Honijk Purmerend

De gebroeders Honijk, Hendrik Willem en J. G. Honijk, begonnen in 1901 een boek- en papierhandel, annex kleine drukkerij in Purmerend op het adres Hoogstraat nr. 32 (ook wel E 6). In 1906 gingen de broers uit elkaar. De drukkerij werd voortgezet door J. G. Honijk, de boekhandel door Hendrik Willem (“H. W. Honijk, boek- en papierhandel”). Er was ook een leesbibliotheek aan de zaak verbonden en op zeker moment zelfs 2 leesgezelschappen. Verder wordt ook een boekbinderij-afdeling vermeld. In 1907 trad de zaak eenmalig op als uitgever van: “Vragenboek voor min of meer gevorderde hoefsmeden ten dienste bij het onderwijs”, samengesteld door hoefsmid H. Kruijt. In 1937, na het overlijden van Hendrik Willem Honijk, werd de zaak te koop gezet. Nieuwe eigenaar werd A.C. A. Roos. De naam Honijk bleef gehandhaafd. De leesbibliotheek werd in 1938 opgeheven. In 1939 werd de zaak verkocht aan H. P. Vegter. Rond die tijd verhuisde de winkel naar de Hoogstraat nr. 38. In 1946 werd de zaak overgenomen door J. H. Witte die de naam Honijk nog geruime tijd bleef vermelden (“Boekhandel Honijk, J. H. Witte”).

Gildeplein Purmerend

Boekhandel “Gildeplein” was gevestigd op het adres Gildeplein nr. 42 in Purmerend. De zaak ging rond 1993 van start en sloot zich aan bij de keten van tabaks- en “gemakswinkels” CIGO (CIGO = C(sic)igaretten en goederen). De eigenaren, C. R. T. H. Grotenhuis en mevr. A. Grotenhuis-Breider stopten er in 2024 mee.

Cruijff Purmerend

De meeste inwoners van Purmerend zullen bij de winkel van Cruijff (ook vaak Cruyff gespeld) allereerst denken aan de succesvolle speelgoedwinkel die decennialang in deze plaats gevestigd was. Maar de voorgeschiedenis is verrassend divers. In de jaren ’20 van de vorige eeuw had Barend Cruijff een rijtuighandel op het adres Westerstraat nr. 65. Hij had een ruim aanbod, nieuw en 2e hands. Je moet dan denken aan bakkers-, melk- en ijsdriewielers, invalide-wagens, hitte-dog-karren (wat het ook mag zijn) etc. In de jaren ’30 is er daarna voor het eerst sprake van Barend Cruijff Jr. die een leesbibliotheek begint op Westerstraat nr. 65a. De rijtuighandel verblijft dan op Westerstraat nr. 54. Eén van de etiketten maakt duidelijk dat er een flinke afdeling kinderboeken aanwezig was. Maar Cruijff deed meer. In advertenties is er ook sprake van Cruijff’s “gelukskantoor” waar je loten kon aanschaffen en in de jaren ’40 noemt Cruijff de zaak een “volkswinkel”; hij vraagt dan ook 2e hands boeken te koop. In de 2e helft van de jaren ’50 blijkt Barend Jr. een kantoorboek- en parfumeriehandel te drijven op het vertrouwde adres (nr. 65a). Eind jaren ’50 is er dan voor het eerst sprake van speelgoed en in de loop der tijd ontwikkelde de winkel zich tot (uitsluitend) een speelgoedhandel. Deze winkel werd vanaf 2000 gerund door de zoon van de eigenaar (eveneens Barend) en zijn vrouw Irene, maar moeder Gré heeft ook nog lang meegewerkt. In 2008 werd het winkelpand verbouwd. In die periode verbleef de winkel in het oude pand van garage Zijp in de Nieuwstraat. De winkel was tot 2019 aangesloten bij Intertoys. In 2019/2020 verbleef de zaak enige tijd in het Eggert Winkelcentrum (Eggertstraat nr. 57), maar keerde daarna terug naar de Westerstraat. Op 29 januari 2022 sloot de winkel, mede als gevolg van de Corona-periode, de deuren, maar op het laatste moment meldde zich een nieuwe eigenaar, Bob Hartsuiker, die de zaak op bescheiden schaal voortzette.

Boekeneiland Purmerend

Rond 1995 nam de Island Bookstore in Amsterdam boekhandel De Wit in Purmerend over op de Breedstraat nr. 29. Het werd een filiaal onder de naam “Het Boekeneiland”. Eigenaar: J. van Straalen. Bedrijfsleider: José Ferdinandus. Het logo van de zaak (ontworpen door Joost Swarte, zie etiket) kwam overeen met dat van de hoofdvestiging. Toen de zaak in 2012 failliet ging (inmiddels aangesloten bij de Libris inkoopcombinatie) zorgde dat voor veel onrust in Purmerend. Via een door José Ferdinandus opgezette crowdfunding-actie lukte het de middelen bij elkaar te krijgen die trouwe klant Wouter van Waardt ertoe verleidden de boekhandel onder de naam “Het Leesteken” voort te zetten op het adres Zuiderweg nr. 2.

Mienes Oudkarspel

P. Mienes begon in maart 1927 met een drukkerij in Oudkarspel. Het jaar daarop nam hij de boekhandel over van C. Paarlberg op het adres Dorpsstraat nr. 114. Vanaf dat moment presenteerde de zaak zich als “Boek- en papierhandel/drukkerij/magazijn van feestartikelen P. Mienes, v/h C. Paarlberg”. In 1934 werd er een leesbibliotheek-afdeling aan de zaak toegevoegd. Mienes gaf veel prentbriefkaarten uit van de omgeving. Het huisnummer op de Dorpsstraat wisselde nogal eens. In 1948 wordt als huisnummer A, 115 vermeld. In 1949 werd de drukkerij van W. C. Bouman in Zuid-Scharwoude overgenomen en als filiaal van Mienes voortgezet (Zuid-Scharwoude nr. 116). In de jaren ’50 bevond de winkel in Oudkarspel zich op Dorpsstraat nr. 110 (ook wel A 110). Vanaf de jaren ’60 wordt als eigenaar D. J. Mienes vermeld. Gesignaleerd tot ca. 1976. NB. Op 2 etiketten wordt behalve Oudkarspel ook Noord-Scharwoude vermeld. Dat zou er op kunnen wijzen dat Mienes daar een filiaal had, maar dat heb ik nergens bevestigd gezien.

