-eigenaren op (Alexander van Hage, N. van Hage en Marinus van Hage). Het bedrijf presenteert zich daarna consequent als “Boekhandel Van Hage en Zoon”. Op het oranje etiket staat het curieuze zinnetje “boekverkopers voor de politie”. Ik vermoed dat de zaak ook na 1962 (laatste signalering) nog lang bestaan heeft, want vanaf ca. 1980 blijkt op het vertrouwde adres (Zijlweg nr. 84) de firma Van Hage/Veko, specialist in vakliteratuur, gevestigd te zijn. Veko zou een afkorting zijn van Vernout Kantoorboekhandel ( een andere Haarlemse boekhandel). Het betreft hier een samenwerking tussen Van Hage en Vernout. Van Hage/Veko verbleef tussen 1980 en 2011 op verschillende adressen: Tappersweg nr. 3, Wateringweg nr. 89, Zijlstraat nr.98 en Nieuwe Gracht nr. 37. In 2002 wordt als eigenaar W. Caviët vermeld. In 2011 werd Van Hage/Veko overgenomen door Van Dijk Zakelijk in Houten.

Haco Haarlem

Kantoorboekhandel/copieerinrichting “HACO” was tussen 1943 en 1959 gevestigd op het adres Spaarnwouderstraat nr. 110 (ook wel nr. 108-110). De winkel functioneerde ook als postagentschap. De naam van de zaak is vermoedelijk terug te voeren op de beginletters van de voor- en achternaam van één van de eigenaren, H. F. Kosters en W. C. Kosters. Hoe lang de zaak na 1959 nog bestaan heeft, is mij niet bekend.

Haan 2 Haarlem

In januari 1871 wordt de boekhandel van G. Burck op het adres Groote Houtstraat nr. 137 in Haarlem overgenomen door I. de Haan. De Haan was daarvoor al vanaf 1852 actief als boekhandelaar/uitgever in Krommenie. De uitgeverij ging in Haarlem door onder de naam I. de Haan en de boekhandel presenteerde zich als “Firma de Haan & Zoon”. De zaak werd gedreven door zoon Pieter de Haan (boek-, muziek- en kantoorhandel, annex leesbibliotheek). Toen Pieter de Haan in 1900 overleed, verkocht zijn vader I. de Haan de boekhandel aan A. E. (Adriaan Engelbert) van der Heide, die de zaak onder de oude naam voortzette. Daarna ging de boekhandel in 1907 over in handen van H. J. Nolthenius . Laatste signalering in 1914.

Haan Haarlem

D. J. (Dirk Jan) de Haan, boekbinder en dozenmaker, maar ook handelaar in sigaren en ansichtkaarten, was tussen 1896 en 1923 gevestigd op de Lange Lakenstraat nr. 10 in Haarlem. Tussen 1912 en 1926 had zijn zoon, D. J. de Haan Jr. zijn eigen binderij op de Voortingstraat nr. 57. Op het afgebeelde stempel wordt geen “Jr.” vermeld, waaruit ik afleid dat ook de vader op de Voortingstraat actief is geweest.

Groot Haarlem

Tussen ca. 1900 en ca. 1921 was boek- en kantoorboekhandel/leesbibliotheek J. J. Groot gevestigd op verschillende adressen in Haarlem. Tot ca. 1908 zat de zaak op de Kleine Houtstraat nr. 41. Daarna op de Kleine Houtstraat nr. 25. Vanaf 1911 werd de zaak gedreven door de weduwe van J. J . Groot. De leesbibliotheek was van bescheiden omvang (3200 boeken). De zaak heeft ook nog op 2 andere adressen gezeten, te weten Kleine Houtstraat nr. 11 en Turfsteeg nr. 25.

