Ananda Haarlem

De “Nieuwetijdswinkel Ananda” in Haarlem werd begin jaren ‘90 opgericht op het adres Gierstraat nr. 8. Als eerste eigenaren worden vermeld J. C. Wiedijk en N. J. G. M. van der Ven. Ananda was een neef van de Boeddha en de naam betekent “hij die vreugde brengt”. Het assortiment van de zaak bestond uit producten (naar eigen zeggen) op het gebied van spiritualiteit, verdieping en zelfbewustzijn. Gedacht moet dan worden aan edelstenen, orakelkaarten, etc. maar ook aan boeken op dit gebied. Het rook er ongetwijfeld naar wierook. Rond 1995 ging de zaak over in handen van P. J. M. Stokhof-de Louw (Els) en Laurens Stokhof. In 2019 werd na een dreigende sluiting (geen opvolger) de winkel toch voortgezet door het echtpaar Van Woerkom (Shirley en Jeffrey). In dat jaar verhuisde de zaak naar de Kleine Houtstraat nr. 36. In juli 2022 werd een veel ruimer pand betrokken aan de Anegang nr. 13. Het echtpaar Woerkom heeft inmiddels 4 nevenvestigingen geopend in Tilburg, Den Bosch, Utrecht en Den Haag.

Amsterdamsche Muziekhandel Haarlem

Isaac Abram (1877-1942) had in het begin van de 20e eeuw samen met zijn broer Meyer Abram in Amsterdam een muziekhandel onder de naam “Amsterdamsche Muziekhandel”. In mei 1924 verhuisde Isaac naar Haarlem waar hij op de Gen. Cronjéstraat nr. 127 in een voormalige apotheek een filiaal begon. Dit stempel laat zien dat de Haarlemse vestiging ook op de Groote Houtkade nr. 61 heeft gezeten. Isaac Abram deelde het lot van veel van zijn Joodse collega-boekhandelaren in Nederland. In deze serie is het al heel vaak ter sprake gekomen. In 1942 werd hij samen met zijn dochter Sophie afgevoerd naar Westerbork en kort daarna in Auschwitz vermoord.

Alphenaar Haarlem

Eén van de afgebeelde etiketten vermeldt als oprichtingsjaar van muziekhandel Alphenaar in Haarlem het jaar 1894. De huidige eigenaar noemt merkwaardig genoeg als aanvangsjaar 1899. Hoe dan ook de “Algemene Muziekhandel W. Alphenaar” bestaat in ieder geval minstens 125 jaar! Als eerste adres wordt vermeld Maarten van Heemskerkstraat nr. 31. Rond 1902 verhuisde de winkel naar de Ursulastraat nr. 1. In die tijd verzorgde de firma ook uitvaarten van de Ursulinen die in deze straat verbleven. De oprichter van deze muziekhandel was Willem Alphenaar (1870-1936). Drie generaties Alphenaar zouden hem opvolgen. In 1908 verhuisde de zaak opnieuw, nu naar de Kruisweg nr. 49, waar de winkel tot op de dag van vandaag verblijft (nu nr. 45-49). In de beginperiode bood men vooral orgels en piano’s aan, maar het assortiment werd later uitgebreid met veel andere instrumenten, bladmuziek werd steeds belangrijker en de firma had ook een reparatie-afdeling. Daarnaast functioneerde de zaak ook als concertbureau. Na het overlijden van de oprichter in 1936 namen 2 zoons het roer over: C. L. (Carel) Alphenaar (1903-1956) en W. (Willem) Alphenaar Jr. (2e generatie). Toen Carel in 1956 overleed, werd de winkel voortgezet door zijn zoon, Wick Alphenaar (3e generatie) samen met zijn oom Willem. Inmiddels wordt de zaak gedreven door de zoon van Wick, Otto Alphenaar (4e generatie).

Akkerman Haarlem

De boek- en kantoorboekhandel/electrische drukkerij van J. Akkerman was tussen ca. 1917 en 1927 gevestigd op de Gedempte Oude Gracht nr. 37 in Haarlem. In 1927 werd de drukkerij op dit adres overgenomen door de “Electr. Boek-, Courant- en Handelsdrukkerij Teerhuis & Klinkenberg”. J. Akkerman zette zijn boekhandel, advertentiebureau en (inmiddels ook) leesbibliotheek eerst voort op de Pieter Kiesstraat nr. 40, waar – vermoedelijk daarvoor – J. W. H. Braam leesbibliotheek “Lectura“ uitbaatte. Eind jaren ‘30/begin jaren ’40 is de zaak gevestigd op de Zijlweg nr. 30 (ook te zien op één van de stempels), dan geleid door de weduwe A. H. Akkerman-Huijer.