Otto Ouderkerk aan de Amstel

In 1924 nam L. Otto Jr. de boek-, papier- en muziekhandel over van N. C. de Grauw op het adres Kerkstraat nr. 64 in Ouderkerk aan de Amstel. De Grauw had zich daar in 1892 gevestigd. Na de overname presenteerde de zaak zich als “Otto’s Boekhandel”. De winkel functioneerde ook als agentschap van het Algemeen Handelsblad. Naast L. Otto Jr. wordt ook als eigenaar N. C. Otto genoemd. De zaak verhuisde later naar de Dorpsstraat nr. 13. In de jaren ’50 is er ook een leesbibliotheek aan de zaak verbonden. In de jaren ’60 (zie het etiket) is er sprake van “Otto’s boek- en fotohandel”. In 1969 werd de winkel overgenomen door J. N. Teunisse die hem onder eigen naam voortzette.

Steeds het beste Oostzaan

Leesbibliotheek “Steeds het beste” in Oostzaan ging van start in 1947 op het adres Zuideinde nr. A 284 (ook wel Zuid 284). Eigenaar was Jan Boom. Rond 1952 verhuisde de winkel naar het adres Zuid nr. 77. Begin jaren ’70 wordt als eigenaar genoemd G. H. Bakker. De leesbibliotheek groeide uit tot een echte boekhandel met speelgoedafdeling. Vanaf ca. 1989 is het bedrijf een vennootschap onder firma (VOF) met als vennoten R. Nep en M. Nep-Wimmers. In 2018 werd de zaak opgeheven.

Bakker Oostwoud

S. Bakker Czn., die in de oorlog een concentratiekamp overleefde, had in de periode 1951-1957 een boek- en kantoorboekhandel/leesbibliotheek in Oostwoud (N-H)(minder dan 1000 inwoners!). Adres: O 120.

Laan Oosthuizen

D. (Dirk) Laan Czn. begon in 1924 een boek- en papierhandel in Oosthuizen op het adres Dorpsstraat nr. 182 (wat nu de Raadhuisstraat is). De zaak gaf meerdere ansichtkaarten van de omgeving uit. Ik vermoed dat het in een klein dorp als Oosthuizen niet eenvoudig was om met een boekhandel het hoofd boven water te houden. Uit het groene etiket blijkt dan ook dat later het aanbod uitgebreid werd met drogisterij- en huishoudelijke artikelen. In de jaren ’50 werd de zaak gedreven door de weduwe R. Laan-Koopmans. Gesignaleerd tot ca. 1965.

Lisette Obdam

Vanaf ca. 1985 was aan de Dorpsstraat nr. 177 in Obdam de “Educatieve Boekhandel/kantoorvakhandel Lisette B.V.” gevestigd. De firma was daarnaast vooral actief als groothandel/uitgeverij van educatief materiaal. Eigenaar was J. (Jeroen) F.S. Peerdeman. In januari 2020 werd het faillissement aangevraagd. Het afgebeelde etiket vermeldt ook Alkmaar. Over een vestiging daar heb ik niets kunnen vinden.

Middelburg Noord Scharwoude

De familie Middelburg had in verschillende plaatsen in Noord-Holland een boek- en kantoorboekhandel. In 1982 werd de eerste zaak geopend in Sint Pancras. Deze winkel was gevestigd op de Bovenweg nr. 71. Daarna volgden (in willekeurige volgorde) Heemskerk (Europassage nr. 2), Wormer (Dorpsstraat nr. 87) en Noord Scharwoude (Dorpsstraat nr. 574). Op enig moment sloot het bedrijf zich aan bij de Bruna boekhandelsketen. De naam luidde toen “Bruna Middelburg”. De volgende familieleden waren in de zaak actief: R. (Ruud) F. Middelburg, zijn vrouw M.(Marijke) Middelburg-de Waal, F. A. Middelburg en mevr. T. Middelburg-Koomen. Na het overlijden van Ruud Middelburg in 2016 werd alleen de winkel in Noord Scharwoude gehandhaafd. Zijn vrouw, Marijke zette de zaak nog tot 2020 voort, maar in december van dat jaar ging ze met pensioen.

Wimar Nieuw Vennep

De Bruna-vestiging op het adres Schoolstraat nr. 7 in Nieuw Vennep was eigendom van het Internationaal Grafisch Bureau Wimar b.v. Vandaar de naam “Wimar-Bruna” (kantoorspeciaalzaak/boeken en tijdschriften). De leiding was in handen van mevr. J. Alderden en de heer M. W. Alderden. In 2002 was de winkel gevestigd op het adres Venneperhof nr. 9. Gesignaleerd tussen 1996 en 2002.

Plein 7 Nieuw Vennep

In de jaren ’90 was op het adres Venneperhof nr. 5 in Nieuw Vennep kantoorboekhandel “Plein 7” gevestigd. Nadere gegevens ontbreken.

Donkersloot Nieuw-Vennep

Joh. (Hannes) Donkersloot had samen met zijn vrouw tussen 1936 en ca. 1976 een leesbibliotheek op de Venneperstraat in Nieuw-Vennep. De boeken bevonden zich in een schuurtje achter zijn huis. In 1976 stonden daar ca. 16.000 boeken. Leengeld 20 cent per deel. Cowboy- en detectiveboeken een dubbeltje.

