Zee Den Helder

De leesbibliotheek van Geri van der Zee in de Balistraat nr. 62 in Den Helder. Nadere gegevens ontbreken.

Walrecht Den Helder

Op zaterdag 2 juni 1928 opende H. Walrecht een “moderne leesbibliotheek” op het adres Zuidstraat nr. 69 in Den Helder. Daarnaast verkocht hij school, schrijf- en tekenbehoeften, sigaren, tabak en sigaretten. De combinatie leesbibliotheek/rookwaren kwam heel veel voor. H. Walrecht vermeldt dat hij ex-filiaalhouder is van A. Hillen. In 1929 is hij vertegenwoordiger van de Singer-Maatschappij. In 1930 verkocht hij de zaak al weer aan mevr. C. Bening-Haas die hier al eerder ter sprake kwam.

Venstra Den Helder

Onno Venstra kwam al uitgebreid aan de orde in de reeks boekhandels in Amstelveen. Ook kwam hij kort ter sprake toen ik de boekhandel van Daan Schreuder in Den Helder besprak. Naar aanleiding van dit etiket van Venstra in Den Helder toch nog even een korte opmerking. Onno Venstra werd in november 1953 eigenaar van de boekhandel van Daan Schreuder op de Koningstraat nr. 27 in Den Helder. Hij bleef de eerste jaren nog vermelden “v/h Daan Schreuder”. In 1955 hief hij de aan de zaak verbonden leesbibliotheek op. In 1960 verhuisde hij naar Amstelveen.

Uijleman Den Helder

Willem Frederik Uijleman (1888-1965) was voor de inwoners van Den Helder in de jaren ’50 een bekende 2e hands boekhandelaar. Althans, dat werd vermeld toen in 1965 in de krant werd meegedeeld dat hij dood was aangetroffen in zijn woning in de 1e Vroonstraat nr. 21. Vermoedelijk ten gevolge van kolendampvergiftiging.

Tuindorp Den Helder

Rond 1932 is er voor het eerst sprake van “Bazar Tuindorp” in Den Helder op het adres Bloemstraat nr. 4. Eigenaar was toen N. A. Arkesteyn. De zaak functioneerde ook als “bestelkantoor voor verhuizingen en sleeperswerk”. Rond 1938 wordt voor het eerst vermeld dat er ook een leesbibliotheek aan de zaak verbonden is. Vanaf 1942 blijkt J. van der Molen de eigenaar, dan op Brakkeveldweg, hoek Bloemstraat nr. 2-4. Naar eigen zeggen ging het om de “grootste leesbibliotheek ter plaatse, meer dan 9000 delen”. Maar het bazar-aanbod was zeker zo belangrijk: koffers, glas- en aardewerk, stoelen, tafels, luchtbedden, kinderstoelen en boxen. In 1971 was naar alle waarschijnlijkheid de leesbibliotheek al lang opgeheven. Dan is er sprake van “Van der Molen’s warenhuis en verhuurinrichting” in een uitgebreid pand op de Brakkeveldweg, hoek Bloemstraat nr. 2-10.

Strang Den Helder

Joh. P. C. (Jan) Strang begon samen met zijn vrouw Cor in de jaren ’30 een muziekhandel (grammofoonplatenhuis) op het adres Koningdwarsstraat nr. 57 in Den Helder. Hij verkocht ook orgels en piano’s en was alleenvertegenwoordiger van de destijds beroemde “Klavars Kribo-muziek”. In 1940 betrok het echtpaar een pand in het Julianapark nr. 7, n/b Jamin (ook wel Stationspark genoemd). In 1944 werd als 2e adres (filiaal?) Keizerstraat nr. 12 vermeld. Gesignaleerd tot 1964.

