Brederode

In april 1847 deelt A. van Brederode mee dat hij zijn minderjarige zoon Jacobus Johannes van Brederode bevoegd verklaart een boek- en kunsthandel in Haarlem te beginnen. Vanaf het begin trad de jeugdige Van Brederode ook actief op als uitgever. Al in 1848 verscheen: “Herinneringen aan mijn krijgsmansleven in Algiers en Marokko”, door P. Christian, particulier secretaris van de maarschalk Bugeaud, hertog van Isly. De firma J. J. van Brederode was gevestigd op het adres Groote Markt nr. 21, hoek Smedestraat en zou daar tot het eind verblijven. Wat ik nog niet eerder tegengekomen ben: er was ook een leesinrichting voor jongelieden van 7 tot 15 jaar aan de zaak verbonden. Leesinrichtingen boden vrijwel altijd aan volwassenen de gelegenheid om tegen een bescheiden vergoeding of per abonnement tijdschriften/vervolgwerken te raadplegen. In januari 1884 droeg J. J. van Brederode zijn “debiethandel” over aan zijn oudste zoon A. van Brederode die de zaak dan samen met zijn broer E. W. van Brederode voortzet (Fa. Gebrs. Van Brederode). Alle afgebeelde etiketten/stempels zijn dus van na 1885. De twee grote etiketten vermelden naast Van Brederode ook de Gebrs. Boelens. Het betreft hier een leverancier van kantoorartikelen waar waarschijnlijk in de jaren ’30 mee werd samengewerkt. Het fijne weet ik daar niet van. De Fa. Gebrs. Van Brederode heeft vermoedelijk tot begin jaren’50 bestaan.

Bosse Haarlem

Antonius (Anton) Bosse (1857-1934) begon in augustus 1877 een kantoorboekhandel (papierhandel) op het adres Kruisstraat nr. 125, over het Waaigat (na omnummering nr. 25) in Haarlem. Naast de gebruikelijke school-, schrijf- en tekenbehoeften verkocht hij in de beginperiode ook galanterieën, toiletzeep, nagelborstels etc. Rond 1880 verhuisde de zaak naar de Barteljorisstraat nr. 6 en vanaf 1892 was de winkel gevestigd op Barteljorisstraat nr. 12, bij de Krocht. Begin 20e eeuw gaf Bosse een grote hoeveelheid Haarlemse ansichtkaarten uit. In 1925 ging de oprichter een vennootschap aan met zijn beide zoons, Cornelius Hermanus Bosse en Paulus Antonius Bosse: “N.V. Kantoorboekhandel Anton Bosse”. Anton Bosse was in Haarlem ook zeer actief op maatschappelijk vlak. Zo was hij o.a. lang voorzitter van ”De Hanze”, een rooms-katholieke ondernemersvereniging in Haarlem. Na het overlijden van de oprichter in 1934 werd de N.V. voortgezet door beide zoons. In 1939 beschikte de zaak ook over een reparatie-inrichting voor schrijfmachines. In juni 1945 adverteert de firma als volgt: “Nu de oorlog voorbij is, koopt U natuurlijk bij een oud vertrouwd adres studieboeken, papierwaren en vreemde postzegels”. Rond 1960 werd het bedrijf opgeheven.

Bontenbal Haarlem

De familie Bontenbal was een echte “leesbibliotheek-familie”. Vier kinderen van de Rotterdamse schildersknecht Bontenbal begonnen allemaal een leesbibliotheek. Joseph Frederik Bontenbal (Frits) startte in 1909 een leesbibliotheek in Rotterdam aan de Hofdijk nr. 51 (hier eerder voorbij gekomen). Zijn jongere broer, Nicolaas Bontenbal, werkte eerst bij Frits in de zaak, maar verhuisde in 1924 naar Haarlem, waar hij op de Jansweg nr. 51, naast de schouwburg, zijn eigen leesbibliotheek opende. Uit het grote etiket blijkt dat hij ook op nr. 41 heeft gezeten. Toen Nicolaas in 1927 jong overleed, werd de zaak voortgezet door zijn weduwe, mevr. M. W. Bontenbal-de Groot (Margaretha). Het werd onder haar “bewind” de grootste leesbibliotheek van Haarlem. De bibliotheek omvatte ook Engelse, Franse en Duitse boeken, de leenprijs was voor alle boeken 8 cent per deel, de catalogus kostte 25 cent. In mei 1935 opende ze een dependance aan het Stationsplein nr. 33, tegenover hotel Garni in Zandvoort. Dit filiaal moest op last van de bezetter (het lag in het spergebied) in 1942 sluiten. In de jaren ’50 werd mevr. Bontenbal geassisteerd door F. Bontenbal (vermoedelijk haar zoon) en de zaak verkoopt dan ook school-, schrijf- en tekenbehoeften. De leesbibliotheek op de Jansweg werd in november 1963 opgeheven. De twee zusters van Frits en Nicolaas, Neeltje en Sara Gerardina Bontenbal, hadden in de jaren ’30 een leesbibliotheek in Arnhem.