Bokhorst Nieuw-Vennep

De precieze geschiedenis van de boekhandel op het adres Kerkstraat nr. 1 in Nieuw-Vennep heb ik niet goed kunnen reconstrueren. In 1902 vestigt J. de Jonge zich met een boek- en papierhandel in Nieuw-Vennep, waarschijnlijk op de Kerkstraat. In 1933 wordt als eigenaar van deze boekhandel Hermannus Brands genoemd en vanaf 1946 wordt de zaak gedreven door mevr. H. Brands-van Andel. In de jaren ’50 en ’60 (laatste vermelding in 1965) is er sprake van de boek- en kantoorboekhandel, annex leesbibliotheek van H. Bokhorst.

Sasburg Naarden

Boekhandel C.J.J. Sasburg in Naarden was actief in de periode 1900-1904. In 1900 nam Sasburg “Egbers’ Boekhandel” over van P. Bertoen. De zaak presenteerde zich als “Egbers’ Boekhandel (Sasburg)”, maar ook als “Boekhandel Sasburg (Firma Egbers)”. Op de afgebeelde etiketten werd de naam Egbers niet meer vermeld. Het adres van de zaak heb ik niet kunnen achterhalen. In 1903 gaf Sasburg de “Gids voor Naarden”, door J. P. Enklaar uit. In november 1904 deed hij de winkel over aan Mars Messie.

Comenius Naarden

E.B. E. (Emile) Brouwer en A. (Anneke) Brouwer-Besselink begonnen in 1970 “Boekhandel Brouwer” op het adres Tussenmeer nr. 46 in Amsterdam-Osdorp. In 1993 verhuisden ze naar Naarden-Vesting en openden daar op de Marktstraat nr. 19 boekhandel “Comenius”, genoemd naar de in Naarden begraven Moravische filosoof/theoloog Jan Amos Comenius. Toen het echtpaar in 2015 met pensioen ging, sloot de boekhandel op 19 juli van dat jaar de deuren.

Voet Monnikendam

In de periode 1850-1950 volgden op het Noordeinde in Monnikendam de boekhandelaren elkaar met enige regelmaat op. In overzichten van boekhandels wordt als eerste vestigingsjaar 1851 vermeld. Zeer waarschijnlijk ging het toen om de boekhandel van C. M. Molenaar. In de jaren ’80 wordt als eigenaar W. H. A. Molenaar genoemd. In de jaren ’90 zwaaide mej. C. M. Molenaar de scepter. In 1896 deed zij de zaak over aan mej. Joh. Krabbendam. Mej. Krabbendam verkocht de zaak op haar beurt in 1912 aan. J. Mol Czn. ( “Boek-, papier- en muziekhandel/leesbibliotheek/electr. drukkerij J. Mol”). In 1921 werd het bedrijf overgenomen door Willem van der Voet (“W. v.d. Voet, v/h J. Mol”). Willem van der Voet was in de oorlog actief in het verzet (Verzetsgroep “Vonk”) en ook de boekhandel speelde daar een rol in. Hij werd in 1943 na verraad gearresteerd en overleed in maart van dat jaar in Kamp Vught. De zaak werd daarna voortgezet door mevr. B. van der Voet-Mol. In 1950 is er heel kort sprake van boekhandel, annex leesbibliotheek ”Rubo”, v/h W. v.d. Voet (eigenaar J. E. Ruysendael-Boer (de naam Rubo wordt verklaard door de beginletters van de naam van de eigenaresse). Nog in het zelfde jaar presenteren mej. B. C. van der Blonk en P. van der Blonk hun “Boek- en kantoorboekhandel, annex leesbibliotheek Blonk, v/h W. van der Voet”. De verschillende zaken hebben in de loop der tijd op diverse. huisnummers gezeten: Noordeinde nr. 39 (jaren ’20), Noordeinde nr. 44 (jaren’30) en Noordeinde nr. 11 (jaren ‘40/’50).

NIMO Monnickendam

Het bedrijf “NIMO” in Monnickendam kwam ik voor het eerst tegen rond 1953. Het gaat om een drukkerij/uitgeverij en boekhandel. Het lijkt niet te gewaagd om te veronderstellen dat de naam NIMO terug te voeren is op de eerste 2 letters van de naam van de eigenaren: J. en K. Nierop gevolgd door de eerste 2 letters van de vestigingsplaats Monnickendam. De uitgeverij gaf vooral publicaties uit afkomstig uit de links-politieke hoek. De uitgaven kwamen regelmatig ter sprake in het blad “De 3e weg, onafhankelijk vredesorgaan”. Een interessante titel verscheen in 1962: “De vrouw en het atoomtijdperk”, door J. L. Le Rütte. NIMO was ook uitgever van het huis-aan-huisblad “Ons Streekblad”. De zaak was in de eerste periode gevestigd op het adres Kerkstraat nr. 48-50. In 1977 luidt de naam van de drukkerij “NIMO -Druk”, Kerkstraat nr. 50. In de jaren ’80 gaat het niet goed met de drukkerij. In 1982 staat het bedrijfspand op de Kerkstraat te koop en in de periode 1986/89 wordt via de arrondissementsrechtbank in Amsterdam de “Exploitatie maatschappij NIMO B.V.” ontbonden en geliquideerd. Het laatste adres van NIMO-Druk was Noordeinde nr. 25. Met de boekhandel “NIMO Boek” ging het beter. Halverwege de jaren ’80 nam Hanneke Abma de boek- en kantoorboekhandel (ook speelgoed) over van haar schoonouders (Nierop). Na een ernstig ongeluk in 2024 zag zij zich gedwongen de boekhandel per 1 augustus 2026 over te dragen aan de nieuwe eigenaar, Ninette Miedema (Kerkstraat nr. 53). Aanvulling. Aan de boekhandel was ook een leesbibliotheek-afdeling verbonden die in 1956 werd opgeheven. De drukkerij verbleef in de jaren '50 ook nog op 2 andere adressen, te weten: Nieuwpoortslaan nr. 6 (1955) en Kalversteeg nr. 1-3 (1959).