Akkeren Haarlem

Toen de Amsterdamse boekhandelaar/uitgever M. Lobo Mzn. in 1922 wegens overtreding van de regels van het handelsverkeer zijn erkenning als boekhandelaar verloor, opende P. van Akkeren in mei van datzelfde jaar op het adres Zijlstraat nr. 91, tegenover het raadhuis, in Haarlem een handel in oude en nieuwe boeken met de naam “Firma M. Lobo Mzn. (P. van Akkeren). Al snel veranderde de naam in ”Boekhandel P. van Akkeren, v/h M. Lobo Mzn.”, maar al in 1925 werd ook P. van Akkeren wegens overtreding van de regels geroyeerd. Wellicht om die reden werd de naam rond 1929 opnieuw gewijzigd, nu in “N.V. Haarlemsch Boekhuis, v/h P. van Akkeren”. Maar daar trapte de boekhandelaarsvereniging niet in. De royering bleef van kracht. Kennelijk beterde P. van Akkeren daarna zijn leven, want in 1933 werd de royering opgeheven. De zaak bevindt zich in die periode op de Zijlstraat nr. 89. Eind jaren ’40 valt de naam P. van Akkeren niet meer. In de jaren ’50 worden als eigenaren van het Haarlems Boekhuys genoemd mej. C. M. J. de Boon en mej. A. ten Bosch.

Rijkes

De boek- en kantoorboekhandel/boek- en handelsdrukkerij van C. Rijkes ging van start rond 1911 op het adres Dorpsstraat G. 285 in Grootebroek. De nadruk lag in het begin op de drukkerij, die o.a. verantwoordelijk was voor het blad “Het Streker Belang”, later “De Middenstander”. De boekhandel was van rooms-katholieke signatuur. De drukkerij lag achter de winkel en in 1962 werd daar een splinternieuw bedrijfspand betrokken. De zaak was toen al lang verhuisd naar de Zesstedenweg, aanvankelijk op nr. 100, later nr. 165. Toen C. Rijkes in 1949 overleed, werd hij opgevolgd door zijn zoons Cor (C. J.) en Jan Rijkes. (“Rijkes B.V.”). Gesignaleerd tot ca. 1977.

Roos Groet

Zelfs een klein dorpje als Groet (N-H) had in de jaren ’50 een leesbibliotheek. Leesbibliotheek “Roos” op de Herenweg nr. 325, eigenaar K. Roos. De bibliotheek werd in 1962 opgeheven.

De Wit Enkhuizen

De “Algemeene Muziekhandel P. de Wit” in Enkhuizen werd in 1912 opgericht door Pieter de Wit op het adres Westerstraat nr. 37 (later werd dit nr. 39). De zaak zou door 3 generaties De Wit bemand worden. In 1926 had het bedrijf een grote stand met muziekinstrumenten op de IJsclubtentoonstelling tegenover de Fr. Bazar. Vanaf 1932 ging De Wit naast muziekinstrumenten ook radio’s verkopen. In 1947 ging de zaak over in handen van Jaap en Wil de Wit. Daarna maakte het bedrijf een behoorlijke groei door; het assortiment werd uitgebreid, wat ook blijkt uit de latere naamgeving ”De Wit Beeld & Geluid, Witgoed en Muziek”. In 1972 deed de 3e generatie haar intrede in de persoon van Jaap en Piet de Wit, met de echtgenoten Meria en Jozien. In 2021, toen het niet lukte een opvolger te vinden, werd de winkel opgeheven.