Spruit Den Helder

Op 1 juli 1890 nam Pieter Spruit Jr. de boekhandel van H. A. Stadermann over op het adres Dijkstraat nr. 46 in Den Helder. Spruit presenteerde zich daarna als “Boekhandel/binderij/papier- en muziekhandel/kunsthandel en leesbibliotheek P. Spruit Jr.” De zaak functioneerde ook als agentschap van De Telegraaf en gaf minstens 20 ansichtkaarten van Den Helder en omgeving uit. Vanaf 1922 werd de zoon van de oprichter, ook Pieter Spruit genaamd (1894-1967), mede-eigenaar. Vanaf dat moment werd de toevoeging “Jr.” uit de naam weggelaten. Het bedrijf heeft op meerdere adressen gezeten. Op de Kanaalweg nr. 161 (1923/29) en op Kanaalweg nr. 175. In juli 1940 verbleef de zaak kort op het adres Gedempte Gracht nr. 107E in Schagen, maar keerde in augustus al weer terug naar de Kanaalweg. In de jaren ’50 was het adres Keizerstraat nr. 75 en in mei 1961 verhuisde de winkel voor het laatst, dan naar de Beatrixstraat nr. 2-4. De zaak werd vermoedelijk in 1967 opgeheven.

Schreuder Den Helder

Daniel (Daan) Schreuder (1889-1943) trad op z’n 13e in dienst bij de drukkerij van de heer Jaring aan de Kanaalweg in Den Helder. Vóór hij voor zichzelf begon, werkte hij ook nog bij de drukkerij/uitgeverij van C. de Boer Jr. In november 1924 opende hij een boekhandel/leesbibliotheek op het adres 2e Vroonstraat nr. 64 (bij de Koningdwarsstraat). Binnen een half jaar verhuisde hij de zaak naar de Koningstraat nr. 90. Zoals op één van de etiketten te zien is, deed hij o.a. in kantoor- en schoolartikelen, lijsten, platen en modebladen. Rond 1930 verhuisde de winkel naar de Koningstraat nr. 27.Toen Daan Schreuder in december 1943 overleed, bleek uit een krantenartikel dat hij bij het Helderse publiek zeer geliefd was. Zijn weduwe, mevr. C. K. Schreuder-Tielemans, zette de zaak tot 1953 voort. In november van dat jaar verkocht zij de winkel aan O. Venstra, die de eerste jaren nog bleef vermelden “v/h Daan Schreuder”. De leesbibliotheek-afdeling werd in 1955 opgeheven.

Rühland Den Helder

De gebroeders B. H. en A. A. Rühland hadden vanaf ca. 1933 een kantoorboekhandel/papierhandel/boekbinderij (gediplomeerd) op het adres Emmastraat nr. 36, bij de Van Galenstraat (de poort in!) in Den Helder. In 1936 wordt als 2e adres vermeld Oversluisweg nr. 7 in Wormerveer. Naast prent- en kleurboeken, jongens- en meisjesboeken bood men een breed scala aan artikelen aan, zoals hoeden- en overhemdzakken, kleurkrijt, taartcartons etc. Rond 1938 gingen de broers uit elkaar. Daarna wordt alleen A. Rühland nog vermeld. Eind jaren ’30, begin jaren ’40 had hij een papierhandel op de Emmastraat nr. 101 (1939) en Emmastraat nr. 99 (1940/41).

Pottekijker Den Helder

De Book & Giftshop “De Pottekijker” in Den Helder was in de jaren ’90 gevestigd in de voormalige pastorie van de hervormde kerk op het adres Weststraat nr. 59.

Noorden Den Helder

Boek- en Offsetdrukkerij/kantoorboekhandel “Het Noorden” was vanaf 1929 gevestigd op het adres Stakman Bossestraat nr. 49 (ook wel nr. 49-51) in Den Helder. In de jaren ’30 verhuisde de zaak naar nr. 55 (ook wel nr. 55-57). In 1952 werd het bedrijf overgenomen door de heer A. Flach. De kantoorboekhandel verbleef toen op nr. 41 en de drukkerij op nr. 43. Het ging naar alle waarschijnlijkheid om een firma van rooms-katholieke signatuur, want toen men in 1948 via een advertentie personeel voor de drukkerij zocht, sprak men de voorkeur uit voor rooms-katholieke sollicitanten. Gesignaleerd tot 1960.

