Droste

Frederik Droste (1879-1917) begon in 1905 een boek-, papier-, kantoorboek- en kunsthandel op het adres Groote Houtstraat nr. 105 in Haarlem (vanaf 1906 nr. 185). Aan de zaak was ook een leesinrichting met tijdschriften in 4 talen en een leesbibliotheek met Hollandsche romans verbonden. In 1911 ging Droste een vennootschap aan met G. Beunderman (“N.V. Droste’s Boek- en Kantoorboekhandel”). Na het overlijden van Droste in mei 1917 zette Beunderman de zaak onder eigen naam voort (hier eerder behandeld).

Dobben Haarlem

J. F. van Dobben (1813-1903) begon in 1835 een boekhandel, papier- en kantoorwinkel (vanaf 1837 ook met een “Hollandsche en Fransche leesbibliotheek”) in de Battejorisstraat (toenmalige schrijfwijze) in Haarlem. In mei 1838 verplaatste hij de zaak naar de Zijlstraat Wijk 5, no. 732. In december van datzelfde jaar associeerde hij zich met zijn broer G. A. van Dobben. Vanaf dat moment presenteerde de firma zich als “Firma Gebroeders Van Dobben”. Vanaf de jaren ’50 bevindt de winkel zich weer op de Battejorisstraat (dan nr. 23). De zaak stond bekend om het grote aanbod aan kerkboeken. De oprichter zou het bedrijf 59 jaar lang leiden en was daarnaast op diverse gebieden maatschappelijk actief (o.a. in de Hervormde Kerk en bij het Armbestuur). Zijn zoon, L. D. C. van Dobben, werkte een tijdlang bij zijn vader in de zaak, maar vestigde zich in 1881 met een eigen boek-, papier-, muziek- en kunsthandel in Alkmaar op de Langestraat B, nr. 105 (hier eerder voorbij gekomen). Rond 1891 keert de zoon na het faillissement van zijn Alkmaarse zaak weer terug in de winkel van zijn vader. Drie jaar daarna doet de oprichter zijn zaak aan zijn zoon over (“vanwege zijn hoge leeftijd en toenemende zwakte zijner ogen”). Tussen 1842 en 1884 was de firma Van Dobben overigens ook actief als uitgever. In 1842 verscheen bij de Gebroeders Van Dobben: “Ontrouw en jaloezy : tafereel der zeden van den beschaafden stand in Parijs”, door Frederic Soulié. De firma Van Dobben wordt in 1899 voor het laatst vermeld.

Derx Haarlem

Georg Wilhelm Derx (Nijmegen 1801-1864) was vooral bekend als organist, componist en “muziekmeester”. In 1829 verhuisde hij van Nijmegen naar Haarlem, waar hij rond 1840 ook een muziekhandel begon (“Muziekhandel G. W. Derx”). Tot ca. 1860 was de zaak gevestigd op het adres Kleine Houtstraat W. nr. 116 (ook wel nr. 1, 15/16). Daarna verhuisde de winkel naar de Gierstraat W. 4, nr. 759, 3e huis van de Nieuwsteeg. Derx gaf zelf ook bladmuziek uit. Een aansprekend Haarlems voorbeeld: in 1856 verscheen “Feestmarsch ter gelegenheid der onthulling van het metalen standbeeld van Lourens Jansz. Coster, den 16den july 1856”(componist Wigbold Balthazar Weidner). Derx overleed in 1864.

De Bois Haarlem

Johannes Henricus de Bois (1878-1946) deed vóór 1911 ervaring op als kunsthandelaar bij twee Amsterdamse firma’s, E. J. van Wisselingh & Co en C. M. van Gogh. In oktober 1911 ging hij een vennootschap aan met de Haagse kunsthandelaar Anthony Theodoor Alexander Artz onder de naam “Artz & De Bois, Ancienne Maison Artz” op de Lange Vijverberg nr. 14. Deze vennootschap werd in juli 1913 ontbonden. In augustus van het zelfde jaar begon De Bois zijn eigen kunsthandel op de Kruisweg nr. 68 in Haarlem. Hij specialiseerde zich in moderne kunst en verwierf zich daarmee een grote naam. In de eigen “kunstzaal”, maar ook verspreid over het land én in het buitenland organiseerde hij verkoopexposities. Veel binnen- en buitenlandse moderne kunstenaars werden door hem geïntroduceerd. De Bois verkocht tussen 1913 en 1946 meer dan 30 schilderijen en tekeningen van Van Gogh en ook het werk van Odile Redon vond bij hem gretig aftrek. Naast zijn kunsthandel was De Bois ook actief als kunstcriticus (o.a. een groot aantal bijdragen in het Haarlems Dagblad). Verder was De Bois ook uitgever van voornamelijk kunstboeken, maar hij maakte zich onsterfelijk door de “ontdekking” van Nescio. Waar andere uitgevers destijds niets in zijn werk zagen, gaf De Bois in 1918 de 1e druk uit van “Dichtertje, De uitvreter, Titaantjes”. Na het plotselinge overlijden van De Bois in 1946 werd de kunsthandel opgeheven.