Toen in 1880 de uit Roelofarendsveen afkomstige onderwijzer Hermanus Stumpel (overleden in 1919) de boekhandel van F. H J. Pastoor in de Nieuwsteeg in Hoorn overnam, kon niemand bevroeden dat deze bescheiden winkel in de loop van de 20e eeuw zou uitgroeien tot een omvangrijk concern. Tot op heden! Bijna 50 jaar werd het bedrijf bemand door in totaal 5 generaties Stumpel. Een zoon van Hermanus, E. J. M. (Eduard) Stumpel werd in 1895 op zeer jonge leeftijd al belast met de opbouw van een drukkerij die zijn vader aan de boekhandel had toegevoegd. Boekhandel Stumpel verhuisde in 1898 naar het Groote Noord , waar de zaak tot op de dag van vandaag gevestigd is. In 1899 nam H. Stumpel de boekhandel van A. J. Stumpel in Dordrecht (Voorstraat nr. 110) over. In 1907 wordt als huisnummer op het Groote Noord nr. 72 vermeld, maar vanaf de jaren ’10 tot nu is het adres Groote Noord nr. 81-83. Bij deze boekhandel ging het lange tijd om een rooms-katholieke zaak, waar ook religieuze artikelen werden verkocht. De drukkerij was vanaf 1935 o.a. verantwoordelijk voor de uitgave van “Onze Courant”, een 2x per week verschijnende krant die uitgroeide tot het “Noordhollandsch Dagblad”. In het begin van de 20e eeuw afficheerde het bedrijf zich als boek- en kantoorboekhandel, advertentiebureau, lijstenzagerij, stoomdrukkerij, boekbinderij en perforeerinrichting. Na 1950 richtte Stumpel zich naast de succesvolle boekhandel ook steeds meer op de zakelijke markt (kantoorinrichting e.d.). Naast Eduard Stumpel , die ook maatschappelijk en politiek zeer actief was, waren diverse familieleden betrokken bij het bedrijf. In de jaren ’50 ging het bijvoorbeeld om H. A. M. Stumpel en M. M. H. J. Stumpel. In de 2e helft van de vorige eeuw werden op diverse plaatsen filialen geopend. Een niet volledige opsomming: in Hoorn , Huesmolen nr. 11, Alkmaar, Langestraat nr. 24, Almere, Schutterstraat nr. 33, Bolsward, Appelmarkt, nr. 6, Enkhuizen, Westerstraat nr. 108-110, Heemskerk, Van Coevenhovenstraat nr. 35, Heerhugowaard, Midenwaard nr. 48a, Hoofddorp, Nieuweweg nr. 63, Krommenie, Zuiderhoofdstraat nr. 64, Medemblik, Nieuwstraat nr. 70, Purmerend, Hoogstraat nr. 15 en in Wieringerwerf (gesloten in 2015). In 1936 werden boekhandel en drukkerij gescheiden. De drukkerij bevond zich toen op het adres Draafsingel nr. 59. In de jaren ’50 bood de drukkerij werkgelegenheid aan 170 werknemers. Sinds 2002 bevindt het hoofdkantoor van de firma zich in Zwaag op het bedrijventerrein Westfrisia. In 2005 kreeg het bedrijf het predicaat hofleverancier. De boekhandel wordt nu gedreven door de 5e generatie in de persoon van Jeroen Stumpel , samen met zijn vader Steef.

Smit Enkhuizen

Over boek- en kantoorboekhandel Smit in Enkhuizen heb ik weinig gegevens kunnen vinden. De zaak zou begin jaren ’60 zijn opgericht door P. H. Smit. De gisteren genoemde F. Bootsman, die in de jaren ’50 een boekhandel had op de Westerstraat nr. 42, heeft in de jaren ’60 met Smit samengewerkt. Dat verklaart mogelijk dat er vanaf zeker moment sprake was van “Boekhandel Smit & Co.” De winkel was gevestigd op het adres Vijzelstraat nr. 63-67. In 2002 was deze boekhandel nog steeds op dit adres aanwezig.