Duizendpoot Middenmeer

Kantoorboek- en speelgoedwinkel “De Duizendpoot” werd in 1998 opgericht door mevr. A. Zuidhof-Haaksema op het adres Brugstraat nr. 21 in Middenmeer. Rond 2002 werd als mede-eigenares mevr. F. Osinga-de Vries genoemd. In 2007 werd de winkel overgenomen dor Mariette Bron. Zij zag zich in september 2016 om financiële redenen gedwongen de zaak te sluiten.

Rond 1918 ging Cornelis Jannes Bosker (1887-1960) in Hippolytushoef (Wieringen) van start met een drukkerij en boek- en muziekhandel op het adres Hoofdstraat nr. 14. Hij werd de uitgever van de “Wieringer Courant” en de “Wieringermeerbode”. Rond 1934 begon hij een filiaal in Middenmeer op de Brugstraat nr. 23 (Boek- en Handelsdrukkerij/Boekhandel Corn. J. Bosker). In 1957 ging Bosker een vennootschap aan met G. A. Jongsma. Na het overlijden van de oprichter in 1960 zette Jongsma het bedrijf alleen voort. In de 2e helft van de jaren ’60 verbleef de zaak in Hippolytushoef op het adres Hoofdstraat nr. 29-31. Dan is er sprake van “Drukkerij v/h C. J. Bosker”. In 1978 werd de drukkerij overgenomen door de Telegraaf. G.A. Jongsma bleef directeur. Hoe lang de boekhandels bestaan hebben, is mij niet bekend (gesignaleerd tot 1960).

Serendipity Midden-Beemster

Het echtpaar Vincent S. E. Falger en L. J. Falger-Groeneveld begon in 1994 in De Bilt met “Antiquariaat Serendipity”. Serendipity staat voor “het talent om ongezochte boeken te vinden en daaraan voldoening te beleven”. Het ging om een zgn. gesloten antiquariaat dat zich presenteerde als “reizend antiquariaat”. De zaak nam regelmatig deel aan beurzen. In 2000 verhuisde Serendipity naar Midden-Beemster, waar wel een winkel werd geopend (met beperkte openingstijden) op de Middenweg nr. 161, in de oude Droogmakerij. Later verhuisde men naar de Middenweg nr. 173. Het antiquariaat had als specialisatie: Amsterdam.

Bruin Jr. Midden-Beemster

Rond 1923 nam H. Bruin Jr. de boekhandel in Midden-Beemster over van C. Lakeman. Lakeman had ook een drukkerij en gaf de “Almanak voor de Beemster, Purmer en Wijde Wormer” uit. Zijn drukkerij was gevestigd op de Rijperweg nr. 74. Waar de boekhandel van H. Bruin jr. gevestigd was, heb ik helaas niet kunnen achterhalen. De zaak heeft minstens tot 1960 bestaan.

Idema Medemblik

In de periode 1835-1850 was K. H. (Karel Hero) Idema werkzaam bij de boekhandel en boekdrukkerij van de firma Vermande in Medemblik. Per 1 januari 1851 nam hij de zaak, gevestigd op de Breedstraat, over van de weduwe L. C. Vermande. Hij zette de zaak voort onder eigen naam: “Boekhandel/drukkerij K. H. Idema”. Het bedrijf trad ook op als uitgever. In 1852 verscheen: “Jezus, persoon en werkzaamheid”, door S. Hoekstra. Vanaf 1905 gaf Idema de “Medemblikker Courant“ uit. In september 1894 deed K. H. Idema de boekhandel/drukkerij/binderij over aan zijn zoon A. A. (Adriaan Abraham) Idema. In de periode 1928-1931 was R. K. B. Severs mede-eigenaar. De naam van de zaak luidde toen “Idema & Severs, v/h K. H. Idema”. Het bedrijf was in die tijd gevestigd op het adres Nieuwstraat Wijk II, 35 (later Nieuwstraat nr. 70). In 1931werd de zaak overgenomen door M.(Hendrik) de Jongh. In de jaren ’40 werd P. (Piet) Koomen mede-eigenaar. In de jaren ’60 werd Koomen opgevolgd door zijn zoon M. P. J. (Piet Jr.) Koomen. Toen was de naam van het bedrijf “N.V. A. A. Idema”. De drukkerij verhuisde in 1967 naar de Randweg nr. 11. Tot wanneer boekhandel en drukkerij/uitgeverij Idema bestaan heeft, is mij niet bekend, maar in 2010 gaf de zaak de volgende publicatie nog uit: “Incognito : Lord George Murray 1694-1760 : een Schotse generaal in Medemblik”, door Jacques Winnubst.

Larense Boekhandel Laren

Waar eerder het boekhandeltje “De Horizon” van Tjitte Wouters gevestigd was, op het adres Klaaskampen nr. 1 (later ook wel 1A) , bij de Brink begon P. P. (Paul) Brinkman in 1936 een boekhandel onder de naam “’t Schuurke”. Deze naam wijst er ook al op dat het om een klein winkeltje ging. In 1938 veranderde Brinkman de naam in “Larensche Boekhandel, v/h ’t Schuurke”. In de jaren ’50 presenteerde de zaak zich (toen een C.V.) als boek-, kantoorboek-, kunst- en muziekhandel, waar ook bind- en drukwerk geleverd werd. In de eerste helft van de jaren ’60 verhuisde de winkel naar het adres waar de zaak tot op de dag van vandaag verblijft: Naarderstraat nr. 9. In 1972 werd de winkel overgenomen door Judi Kluvers. In 1991 werd mevr. A. E. A. G. (Annelies) Gehring eigenaar. De zaak (aangesloten bij de Libris inkoopcombinatie) is inmiddels een begrip in Laren. Het grote moderne etiket maakt duidelijk dat de winkel hét adres is “voor wie van boeken houdt”.