Boeree Haarlem

Voor 1935 had J. Boeree een leesbibliotheek op het adres Rijksstraatweg nr. 110 in Haarlem-noord. In 1935 verhuisde de zaak naar Rijksstraatweg nr. 104. De naam van de leesbibliotheek was “Lectura”. Op het nieuwe adres was er ook sprake van een boek- en papierhandel en men kon er terecht voor druk- en bindwerk (zie het afgebeelde stempel). In de jaren ’60 wordt leesbibliotheek “Lectura” (nog steeds op hetzelfde adres) gedreven door mevr. M. J. Boeree. Pas in 1983 sloot deze leesbibliotheek de deuren. De meeste leesbibliotheken in Nederland waren toen al lang opgeheven.

Boer Haarlem

“Muziekhandel Den Boer” in Haarlem, waarvan hier een helaas beschadigd en moeilijk leesbaar etiket is afgebeeld, zou rond 1916 van start zijn gegaan (in 1956 meldt de zaak zelf dat ze al 40 jaar actief zijn). Het eerste adres waar de winkel verbleef, was Rollandstraat nr. 6 (ook wel nr. 4), bij de Leidschevaart. Rond 1935 worden 2 adressen vermeld: Rollandstraat nr. 6 en Damstraat nr. 6, maar vanaf 1937 is de winkel voor langere tijd gevestigd op de Lange Veerstraat nr. 1, hoek Damstraat. Men biedt een grote sortering bladmuziek aan, er worden grammofoonplaten ingekocht en er zijn pick ups te koop. Het assortiment wordt gaandeweg ook uitgebreid met diverse instrumenten. In 1939 wordt er een showroom, muziek- en gehoorzaaltje aan de zaak toegevoegd. Men wijst op de 7! etalages en er is dan ook een reparatie-afdeling. In maart 1949 wordt er een filiaal geopend op de Kloosterstraat nr. 57, bij het Pretoriaplein in Haarlem-noord. Begin jaren ’50 volgt een filiaal op de Schoterweg nr. 32. Na. 1959 wordt de zaak niet meer genoemd.

Boekpers Haarlem

Boekhandel “De Boekpers” ging in 1946 van start op het adres Wilsonsplein nr. 21 in Haarlem. Al binnen een jaar verhuisde de winkel naar een ander adres. De eigenaar, H. de Vries Gzn., deelt in 1947 mee dat zijn “geheel hernieuwde en uitgebreide moderne boekhandel “De Boekpers” op vrijdag 29 augustus geopend wordt op het nieuwe adres Groote Houtstraat nr. 55-57. De eigenaar van de al uit 1905 daterende boekhandel H. de Vries wijst er in 1947 nadrukkelijk op dat zijn zaak (in de Jacobijnenstraat) niet met die van H. de Vries Gzn. verward moet worden. In februari/maart 1960 wordt “De Boekpers” wegens “huurovername” opgeheven na een totale uitverkoop. In november 1960 werd een winkel geopend op het adres Anegang nr. 30 onder de naam “De Boekpers-Hal”. Of dit een voortzetting betrof van “De Boekpers” durf ik niet te zeggen, maar het lijkt wel waarschijnlijk. Hoe dan ook, deze zaak hield opheffingsuitverkoop in november 1962.

Boekhal Haarlem

Boekhandel “De Boekhal” was tussen ca. 1959 en ca. 1978 gevestigd op het adres Kruisstraat nr. 40 in Haarlem. Als eigenaar wordt genoemd L. J. W. Kleijntjens.