Over de Linden Enkhuizen

Als ik Sijthoff’s Adresboek voor de Nederlandse Boekhandel mag geloven, is de firma “Over de Linden” de oudste zaak die tot nu toe in deze serie aan de orde is gekomen. Als vestigingsjaar wordt 1764 genoemd. Het gaat om een drukkerij/boekbinderij/boek- en kunsthandel/uitgeverij in Enkhuizen. De vroegste eigenaar die ik heb kunnen traceren, is Johannes Jans Over de Linden (1752-1809). Hij werd opgevolgd door zijn zoon Jan Over de Linden (1776-…): “Firma J. Over de Linden”. Een ander lid van deze familie, Cornelis Over de Linden, werd bekend vanwege zijn betrokkenheid bij het raadselachtige manuscript Oera Linda-boek, wat destijds veel stof deed opwaaien. Het vroegste adres dat ik heb kunnen vinden, is “Op de Venedie”. In de jaren ’40 van de 19e eeuw werd door Over de Linden ook wel eens een boekencollectie geveild. Zo in 1842 de bibliotheek van stadsgeneesheer W. Schisseler. Rond 1852 verandert de naam van het bedrijf in “Firma W. Over de Linden”. In de winkel was ook enige tijd een depot aanwezig van het Nederlandsch Bijbel Genootschap. In 1896 nam de schoonzoon van W. Over de Linden, Paul Bais de zaak over. In 1920 gaat vervolgens de zoon van Paul Bais, Bauke Bais Pzn., een vennootschap aan met Jan Buisman Kzn. De naam W. Over de Linden blijft steeds gehandhaafd. In deze periode is het bedrijf gevestigd op de Westerstraat nr. 4-13. Over de Linden was o.a. uitgever van het “Predikbeurtenblad” en gaf daarnaast (vooral in de 19e eeuw) diverse boekpublicaties uit, zoals in 1833 “Kleinigheden in rijm en onrijm”, door Scirtopedes (pseudoniem van Antonius Hirschig Cz). Vanaf 1951 wordt als eigenaar van de boekhandel F. Bootsman vermeld, die de winkel dan drijft op de Westerstraat nr. 42 (in de jaren ’40 was dat Westerstraat nr. 55). De drukkerij gaat onder leiding van Bais en Buisman verder op de Torenstraat nr. 28 (ook wel nr. 22-30). Het lijkt niet al te gewaagd om aan te nemen dat drukkerij “Over de Linden Posthuma BV” op het adres Voorland nr. 4 in Enkhuizen, die in de jaren '80 opduikt, een rechtstreekse opvolger is van dit uit de 18e eeuw daterende bedrijf.

De Graaf/Lenters Enkhuizen

Vanaf 1903 had J. W. de Graaf een drukkerij en boekhandel op het adres Dijk nr. 623-624 (later omgenummerd in nr. 78) in Enkhuizen. Rond 1917 werd het bedrijf een naamloze vennootschap. De naam luidde voortaan: “N.V. Drukkerij en Boekhandel, v/h J. W. de Graaf”. De directeur van de N.V., L. de Jong werd na zijn overlijden in 1931 opgevolgd door Jan Lenters (1893-1968). De drukkerij gaf o.a. de “Urker Courant” uit en de “Enkhuizer Transportgids”. Jan Lenters was tijdens de oorlog actief in het verzet en het bedrijfspand speelde een niet onbelangrijke rol bij de hulp aan onderduikers. Rond 1956 werd de N.V. Drukkerij J. W. de Graaf voortgezet op de Breedstraat nr. 45 (directeur J. J. Ulder). De boekhandel werd op de Westerstraat nr. 156 onder eigen naam voortgezet door de jongste zoon van Jan Lenters, Herman Lenters.

Gelderen Enkhuizen

Rond 1908 begon Ks. Van Gelderen een rooms-katholieke boek- en kantoorboekhandel op de Vijzelstraat in Enkhuizen. De winkel functioneert ook als agentschap van “De Amstelbode”. Naast boeken had men, zoals gebruikelijk bij rooms-katholieke boekhandels, ook communie-souvenirs, wijbakjes, rozenkruisen etc. in de aanbieding. Eind jaren ’20 wordt als adres N. Westerstraat vermeld, later Westerstraat nr. 110. Vanaf begin jaren ’30 wordt als eigenaar Jos van Gelderen genoemd. Vanaf die tijd is er dan ook sprake van “Boekhandel Jos van Gelderen”. De zaak wordt voor het laatst vermeld in 1964.