Horizon Laren

De uit Friesland afkomstige Tjitte Wouters (1892-1976) begon rond 1921 een boekhandeltje en drukkerij in Laren. De drukkerij heette aanvankelijk “Snel en goed”. Maar al snel koos Wouters voor de naam “De Horizon”. De zaak was gevestigd op het adres Klaaskampen nr. 1. Wouters trad ook op als uitgever. Zo verscheen in 1931 “Pretentieloze rijmelarijen”, door Ad Rem. In 1935 ging Wouters failliet, maar er werd al snel een doorstart gemaakt. Later in de jaren ’30 en ’40 opereerde de drukkerij/uitgeverij onder de naam “De Nieuwe Tijd”. Wouters was politiek zeer actief onder meer als lid van de CPN. In de oorlog zat hij enige tijd gevangen in Kamp Vught. In 1948 verscheen bij uitgeverij De Nieuwe Tijd een door Wouters zelf samengestelde publicatie getiteld “Het drama van Putten : terreur over een Nederlands dorp” (over de grote groep mannen die in oktober 1944 door de Duitsers werden weggevoerd). Tjitte Wouters bleef tot op hoge leeftijd maatschappelijk actief. In 1974, op 82-jarige leeftijd, zette hij zich nog in voor dienstweigeraars.

Gooische Boekhuis Laren

In september 1910 ging Arie Gerrit (Age) Schoonderbeek (1887-1986) van start met een uitgeverij in Amersfoort. Toen hij in 1913 naar Laren verhuisde, begon hij naast de uitgeverij een boekhandel. Eerst onder eigen naam, maar al heel snel werd de naam van de zaak “Het Gooische Boekhuis” (niet te verwarren met de gelijknamige zaak in Hilversum). Het bedrijf was gevestigd op de Klaaskamperweg. Vooral de uitgeverij werd een groot succes. De naam werd vooral gevestigd door de uitgave van de bekende reeks boeken van Karl May. Rond 1921 verhuisde de boekhandel naar de Naarderweg nr. 27. De uitgeverij verbleef nog lang op de Klaaskamperweg, maar verhuisde later naar Jordaan nr. 40. In 2000 werd het 90-jarig bestaan van de uitgeverij gevierd. Daarna heeft de uitgeverij, voor zover ik heb kunnen nagaan, niet lang meer bestaan. De boek-, kunst- en muziekhandel, annex leesbibliotheek werd in de jaren ’50 geleid door een familielid van A. G. Schoonderbeek, Johanna Mater. In de jaren ’60 was de leiding in handen van Sophia Schoonderbeek, die op haar beurt, tot in de 21e eeuw, weer werd opgevolgd door J. F. Schoonderbeek-Meerman. In 2002 was boekhandel A. G. Schoonderbeek nog actief op het adres Jordaan nr. 40.

Gestel Laren

Van Gestel’s boek- en papierhandel wordt voor het eerst vermeld rond 1921. De zaak is gevestigd op het adres Nieuweweg nr. 18 in Laren. De eerste eigenaar was A. F. J. van Gestel. Er was ook een drukkerij aan de zaak verbonden en men kon er terecht voor bindwerk. De oprichter werd opgevolgd door J. W. P. van Gestel. De zaak functioneerde ook als agentschap voor “Het Weekblad” (voor Laren en Blaricum). Rond 1936 veranderde de boekhandel van naam. Toen was er sprake van “ ’t Moderne Boekhuis, v/h Van Gestel”. In de oorlogsjaren was de zaak enige tijd in handen van Frits Beversluis (1920-1979), evenals zijn vader Martien Beversluis, de bekende schrijver, lid van de NSB. In de jaren ’50 wordt deze boekhandel gedreven door W. H. van Zeben. De winkel heeft zeker tot 1969 bestaan. De drukkerij veranderde in 1954 van een eenmanszaak in een VOF met als vennoten J. W. P van Gestel en J. M. Roel (drukkerij “Van Gestel & Roel”) en verbleef toen op het adres Veldweg nr. 1a. In 1956 werd de drukkerij verplaatst naar Brinklaantje nr. 1. In 1958 nam J. M. Roel afscheid van de drukkerij. Toen trad als nieuwe vennoot G. G. M. Messing toe. De naam luidt dan weer kortweg “Drukkerij Van Gestel”. In 1960 veranderde de naam opnieuw toen de zoon van J. W. P van Gestel zijn intrede deed, J. A. M. van Gestel (“Drukkerij Van Gestel & Zoon”). In 1966 tenslotte presenteert de drukkerij zich als “Offsetdrukkerij Van Gestel & Zoon”. Gesignaleerd tot 1969.

Dintere Laren

Boek- en kantoorboekhandel Ton van Dintere was in de periode ca. 1944 tot ca. 1965 in Laren gevestigd op het adres Naarderstraat nr. 4. In de ‘2e helft van de jaren ’50 wordt als eigenaar mevr. M. van Dintere-Harkema genoemd. Op vrijdag 15 november 1963 werd na een modernisering de heropening van de winkel aangekondigd, waarbij gewezen werd op de “specialisatie” in “tijdschriften, modebladen, pockets en boeken op elk gebied”.

Barth Laren

L. F. Barth begon in 1936 een leesbibliotheek en kantoorboekhandel in Laren op het adres Zevenenderdrift nr. 2a. In datzelfde jaar blijkt uit een advertentie dat geinteresseerden zich bij zijn zaak konden inschrijven als lid van de “BOWI”, Bond van Werkzoekende Intellectueelen”. Vanaf begin jaren ’60 wordt als eigenaar Bouke J. Barth vermeld. De leesbibliotheek-afdeling werd in januari 1961 opgeheven. Bouke Barth heeft de zaak tot ca. 1976 voortgezet. Als laatste adres vermelden 2 etiketten Zevenend nr. 27.