Groeneveld Haarlem

In december 1900 nam G. W. Groeneveld de boek- en kunsthandel, annex leesbibliotheek van P. Kuipers over op het adres Zijlstraat nr. 71 in Haarlem. Groeneveld had daarvóór ervaring opgedaan als volontair bij de Amersfoortse boekhandel Slothouwer, was daarna in dienst getreden van de Haagse boekhandel Van Hoogstraten en tussen 1897 en 1900 was hij in dienst van boekhandel Kooiker in Leiden (daar leerde je het vak wel, hoor!). De leesbibliotheek had “Hollandsche, Fransche, Engelsche en Duitsche” titels in voorraad. Groeneveld trad ook geregeld op als uitgever. Soms betrof het co-producties met de Haarlemse uitgever D. J. van der Wilk. In 1908 gaf Groeneveld de volgende titel uit: “Lichaamsontwikkeling in verband met geestelijke werkkracht en over de voor- en nadeelen bij de beoefening van gymnastiek en sport voor alle leeftijden”, door B. ten Have. G. W. Groeneveld werd in september 1920 failliet verklaard.

Graauw Haarlem

In de jaren ’10 van de vorige eeuw opende de bekende Amsterdamse boekhandel/uitgeverij Gebrs. Graauw (hier eerder voorbij gekomen) een filiaal in Haarlem op het Schouwtjesplein nr. 65. Er was ook een leesbibliotheek aan de zaak verbonden. Per 1 juli 1917 werd dit filiaal overgedaan aan de heren H. P. Vijlbrief en L. H. Heeren. De laatste was al vanaf de oprichting in de zaak werkzaam. Maar, heel curieus, al op 8 augustus van het zelfde jaar, dus na 5 weken verkochten de heren de boekhandel al weer aan A. van der Veen, op wie ik later hoop terug te komen.

Graaf Haarlem

De boekhandel/drukkerij/leesbibliotheek van B. de Graaf Azn. was in de jaren ’30 gevestigd op de Santpoorterstraat in Haarlem. Tot 1937 op nr. 49, daarna tot ca. 1942 op nummer 52.

Goldschmeding Haarlem

Gerardus Alexander Goldschmeding begon zijn carrière als muziekhandelaar bij de zaak van Pieter Flaes en Georg Diedrich Brünjes in Amsterdam. Na een 28-jarig dienstverband kon hij na het overlijden van Brünjes in 1872 de zaak op de Warmoesstraat, buurt J, nr. 566 (na omnummering nr. 118) overnemen. In totaal 4 generaties Goldschmeding zouden in de volgende bijna 115 jaar! de zaak leiden. Gerardus werd opgevolgd door 4 zonen, Johannes, Leendert, Gerardus en Antoon Goldschmeding. Zij gingen in 1898 een vennootschap aan (G. A. Goldschmeding N. V.). Het werd één van de grootste muziekhandels van Nederland, met name befaamd om het aanbod van piano’s en orgels. In diverse plaatsen werden in de loop der jaren filialen geopend, o.a. in Hilversum, Rotterdam, Goes, Kampen, Purmerend en dus ook in Haarlem. Naast muziekinstrumenten werden later ook radio’s (1936) en televisies in het assortiment opgenomen. Het filiaal in Haarlem werd in 1924 geopend op het adres Groote Markt nr. 8 (het Amsterdamse filiaal op de Kalverstraat nr. 56 werd verplaatst naar Haarlem). Men kon er ook instrumenten laten repareren en als potentiële klanten eerst kennis wilden maken met een instrument werden ze daartoe door Goldschmeding in advertenties o.a. als volgt uitgenodigd: “Kom rustig pingelen bij Goldschmeding”. In 1986 besloot de laatste directeur A. C. Goldschmeding de zaak op te heffen. Naar eigen zeggen was één van de belangrijkste oorzaken de toegenomen concurrentie van televisie, film en video.

Gillissen Haarlem

De bekende Haarlemse boekhandel de Erven Loosjes begon in de jaren ’50 een filiaal op het adres Rijksstraatweg nr. 125. Toen de hoofdvestiging van de firma Loosjes in 1970 werd opgeheven, ging de winkel op de Rijksstraatweg als zelfstandige boekhandel verder (“Loosjes Boeken”). De eigenaren waren Harrij en Tiny Cats. In augustus 1999 namen mevr. N. (Nannie) Gillissen en mevr. A. (Anneke) Lissenberg de zaak over. De naam werd toen “Boekhandel Gillissen & Co.”. Nannie had daarvoor ervaring opgedaan bij Boekhandel Blokker in Heemstede. In juni 2020, na het overlijden van Nannie Gillissen, besloot Anneke Lissenberg met pijn in het hart er mee te stoppen.