Egmond Enkhuizen

In februari 1872 nam Ariën Egmond (1826-1893) de boekhandel van J. Groot over op de Oude Westerstraat, nabij de Kaasmarkt sectie F, no. 1217 (ook wel Wijk 4, no. 3) in Enkhuizen. Later werd het adres Westerstraat nr. 75. Net zoals zijn voorganger trad Egmond al direct vanaf 1872 met enige regelmaat op als uitgever. Eén voorbeeld uit 1915: “Gids voor Enkhuizen : beschrijving van de bezienswaardigheden der stad met vele afbeeldingen”, door D. Brouwer (2e dr.). Al in het jaar van de overname ging een zoon van Ariën, Dirk Cornelis Egmond (1858-1928) bij zijn vader in de zaak werken. Na het overlijden van Ariën Egmond in 1893 zette Dirk Cornelis in eerste instantie de zaak alleen voort, maar in 1897 richtte hij samen met 2 broers, Gerrit Egmond en Willem Alexander Paul Frederik Lodewijk Egmond (1867-1938) een vennootschap op. Toen de laatste in 1911 uittrad, gingen Gerrit en Dirk Cornelis samen verder. Maar vanaf 1914 was Dirk Cornelis enige eigenaar. In 1922 vierde hij zijn 50-jarig jubileum. Het bedrijf presenteerde zich als boek- en papierhandel, boekdrukkerij, binderij, muziek- en kunsthandel. In mei 1923 werd de zaak overgenomen door A. W. Verheyden, die de naam Egmond handhaafde (“Egmond’s Boek- en Kunsthandel A. W. Verheyden”). In 1934 werd er een leesbibliotheek aan de zaak toegevoegd. De winkel heeft tot ca. 1962 bestaan; in ieder geval werd in dat jaar de leesbibliotheek opgeheven.

Dekker Egmond aan Zee

Leen Dekker begon rond 1945 een boek- en kantoorboekhandel met leesbibliotheek in Egmond aan Zee. De zaak zou in de eerste periode verbleven hebben op de Schinkelstraat en het Pompplein. In de jaren ’50, inmiddels wordt P. M. Dekker (Piet) als mede-eigenaar genoemd, verhuisde de zaak naar de Voorstraat, eerst naar nr. 72, later definitief naar nr. 141. Op dat adres verblijft de winkel nog steeds, nu als “VOF Boekhandel Dekker & Dekker”, met als eigenaren Eric en Yvonne Dekker. De zaak is aangesloten bij de inkoopcombinatie Libris.

Sanders Edam

Rond 1924 was de boekhandel, annex drukkerij van Gerrit Sanders (1882-1951) gevestigd op het adres Bult nr. 91 in Edam. In 1949 werd het bedrijf van een eenmanszaak omgezet in een vennootschap onder firma (VOF). Toen trad namelijk de zoon van de oprichter G. J. (Gerrit Jr.) Sanders toe tot de zaak : “G. Sanders & Zoon”. Inmiddels was het bedrijf verhuisd naar Bult nr. 23. Na het overlijden van Gerrit Sr. in 1951 zette de zoon de zaak, samen met zijn vrouw A. Sanders-Medik, tot op hoge leeftijd voort (tot in de jaren ’80). Gerrit Jr. overleed in 1994.

Markee Edam

Markee in Edam begon in 1987 als computerwinkel op de Voorhaven nr. 113 : “Markee Automatisering”. Toen de zaak in 1992 verhuisde naar de Hoofdstraat nr. 8 werd het een boek- en kantoorboekhandel, annex postagentschap. De winkel werd geleid door de vennoten K. A. van Wissen en mevr. M. J. (Mariet) van Wissen-Brockhoff. Toen de winkel door een enorme brand in november 2017 volledig werd verwoest, besloot Mariet Brockhoff (toen enige eigenaar) er mee te stoppen.

Imken Edam

Wibrandus Joannes Sipkema had vanaf 1907 een boekhandel en drukkerij op het adres Kleine Kerkstraat nr. 5 in Edam. Toen hij in 1918 overleed, werd de zaak voorgezet door A. K. Sipkema. De drukkerij werd echter in 1919 al opgeheven. In 1926 werd de boekhandel overgenomen door de weduwe H. D. Imken. Er was daarna sprake van een algemene boek-, papier en muziekhandel , annex leesbibliotheek/leesinrichting. Rond 1958 werd deze boekhandel voortgezet door P. H Mostert (“Boekhandel P. H. Mostert, v/h Imken”). Het adres is daarna Kleine Kerkstraat nr. 5-7.