Dantuma Haarlem

Een onooglijk stempel waar toch een heel verhaal bij hoort. De firma Dantuma geeft in de loop van de 20e eeuw diverse keren (ook bij jubilea) aan dat de zaak werd opgericht in 1908, maar uit advertenties blijkt dat tussen 1908 en 1916 op de Zijlstraat nr. 90 de kantoorboekhandel/drukkerij van Louis Lorjé gevestigd was. Pas eind 1916 nam O. Th. Dantuma deze zaak over. Aanvankelijk nog gepresenteerd als “Louis Lorjé (O. Th. Dantuma)”. Maar al gauw veranderde dit in “O. Th. Dantuma (v/h Louis Lorjé)”. Hoe dan ook het bescheiden familiebedrijf Dantuma zou zich in de loop van de eeuw ontwikkelen tot een groot bedrijf op het gebied van kantoormiddelen. De activiteiten werden voortdurend uitgebreid. Stond de zaak eerst vooral bekend als vulpenspecialist, in de loop der jaren nam men ook schrijfmachines en kantoormeubilair in het assortiment op – en er was ook een reparatie-afdeling, tevens verhuur). De firma had soms originele reclame-acties. Zo nodigde men op enig moment de klanten uit te raden hoeveel punaises er op een prikbord zaten. Het waren er 2632. De klant die er het dichtst bij zat (2628) kreeg een Osmia vulpenhouder. In 1941 werd een filiaal van de Koninklijke Stempelfabriek Posthumus op Zijlstraat nr. 5 overgenomen en verplaatst naar nr. 90. Toen breidde men het bedrijfspand ook uit met het naastgelegen huis (dan: Zijlstraat nr. 90-92). De drukkerij bevond zich enige tijd op de Schagchelstraat. In de jaren ’70 gaat Dantuma een samenwerking aan met Vermande Kantoor en Drukkerij. Dan is er enige tijd sprake van Vermande Dantuma B.V. In 1979 is M. Veening eigenaar/directeur. Maar vanaf 1982 is de naam Vermande al weer verdwenen en luidt de naam kortweg Dantuma B.V. In 1987 werd een nieuw “centrum voor kantoorefficiency” geopend op de Harmjansweg nr. 36. Dantuma werd één van de grootste spelers op het gebied van kopieermachines, printers, fax-apparatuur etc. met 115 medewerkers verdeeld over 3 locaties (Haarlem, Zwolle en Rotterdam). In 2015 werd het bedrijf overgenomen door de PCI-groep.

Coebergh Haarlem

Boekhandel Coebergh, één van de bekendste Haarlemse boekhandels, werd in 1892 opgericht op de Hoogstraat in Vlaardingen door Henricus Theodorus Johannes Aloysius (Henri) Coebergh (1865-1941), zoon van een Leidse apotheker. Vanaf het begin ging het om een rooms-katholieke boekhandel en uitgeverij, wat ook blijkt uit één van de vroegste publicaties: “Kardinaal Manning’s commentaar op de encycliek Rerum Novarum”, vertaald en ingeleid door P. J. M. Aalberse. Ook veel later, toen de zaak zich presenteerde als algemene en wetenschappelijke boekhandel, bleef de rooms-katholieke achtergrond goed merkbaar. In maart 1895 verhuisde Henri Coebergh naar Haarlem, waar hij zijn boek-, papier- en muziekhandel vestigde op het adres Groote Houtstraat nr. 3A, bij de Spekstraat. In 1907 werd het pand op de Groote Houtstraat te krap en toen verkaste de winkel naar de Gedempte Oudegracht nr. 17 (later nr. 74). In de jaren ’30 was er ook een leesbibliotheek aan de zaak verbonden. Na het overlijden van de oprichter in 1941 werd het bedrijf voortgezet door zijn zoon P.Coebergh (Petrus Gijsbertus Maria)(1906-1975). Vanaf de jaren ’40 was er ook sprake van een antiquarische afdeling. De nieuwboekhandel gaf met grote regelmaat catalogi uit waarin het actuele aanbod gepresenteerd werd. Bij het 60-jarig bestaan van de firma bood het personeel een boekje aan getiteld: “Boekhandel Coebergh 60 jaar”. Per 1 oktober 1972 werd P. Coebergh opgevolgd door zijn zoon H. Coebergh. In die periode ging de zaak deel uitmaken van de boekhandelsgroep van Elsevier (Scholten, Groningen, Voorhoeve & Dietrich, Rotterdam etc.). De zaak zou ook onderdeel geweest zijn van de Standaard-groep en weer later werd het een Plantage-boekhandel (zie het moderne etiket). In die periode was de winkel gevestigd op de Barteljorisstraat nr. 35. In 2013 sloot de toenmalige eigenaar, Frank Reygward, (Boekhandels Groep Nederland (BGN) manager) definitief de deuren.

Cittert Haarlem

De oude en nieuwe boek-, kunst- en kantoorboekhandel van P. van Cittert ging van start in 1847 op de Oude Groenmarkt, hoek Warmoesstraat in Haarlem. Men handelde dus ook in tweedehands boeken. De zaak trad incidenteel ook op als uitgever. In 1861 verscheen bijvoorbeeld “Een liefdegift voor Java : dichtregelen”, door A. J. Kemink (een co-productie met de firma W. J. Kat). Na het overlijden van de oprichter in 1874 presenteerde de firma zich als “P van Cittert Bz. Zonen” (P. en G. van Cittert). Rond 1890 had men ook een bijbel- en kerkboekenmagazijn op de Parklaan nr. 106. De broers organiseerden ook veilingen en gaven Haarlemse ansichtkaarten uit. In 1892 verhuisde de winkel naar de Spekstraat nr. 14, over de Grote Kerk. Vanaf ca. 1929 werd de zaak gedreven door de dames M. E. en J. M. van Til. Voor het laatst gesignaleerd in 1959.