Appelboom Laren

P. W. M. Apelboom had in 1989/1990 de leiding over boekhandel “De Librije” in Laren. Maar vanaf 1990 is er sprake van “Boek- en Kantoorboekhandel /pennenspeciaalzaak Appelboom” op het adres Naarderstraat nr. 10a. Begin deze eeuw had men ook een filiaal in Eemnes op het adres Torenzicht nr. 60c. In maart 2016 verhuisde de winkel naar de Naarderstraat nr. 4. Toen werd afscheid genomen van de verkoop van boeken, tijdschriften, wenskaarten etc. en de firma Appelboom richtte zich toen helemaal op het luxe segment pennen en lederwaren. Gedacht moet dan worden aan o.a. pennen voor de prijs van 200 tot 900 euro. De zaak wordt nu geleid door Joost Appelboom.

Brandjes Landsmeer

Brandjes’ leesbibliotheek was in de oorlogsjaren gevestigd op het adres Zuideinde nr. 170 in Landsmeer. “Voor een goed boek naar Brandjes”.

Snuffelhoek Krommenie

A. ten Wolde had in de jaren ’80 en ’90 een 2e hands boekwinkel op het adres Kervelstraat nr. 119B in Krommenie onder de naam ”De Snuffelhoek”.

Knijnenberg Krommenie

Op 17 november 1873 richtte Aart Knijnenberg een boekbinderij, annex boekhandel op in Krommenie. In 1884 kon een faillissement ternauwernood afgewend worden. In 1901 voegt de zoon van de oprichter, Cornelis Knijnenberg, een drukkerij aan de zaak toe. Het bedrijf floreert en in 1905 wordt er aan de Zuiderhoofdstraat nr. 74 (ook wel nr. 72-76 na uitbreidingen) een nieuw pand in gebruik genomen. Waar de zaak daarvoor verbleef, is mij niet bekend. In 1916 neemt Cornelis (1879-1950) de leiding van zijn vader over. De zaak functioneerde ook als agentschap van “De Zaanlander”. Rond 1933 wordt een leesbibliotheek-afdeling geopend die tot 1959 bestaan heeft. Het bedrijf hanteerde in die tijd de spreuk “een oude firma met een jonge geest”. In de jaren ’50 was Knijnenberg uitgever van “De Krommenieër”. Cornelis Knijnenberg werd in 1939 opgevolgd door zijn zoons, Aart en Simon, die op hun beurt in 1968 de leiding overdroegen aan Cornelis Knijnenberg Sz. (drukkerij) en Johan Kniinenberg Az. (boekhandel). De rechtsvorm van de firma verandert in de loop der jaren van CV, via NV naar BV. In de jaren ’70/’80 en’90) had de firma meerdere filialen, in Heiloo (Herenweg nr. 140), Heemskerk (Kerkweg nr. 24) , Santpoort (Bloemendaalsestraatweg nr. 127-129) en in Castricum op het adres Torenstraat nr. 36. In de jaren ’80 breidt de drukkerij aanzienlijk uit, o.a. door overname van handelsdrukkerij Calff & Meischke in Amsterdam. De boek- en kantoorboekhandel in Krommenie is dan gevestigd op de Heiligeweg nr. 6. In de jaren ’90 nemen Cornelis Knijnenberg Sz. en Johan Knijnenberg Az. afscheid van het bedrijf. In 2003 gaat Knijnenberg BV failliet.

Out Koog aan de Zaan

Op 2 augustus 1860 kocht Pieter Out (1830-1911) van Gerrit Frederiks Huisman een kleine winkel aan de Hoogstraat in Koog aan de Zaan en richtte daar een boekhandel op. De zaak zou in meer dan een eeuw uitgroeien tot een boekhandel/groothandel in schoolbehoeften/leermiddelen, exporthandel, binderij, drukkerij en leesbibliotheek. Het pand in de Hoogstraat werd diverse keren verbouwd en uitgebreid (Hoogstraat nr. 30, 32, 34). In 1907 werd er op deze locatie een heel nieuw pand uit de grond gestampt . Rond 1897 werd al een 2e pand betrokken op het Zaagpad nr. 1 en tussen 1930 en 1967 had men een filiaal op de Breestraat nr. 61. Maar nu eerst de eigenaren. Per 1 januari 1894 werd Gerrit Jan Honig (1864-1955), die in 1885 als leerling bij het bedrijf in dienst getreden was, compagnon in de zaak. Rond die tijd werd de firma geleid door 2 zoons van de oprichter, Dirk Out en Pieter Johannes Out, die de drukkerij voor zijn rekening nam. Toen in 1911 en 1912 beide zoons overleden, kwam de zaak in handen van Gerrit Jan Honig. Magazijn en kantoor van de firma waren in de jaren ’10 gevestigd in het gebouw “Oost-Indische Compagnie” aan het Noordeinde. In juni 1932 werd het bedrijf een naamloze vennootschap, “N.V. P. Out”. De leiding ging toen over in de handen van de zoon van Gerrit Jan Honig, Jan Willem Adriaan Honig (1899-1967), ook wel “Jan weet alles” genoemd. In 1934 werd er een leesbibliotheek-afdeling geopend, die in 1959 werd gesloten. In september 1960 werd het 100-jarig bestaan gevierd met een receptie in “De Waakzaamheid”. Door de groei van de groothandel in leermiddelen besloot men in oktober 1969 de boekhandel te sluiten. Na het overlijden van Jan Willem Adriaan Honig kwam de leiding in handen van zijn zoon Gerrit Jan Honig. In 1972 werd de drukkerij omgezet in een besloten vennootschap. In juni 1974 trok Gerrit Jan Honig zich terug en toen werd het bedrijf korte tijd gerund door een driemanschap: Andries Josephus Galiart, Thomas Mathezing en Jan Hendrik Schipper. In januari 1980 werd Johannes Smit eigenaar van het bedrijf. In 1984 werd afscheid genomen van de naam Out. Daarna was er sprake van J. Smit Beheer- en Beleggingsmaatschappij BV in IJmuiden.