Vanderhoef Diemen

Boekhandel Vanderhoef kwam al eerder uitgebreid ter sprake in de reeks over Amsterdamse boekhandels. Deze uit 1887 daterende zaak (toen gevestigd op de Von Zesenstraat nr. 43) nam in 1971 de boekwinkel over van de familie Dijkman op het adres Claas van Maarssenplein nr. 52 (nú winkelcentrum Diemerplein). De firma Vanderhoef is dan in 1967 al verkocht aan het echtpaar Van den Broek, maar werd wel onder de oude naam voortgezet. In 1981 namen de dochter van het echtpaar van den Broek en haar man Paul van den Berg de leiding van het filiaal in Diemen op zich. De zaak sloot zich op enig moment aan bij de inkoopcombinatie Libris, zoals op één van de etiketten te zien is. In 2004 trad Vanderhoef op als uitgever van de volgende publicatie: “Bruggen, wijken en straten in het oude en nieuwe Diemen”, door Rien van Elderen en Frits Reurekas. Tot wanneer de zaak bestaan heeft, is mij niet bekend.

Dijkman Diemen

De Amsterdamse drukkerij “Th. Dijkman & Zn.” (aanvankelijk opererend onder de naam “Drukkerij De Ringdijk”) opende in 1960 een drukkerij, annex kantoorboekhandel in Diemen op het adres Arent Krijsstraat nr. 15. De leiding was in handen van de zoon, Dick Dijkman. Uit een advertentie: “Geboortekaartjes! Dezelfde dag gereed, een enorme collectie!” Toen in 1969 het winkelcentrum Claas van Maarssenplein gereed kwam, verhuisde de kantoorboekhandel daarheen. Het pand aan de Arent Krijtsstraat werd toen geheel ingericht als drukkerij. In 1971 verkocht Dijkman de vestiging in het winkelcentrum aan de Amsterdamse boekhandel Vanderhoef, die daar een filiaal vestigde. Drukkerij en kantoorboekhandel werden toen weer voortgezet op de Arent Krijtsstraat. Tot hoe lang is mij niet bekend.

Diemer Boekhandel

Cor Smit Jzn. begon in 1938 op het adres Hartveldseweg nr. 23 in Diemen met de “Diemer Boekhandel” (ook leesbibliotheek). In de jaren ’50 werd het adres na omnummering Hartveldseweg nr. 15. Smit gaf veel Diemer ansichtkaarten uit. Nadat hij de leesbibliotheek in 1964 had opgeheven, verkocht hij zijn boekhandel in augustus 1965 aan de N.V. Algemene Kiosk Onderneming (AKO).

Smit Castricum

In 1958 nam Dirkje Smit de boekhandel van Nicolaas de Jonge over op het adres Burgemeester Mooijstraat nr. 13 in Castricum. Er was ook een leesbibliotheek aan haar zaak verbonden. Zoals eerder gememoreerd verkocht zij haar winkel in 1976 aan Sybrand Laan en zijn vrouw Riet die vrij kort daarna met de zaak verhuisden naar Burgemeester Mooijstraat nr. 19.

Scholte Castricum

De naam Scholte als boekhandelaar in Castricum kwam 2 dagen geleden al langs als franchisenemer van de AKO-boekhandel op het adres Geesterduin nr. 5 (winkelcentrum). Halverwege de jaren ‘90 nam mevr. M. Scholte-Ziessen afscheid van AKO en zette de zaak toen op het zelfde adres voort onder eigen naam “Scholte Boek- en Kantoorboekhandel”. Later wordt als mede-eigenaar Karen Scholte genoemd. In 2015 hield mevr. Scholte er na 27 jaar mee op.