Ottenhof Den Helder

Frans Ottenhof had tussen 1933 en 1940 een leesbibliotheek/boekhandel op het adres Emmastraat nr. 73 in Den Helder. Op zaterdag stond hij ook op de markt met 2e hands boeken.

Michels Den Helder

A.W. (Andreas Wilhelmus) Michels (1880-1961) was in Den Helder en wijde omgeving ongetwijfeld bekender als actieve vakbondsman en politicus dan als boekhandelaar. Na een carrière als matroos bij de Koninklijke Marine werd Michels actief in de matrozenvakbond en in de politiek, o.a. als secretaris van de SDAP, afdeling Den Helder. Hij werd ook redacteur van “Het Anker, weekblad gewijd aan de belangen van het mindere marinepersoneel”. Maar in 1905 zette hij de boekhandel voort van mede-activist A .G.A. Verstegen (voorzitter van de marine-vakbond) op het adres Weststraat nr. 38 in Den Helder. Naar verluidt om zijn bescheiden inkomen met de opbrengst van de boekhandel aan te vullen. “Boekhandel A. W. Michels, v/h A.G. A. Verstegen”. Later (1908/1909) werd de naam boekhandel “Vooruit”. In juli 1919, toen Michels voor de SDAP zitting nam in het College van Gedeputeerde Staten, Noord-Holland, werd de boekhandel opgeheven.

Maas Den Helder

In april 1886 vestigde A. J. Maas zich als boek- en papierhandelaar op het adres Dijkstraat nr. 16 in Den Helder. In 1907 verhuisde de zaak, die zich inmiddels presenteerde als “boek-, muziek- en kunsthandel/binderij/leesinrichting”, naar de Kanaalweg nr. 78. Incidenteel trad Maas ook op als uitgever. Zo verscheen in 1889 een lithografie van Z.M. schroefstoomschip 1e klasse “Koningin Emma der Nederlanden” en in 1907 “Beknopte wis- en zeevaartkunde”, door C. Maas (familie?) en Th. C. W. van Mierlo. Na het overlijden van de oprichter werd er in september 1912 een naamloze vennootschap opgericht met als vennoten R. (Roelof) Maas (directeur), J. Maas, C. Maas. P. Swart en mej. G. Maas. Vanaf dat moment is er sprake van “Boekhandel v/h A. J. Maas”. In juni 1928 wordt de zaak te koop aangeboden “wegens vergevorderde leeftijd van de eigenaar” (Roelof Maas). Er werd geen koper gevonden; in februari 1929 werd een grote opheffingsuitverkoop gehouden en het “prachtige winkelhuis” werd te koop gezet.

Librije Den Helder

Leesbibliotheek “De Librije” op het adres IJsselstraat nr. 15 in Den Helder werd tussen 1959 en 1969 gedreven door mevr. D. van Breest-Smallenburg. In 1969 verkocht zij de zaak.