Leering Krommenie

Arie Leering was een curieuze figuur en niet gespeend van humor. In 1931 vestigde hij zich in Krommenie en begon een winkel aan de Noorderhoofdstraat nr. 90. Hij verkocht kippen, melk en eieren en hanteerde de spreuk: “Zet de tering naar de nering, koop uw eieren bij Leering”. In de oorlog stapte hij over op de verkoop van bloemen. In de jaren daarna wisselde het aanbod in zijn winkel voortdurend, o.a. koppen met linkse oren, mannen- en vrouwenmosterd etc. Hij verzamelde ook liedjes voor bruiloften en partijen die uitgegeven werden door W. H. de Koning & Zonen in Rotterdam. Titels: “Jan Plezier” en “Bonte serie zangzaad”. De reden dat Leering hier ter sprake komt, is gelegen in het feit dat hij op enig moment ook een leesbibliotheek begon onder de naam “Eldorado”. Hoe lang dit avontuur geduurd heeft, is mij niet bekend.

Koome Koog Zaandijk

De boek- en kantoorboekhandel van J. (Jan) Koome in Koog Zaandijk (later luidt de naam meestal Koog a/d Zaan) wordt voor het eerst vermeld in 1898. De winkel was gevestigd op het adres Raadhuisstraat nr. 60. Er was ook een leesbibliotheek/leesinrichting en een boekbinderij aan de zaak verbonden. De winkel zou ook op de Lagedijk gezeten hebben, maar daar heb ik geen bewijs van gevonden. In 1910 trad Koome ook op als uitgever. Toen verscheen de humoristische roman “De weduwe, om van de man niet te spreken”, door Helen Rowland (vertaald uit het Engels). De leesbibliotheek-afdeling werd in april 1961 opgeheven. Rond 1970 presenteert de zaak zich als “Koogzaandijkse Boekhandel J. Koome”. Gesignaleerd tot 1994.

Knaap Julianadorp

De familie Knaap had in de jaren ’80 en’90 meerdere winkels in de regio rond Julianadorp. De winkel in Julianadorp zelf verkocht naast zonwering, huishoudelijke artikelen en tabak ook (beperkt) boeken, tijdschriften en kaarten. Dat rechtvaardigt opname in deze serie. Later werd het een Bruna-vestiging. Mevr. Knaap stond er in het dorp om bekend dat zij, als er kinderen de winkel binnen kwamen, ze als volgt toesprak: “kijken met je oogjes, handjes op de rug”.

Veddeler IJmuiden

Per 1 maart 1903 verkocht de Haarlemse boekhandelaar A. Vernout zijn filiaal in IJmuiden aan Joh. Veddeler, die daarvóór 10 jaar bij Vernout had gewerkt. Op welk adres “Boek- en Kantoorboekhandel Joh. Veddeler” verbleef, heb ik niet kunnen achterhalen. Gesignaleerd tot 1910.

Uniken

De muziekhandel van E. G. Uniken was in de jaren ’50 gevestigd op de Wijk aan Zeeërweg in IJmuiden. Eerst op nr. 146, later op nr. 45. De zaak presenteerde zich ook als “adviesbureau voor muziekinstrumenten”.

Thiery IJmuiden

L. P. Thiery had in de jaren ’30 een leesbibliotheek, annex boekhandel en sigarenmagazijn op het adres Zeeweg nr. 218 in IJmuiden. Hij gaf ook een flink aantal prentbriefkaarten en foto’s uit van IJmuiden en omgeving. De zaak functioneerde tevens als postagentschap. De bibliotheek werd in 1935 opgeheven. Thiery hanteerde de spreuk: “Een huishouden zonder boeken is gelijk een tuin zonder bloemen”. Lijkt me ook wel iets voor de etalage van antiquariaat Klikspaan.

Snooy IJmuiden

In 1906 opende C. J. Snooy een boek- en kunsthandel op het adres Kanaalstraat nr. 31-33 in IJmuiden (ook wel nr. 39-43). Snooy was van alle markten thuis, want in 1929 presenteerde hij de zaak als “boek- en kantoor-, kunst- en muziekhandel, fotohandel, leesbibliotheek, electrische drukkerij en boekbinderij”. In 1936 werd de zaak overgenomen door H. van der Goot, die hier al eerder ter sprake kwam. Van der Goot handhaafde de naam Snooy. In november 1940 verhuisde de firma naar het adres Kennemerplein nr. 26. De politieke voorkeur van de nieuwe eigenaar valt af te leiden uit het feit dat hij geregeld adverteerde in “De Zwarte Soldaat : blad voor de WA”. In 1942 werd zijn winkel afgebroken i.v.m. de bouw van de Atlantikwall. Voor de verdere carrière van Van der Goot verwijs ik naar de eerder geplaatste tekst met etiketjes over hem (ook na te lezen op www.boekhandelsetiketjes.blogspot.com)