Laan Castricum

De geschiedenis van boek- en kantoorboekhandel Laan in Castricum gaat in feite al 100 jaar terug. De overgrootvader van de huidige eigenaar ventte al boeken langs de deur (o.a. Bijbels) rond 1912. Zij zoon, Piet Laan, begon in 1927 (samen met zijn vrouw, E. Laan-Ruiter) een kleine kantoorboekhandel in Avenhorn: boekhandel/sigarenmagazijn “De Volharding” in de Julianstraat. Diens zoon, S.J.J. (Sybrand) Laan, nam in 1962 samen met zijn vrouw Riet Laan-Dekker een kleine kantoorboekhandel over van de familie Langkemper in Velsen-Noord. In 1976 kwam boekhandel Laan tenslotte op z’n eindbestemming, de Burgemeester Mooijstraat in Castricum, waar de boekhandel van juffrouw D. Smit kon worden overgenomen. Aanvankelijk op nr. 13, maar later verhuisde men naar een groter pand op nr. 19. In 1999 nam de 4e generatie Laan de zaak over in de persoon van J.R.M. (Hans) Laan, die de zaak tot op de dag van vandaag samen met zijn vrouw Rachel de Wit bestiert. Rond 1999 sloot de zaak zich aan bij de inkoopcombinatie Libris. In welke periode boekhandel Laan aangesloten was bij Bruna (zie de etiketten) is mij niet bekend. In 2027 hoopt men het 100-jarig bestaan officieel te vieren.

AKO Castricum

De in 1878 in Amsterdam opgerichte “Amsterdamsche Kiosk-Onderneming (AKO)” had op het hoogtepunt, verspreid over het land, meer dan 100 vestigingen. In de jaren ’80 kende ook Castricum een AKO-boekhandel op het adres Geesterduin nr. 5 (winkelcentrum). Franchisenemer was M. Scholte.

Hollandse Boekhandel Castricum

De “Hollandse Boekhandel” (Intern. Postorder Boekhandel) van R. J. Teenstra was tussen ca. 1957 en ca. 1970 gevestigd op het adres Torenstraat nr. 36 in Castricum. De aan de zaak verbonden leesbibliotheek werd in oktober 1967 opgeheven. In de jaren’60 gaf men een aantal ansichtkaarten van Castricum uit.

Wilhelmina Bussum

Boekhandel/magazijn “Wilhelmina” kwam ik voor het eerst tegen in 1917 op het adres Kerkstraat nr. 16 in Bussum. Wie toen de eigenaar was, durf ik niet te zeggen. In de jaren ’30 is de zaak in handen van D. Querner. Er is dan sprake van een boek- en kantoorboekhandel met een leesbibliotheek-afdeling. In 1933 wordt kort als 2e adres Keizer Ottostraat nr. 119 genoemd. In 1937 werd de zaak een naamloze vennootschap met als vennoten D. Querner en Anton van der Hiel. In dat jaar verhuisde de winkel naar de Landstraat nr. 33b. De leesbibliotheek-afdeling werd in 1960 opgeheven. In de jaren ’60 wordt de zaak gedreven door G. Koomen en zijn echtgenote. Voor het laatst gesignaleerd in 1968.

De Vries Bussum

Boekhandel R. de Vries was vanaf ca. 1938 gevestigd op het adres Brinklaan nr. 24c in Bussum. De zaak presenteerde zich ook als de “Noord-Hollandsche Boek- en kantoorboekhandel R. de Vries”. Men wees in advertenties met name op de grote sortering vulpenhouders. De firma had ook enige tijd een filiaal op de Zeeweg nr. 29 in Huizen. Aan beide zaken was een leesbibliotheek-afdeling verbonden. De leesbibliotheek in Huizen werd in 1949 opgeheven. De Bussumse vestiging heeft vermoedelijk tot midden jaren ’60 bestaan. De leesbibliotheek-afdeling werd hier in 1962 opgeheven.

Schoemaker Bussum

Muziekhandels komen in deze reeks af en toe voorbij omdat ze naast instrumenten ook vaak bladmuziek verkopen. Dat lijkt bij muziekhandel C. Schoemaker in Bussum niet het geval. In advertenties wordt de zaak altijd aangemerkt als piano- en orgelhandel. De firma had al in het begin van de 20e eeuw een vestiging in Amsterdam op de 1e Jan van der Heydenstraat nr. 42. In Bussum was de zaak actief tussen ca. 1910 en ca. 1935. Men verhuisde regelmatig. In de jaren ’10 bevond de winkel zich op het adres Kerkstraat nr. 6 (ook wel nr. 12), in de jaren ’20 op de Brinklaan nr. 55c, eind jaren ’20 was het adres Nassaulaan nr. 29 en in de jaren ’30 Poststraat nr. 4a.