Kuhne Den Helder

Boekhandel Jan Kuhne in Alkmaar kwam al eerder ter sprake. Zie de tekst hieronder. Hier worden nog enkele etiketten/stempels getoond van het filiaal in Den Helder. “n goed boek…. ’n goede zaak” Alkmaar kende 2 boekhandels onder de naam Kühne. De oudste van de twee werd in 1895 opgericht door A. J. J. Kühne op de Boterstraat. De zaak heeft daar op verschillende huisnummers gezeten, te weten nr. 12, 22 en 28. Het betrof niet alleen een boek- en papierhandel. Er was tevens sprake van een binderij/drukkerij/leesbibliotheek/advertentiebureau. In 1924 wordt als 2e adres St. Jacobstraat nr. 1 vermeld (v.h. Mühren & Stockmann). Het was een winkel van rooms-katholieke signatuur. De leesbibliotheek werd in 1946 opgeheven. Voor het laatst gesignaleerd rond 1970. De andere boekhandel Kühne, “Boekhandel Jan Kühne” ging in 1925 van start. Ook deze zaak heeft op verschillende huisnummers gezeten, maar dan op Verdronkenoord: nr. 133 (tegenover de Vismarkt), nr. 113 (ook wel nr. 113-115) en nr. 62. Eind jaren ’20 wordt tevens als adres vermeld St. Jacobstraat nr. 1, hoek Fnidsen, waar dus eerder A. J. J. Kühne zat. Met name na 1950 hebben diverse leden van de familie Kühne de zaak bemand. Ook deze boekhandel was van r.k. signatuur. Men verkocht ook religieuze artikelen. Rond 1955 werd een filiaal geopend in Den Helder op het adres Spoorstraat nr. 103 (later nr. 1). Vanaf de jaren ’60 is er ook sprake van een tweede vestiging in Alkmaar op het adres Laat nr. 90, bij de Kapelkerk. Het zilverkleurige etiket dateert uit een recentere periode (jaren ’90). Toen lag mogelijk de nadruk meer op kantoorartikelen en kantoorinstallaties.

Kouwenberg Den Helder

G. Kouwenberg bracht ik al eerder ter sprake als eigenaar van leesbibliotheek “De Blauwe Reiger” op het adres Reigerstraat nr. 24 in Den Helder. Rond 1957 had hij een leesbibliotheek onder eigen naam en uit dit stempel blijkt dat hij ook in 2e hands boeken handelde.

Goldschmeding Den Helder

In de serie over Haarlemse boek- en muziekhandels kwam de zaak van Goldschmeding al uitgebreid ter sprake. Zie de tekst hieronder. Ik somde daar een aantal filialen op, maar Den Helder ontbrak. Tussen ca. 1975 en 1986 had Goldschmeding daar een filiaal op het adres Spoorstraat nr. 52. Gerardus Alexander Goldschmeding begon zijn carrière als muziekhandelaar bij de zaak van Pieter Flaes en Georg Diedrich Brünjes in Amsterdam. Na een 28-jarig dienstverband kon hij na het overlijden van Brünjes in 1872 de zaak op de Warmoesstraat, buurt J, nr. 566 (na omnummering nr. 118) overnemen. In totaal 4 generaties Goldschmeding zouden in de volgende bijna 115 jaar! de zaak leiden. Gerardus werd opgevolgd door 4 zonen, Johannes, Leendert, Gerardus en Antoon Goldschmeding. Zij gingen in 1898 een vennootschap aan (G. A. Goldschmeding N. V.). Het werd één van de grootste muziekhandels van Nederland, met name befaamd om het aanbod van piano’s en orgels. In diverse plaatsen werden in de loop der jaren filialen geopend, o.a. in Hilversum, Rotterdam, Goes, Kampen, Purmerend en dus ook in Haarlem. Naast muziekinstrumenten werden later ook radio’s (1936) en televisies in het assortiment opgenomen. Het filiaal in Haarlem werd in 1924 geopend op het adres Groote Markt nr. 8 (het Amsterdamse filiaal op de Kalverstraat nr. 56 werd verplaatst naar Haarlem). Men kon er ook instrumenten laten repareren en als potentiële klanten eerst kennis wilden maken met een instrument werden ze daartoe door Goldschmeding in advertenties o.a. als volgt uitgenodigd: “Kom rustig pingelen bij Goldschmeding”. In 1986 besloot de laatste directeur A. C. Goldschmeding de zaak op te heffen. Naar eigen zeggen was één van de belangrijkste oorzaken de toegenomen concurrentie van televisie, film en video.