Sinjewel IJmuiden

In mei 1897 opende Jacob Sinjewel (1876-1923) een boek-, muziek- en papierhandel op het adres Willemsplein nr. 11C in IJmuiden. Al vrij snel was er daarnaast ook sprake van een drukkerij. De drukkerij gaf vanaf 1905 een advertentieblad uit, getiteld “Vraag en aanbod”. Maar, belangrijker : in 1915 startte Sinjewel samen met collega-boekhandelaar/drukker P. Roelse de uitgave van de “IJmuider Courant”. Sinjewel drukte de krant en Roelse verzorgde de advertentie-exploitatie. Het blad werd in IJmuiden ook wel “het krantje van Sinjewel” genoemd. Aan de boekhandel was ook een leesbibliotheek verbonden. Incidenteel trad de zaak ook op als uitgever. Een voorbeeld: in 1907 verscheen “Duinroosje : zangspel in 3 bedrijven”, libretto van W. Metz Tzn., muziek van Sam Vlessing. Na het overlijden van Jacob Sinjewel in 1923 werd de boekhandel voortgezet door J. Duinker Pzn. die de naam Sinjewel handhaafde. De drukkerij werd een N.V. die later overgenomen werd door uitgever/drukker Vermande. In de jaren ’40 bevond de drukkerij zich op 2 adressen, Willemsplein nr. 15-16 en Frogerstraat nr. 43-49. In 1935 kwam de boekhandel in handen van Hartog Joseph (Harry) Frankfort (1907-1944). De zaak bevond zich toen op de Frogerstraat nr. 46, hoek Willemsplein. Ook hij handhaafde de naam Sinjewel. Frankfort (van joodse afkomst) werd in 1944 omgebracht in concentratiekamp Monowitz (Auschwitz III). Dat betekende het einde van boekhandel Sinjewel.

Roelse IJmuiden

Op 1 mei 1906 nam Pieter Franciscus Christiaan Roelse (1880-1986) de boek-, muziek- en kantoorboekhandel over van W. K. Nieborg, die al vanaf 1885 bestond. Adres: Kanaalstraat nr. 59 (na omnummering in 1926 C 71), hoek Oranjestraat, IJmuiden. Roelse werd bij de clientèle aanbevolen door 2 vroegere werkgevers, te weten J. Muusses in Purmerend en de Heerenveensche Boekhandel in Heerenveen. In advertenties beloofde hij “snelle levering van binnen- en buitenlandse boeken”. Roelse was uitgever van het “Nieuws- en Advertentieblad voor IJmuiden, Velsen en Omstreken”. Samen met collega- boekhandelaar/drukker Jac. Sinjewel (waarop ik later in deze serie hoop terug te komen) gaf hij vanaf 1915 de “IJmuider Courant”uit. Er was ook een leesbibliotheek/leesinrichting aan de zaak verbonden. Roelse was actief in de plaatselijke politiek als raadslid voor de SDAP in Velsen. In april 1935 verkocht hij de boekhandel aan M. A. G. W. van Blaaderen, hier eerder ter sprake gekomen.

Minerva IJmuiden

Hendrik Gradus Louwen (1899-1969) had in de jaren ’40 en ’50 een boek- en kantoorboekhandel/leesbibliotheek onder de naam “Minerva” in IJmuiden. Vermoedelijk eerst op de Koningin Wilhelminakade nr. 2 en later op het adres Kanaalstraat nr. 41 in IJmuiden-West.

Dorp IJmuiden

In 1914 nam S. van Dorp de boekhandel en drukkerij van J. J. Tjaden over op de Verl. Prins Hendrikkade nr. 6 in IJmuiden. In 1929 verbleef “Boek- en Papierhandel/Electr. Drukkerij S. van Dorp” op de Prins Hendrikstraat nr. 66. De zaak was in die tijd uitgever van het “IJmuider Advertentieblad”. Van Dorp gaf veel ansichtkaarten uit van IJmuiden en omgeving. Door oorlogsomstandigheden gedwongen verbleef de zaak in de jaren 1943-1946 in Haarlem. In de jaren ’50 is de firma Van Dorp gevestigd in een dubbel winkelpand op de hoek van de Kennemerlaan nr. 114. Toen was Van Dorp de uitgever van de Unie-almanak. Rond 1960 droeg S. van Dorp zijn bedrijf (boekhandel én drukkerij) over aan de heer P. Groen, die daarvoor bedrijfsleider was van loonzetterij IJmond. Pas in 1966 werd de naam van de drukkerij “Drukkerij Groen”.

Krijger IJmuiden

In februari 1940 werd de opening bekend gemaakt van “ Krijger’s Leesbibliotheek” op het adres Groeneweg nr. 51 in IJmuiden-Oost met “een keuze uit 6000 delen”. De zaak moet ook in 2e hands boeken gehandeld hebben, want in 1942 vraagt men “kinderboeken, dictionnaires en postzegelverzamelingen” te koop. De leesbibliotheek verbleef ook op het adres Marktplein nr. 24-26 en het moderne etiket laat zien dat er zelfs enige tijd sprake was van 2 vestigingen. In 1954 vroeg de Fa. Krijger nog ca. 500 leesbibliotheek-boeken te koop.

Centrum IJmuiden

Rond 1946 nam H. Vloo Azn. de boekhandel van P. Bierma over op het adres Trompstraat nr. 61 in IJmuiden-Oost. Deze kantoorboekhandel heeft tot ca. 1955 bestaan.

Blaaderen IJmuiden

In het pand op de Kanaalstraat nr. 59, hoek Oranjestraat in IJmuiden (na omnummering in 1926 nr. C. 71) was al vanaf 1885 een boekhandel gevestigd. Tussen 1885 en 1906 ging het om ”IJmuidens Boekhandel W. K. Nieborg” en tussen 1906 en 1935 was er de boekhandel van P. F. C. Roelse gevestigd (waar ik later in deze serie nog op terugkom). In 1935 verkocht Roelse de zaak aan M. A. G. W. van Blaaderen die nog lang de naam van Roelse bleef vermelden: “Boek- en Kantoorboekhandel/leesbibliotheek M. A. G. W. van Blaaderen, v/h P. F. C. Roelse”. In de oorlogsjaren functioneert de boekhandel als agentschap van het “Nederlandsch Dagblad” en het weekblad “De Weg” van het extreem-rechtse Nationaal Front van Arnold Meijer. In de latere oorlogsjaren raakte het winkelpand door bombardementen zwaar beschadigd. Daarna verbleef boekhandel Van Blaaderen nog op verschillende adressen: Zeeweg nr. 218 (1955-1959), Zeeweg nr. 343 en Velserduinweg nr. 84. Hoe lang de zaak nog bestaan heeft, is mij niet bekend.