Schaik Bussum

A. L. van Schaik vestigde zich in 1925 met zijn boek- en papierhandel op het adres Spiegelstraat nr. 2a (ook wel nr. 4) in Bussum. In september 1931 opende hij een filiaal op de Huizerweg nr. 15. De zaak functioneerde ook als advertentiebureau en kende een leesinrichting waar tijdschriften geraadpleegd konden worden. In 1938 werd het filiaal aan de Huizerweg opgeheven. De magazijn- en winkelvoorraad werd geveild bij Chr. J. Bolle in Amsterdam. In 1939 is er nog wel kort sprake van de hoofdvestiging op de Spiegelstraat nr. 4. Een uitgeverij met dezelfde naam (A.L. van Schaik) was al vanaf 1912 in Bussum actief. De firma gaf vooral tijdschriften uit en was ook vertegenwoordiger voor Nederland van uitgeverij J. L. van Schaik in Pretoria. Vanaf 1916 kende de uitgeverij de rechtsvorm van een NV met als vennoten A. L. van Schaik en D. Stegenga (A. L van Schaik & Co.). De vennootschap werd in 1918 al weer ontbonden.

Los Bussum

In januari 1887 kochten Roelof Los Fzn. en Gerrit Bakker de boekhandel en snelpersdrukkerij van Joh. A. Vermaas in Bussum. Dat betekende de start van Boek- en Papierhandel, boekdrukkerij “Bakker & Los”. De zaak was gevestigd op het adres Nassaulaan nr. 23 (later na omnummering nr. 33). In november 1891 werd de vennootschap tussen Los en Bakker ontbonden. Los zette toen de zaak alleen voort: “Firma R. Los”. Niemand kon toen vermoeden dat het bedrijf op hetzelfde adres in 2025 nog steeds actief zou zijn. Vanaf 1893 was Los de uitgever van het Adresboek van de gemeente Bussum (latere titel “Adresboek van Bussum, Naarden”). In de jaren ’90 had men ook een binderij, het leesgezelschap “Utile dulci” (het nuttige met het aangename) maakte onderdeel van de firma uit en men was o.a. agent van Het Nieuws van de Dag. In 1898 vertrok de naamgever van de zaak Roelof Los naar Amsterdam en deed het bedrijf toen over aan Gijsbert Willem Goedhart. Inmiddels was er ook een leesbibliotheek in 7 talen aan de zaak verbonden. In de loop der jaren zou het bedrijf diverse malen voortgezet worden door een werknemer die er al langer werkte. In 1910 verkocht Goedhart de zaak aan zijn bediende Brouwer, die het bedrijf echter al binnen een jaar doorverkocht aan F. Breijer (al vanaf 1900 eerste bediende bij Los). Die zou het bedrijf (altijd onder de naam R. Los) 25 jaar leiden (samen met H. J. van Grieken). De drukkerij verbleef enige tijd op het adres Veldweg nr. 12. Na het overlijden van Breijer werd de zaak door zijn zoon, F. W. Breijer Jr. voortgezet. In 1967 verkocht Breijer Jr. het bedrijf aan Louis August van Reijen, de man achter de boekhandelsgroep De Ark. R. Los werd daarmee ook onderdeel van deze groep. In 1969 werd de drukkerij verkocht aan de bedrijfsleider, M de Jong. In de jaren ’70 werden de boekhandel en de kantoorvakhandel gesplitst en in afzonderlijke panden ondergebracht. De boekhandel werd in 1974 grondig verbouwd en uitgebreid. In 1987 werd het bedrijf overgenomen door werknemer (sinds 1965) Wim Eggenkamp en Henk Keizer (van de Ark-groep). Toen werd dus ook afscheid genomen van Frans van Reijen. In 1992 werd Lenneke Gons (al werkzaam bij het bedrijf sinds 1979) bedrijfsleider. De zaak sloot zich in 1994 aan bij de inkoopcombinatie Libris. In 2001 kochten werknemer Cor Wiersma (sinds 1987) en Lenneke Gons (inmiddels de echtgenote van Cor) de zaak, die toen de Ark-groep verliet. Het ging alleen om de boekhandel, want de kantoorvakhandel onder de naam “Los Pen & Papier” bleef bij De Ark. In april 2022 tenslotte verkocht het echtpaar Wiersma boekhandel R. Los aan Mascha Sluyter, die er ook al 25 jaar werkte. Op naar het 150-jarig bestaan!