Gaarkeuken Haarlem

Michiel Simon Gaarkeuken (roepnaam Chiel) (1903-1943?) woonde samen met zijn moeder op de Oude Raamstraat nr. 11 in Haarlem. Hij was tuinder en fruithandelaar en ging met zijn waren met een handkar langs de deur. Maar vanuit zijn woonhuis bood hij ook boeken te koop en te leen aan. Naast zijn werk was hij zeer actief in verschillende sociaal-anarchistische en anti-militaristische organisaties. De tekst op het afgebeelde etiket getuigt van voldoende zelfvertrouwen (“in een goed boek staat Gaarkeuken”). In de oorlogsjaren werd bijna de hele familie Gaarkeuken omgebracht in concentratiekampen. Chiel werd in januari 1943 overgebracht naar de psychiatrische inrichting “Het Apeldoornsche Bosch” (waar ook zijn neef Magiel al verbleef). Nog diezelfde maand werd deze kliniek ontruimd en de bewoners werden gedeporteerd naar Auschwitz. Precieze gegevens zijn er niet bekend, maar het is vrijwel zeker dat Chiel Gaarkeuken daar nog hetzelfde jaar werd vermoord.

Fröhlich Haarlem

De christelijke oude en nieuwe boekhandel van F. J. (Franciscus Jozephus) Fröhlich moet al vóór 1880 bestaan hebben, want in december 1880 deelt de eigenaar mee dat de zaak vanaf nu is gevestigd op de Bakenessergracht nr. 99 in Haarlem. In 1886 gaat Fröhlich failliet, maar zoals zo vaak na faillissementen in die tijd, wordt er in oktober van dat jaar al weer een doorstart gemaakt op de Oudegracht nr. 15. De firma wordt dan als Fröhlich & Co voortgezet door C. van der Ham (zeer waarschijnlijk een zwager van Fröhlich). Het bedrijf geeft heel veel ansichtkaarten van Haarlem en omgeving uit. Er is ook enige tijd een leesbibliotheek aan de zaak verbonden, dan op Zijlstraat nr. 69. In 1906, de winkel was inmiddels gevestigd op de Zijlstraat nr. 90, ging de zaak opnieuw failliet. De voorraad wordt geveild bij het bekende veilinghuis G. Theod. Bom in Amsterdam. Toch duikt de zaak vanaf ca. 1913 weer op, maar Fröhlich is dan alleen nog actief als 2e hands boekhandelaar. Na zijn overlijden in 1915 wordt van de zaak niets meer vernomen.

Evangelische Haarlem

Leesbibliotheek Evangelische Boekhandel op het adres Koningstraat nr. 42 in Haarlem. Nadere gegevens ontbreken.

Eureka Haarlem

Over boekhandel “Eureka” in Haarlem heb ik weinig gegevens kunnen vinden. De zaak was tussen ca. 1941 en ca. 1970 gevestigd op het adres Kruisweg nr. 13, hoek Stationsplein. Eén van de rode etiketten laat zien dat de winkel ook op nr. 48 (bij het station) heeft gezeten. Het moet om een 2e hands boekhandel gegaan zijn, want in advertenties vraagt de zaak met enige regelmaat “oude boeken en encyclopedieën“ te koop. Later lijkt het toch ook om een reguliere boek- en kunsthandel te gaan. Eigenaar was P. Metselaar.

Eskert Haarlem

Op vrijdag 1 juni 1923 opende H. J. van Eskert op de Schoterweg nr. 5 in Haarlem de “”Frans Hals Bazar”. Een soort warenhuis met een breed aanbod aan huishoudelijke artikelen. De reden waarom de zaak in deze serie voorbij komt, is gelegen in het feit dat in de bazar ook een afdeling aanwezig was met kantoor-, school- en schrijfbehoeften. De bazar gaf ook enkele ansichtkaarten uit. Gesignaleerd tot 1939.